Search

    Language Settings
    Select Website Language

    GDPR Compliance

    We use cookies to ensure you get the best experience on our website. By continuing to use our site, you accept our use of cookies, Privacy Policy, and Terms of Service.

    BijnorNews
    Bijnor news

    દેશ-વિદેશ:ફક્ત હવાઈ હુમલાથી જંગ જિતાય? ઈરાન યુદ્ધનો અસલી પાઠ

    21 hours ago

    1

    0

    👍 ❤️ 😂 😮 😢 😡 😘 🤐 🥰

    ડૉ. જય નારાયણ વ્યાસ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલે ઈરાન સામે હજારો હવાઈ હુમલા કરીને તેની લશ્કરી સુવિધાઓને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હોવા છતાં ઈરાનની શાસનવ્યવસ્થા ટકી રહી છે અને તેની હુમલો કરવાની ક્ષમતા પણ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ નથી. આ પરિસ્થિતિ આધુનિક યુદ્ધ અંગેની એક મહત્ત્વની હકીકત ઉજાગર કરે છે: હવાઈ સૈન્યશક્તિમાં શ્રેષ્ઠતા મેળવવી અને શત્રુને રાજકીય શરતો સ્વીકારવા મજબૂર કરવો એ બે અલગ બાબતો છે. ઈરાન ટકી રહ્યું તેનું કારણ ઓછા ખર્ચે મોટા પ્રમાણમાં વાપરી શકાય તેવા ડ્રોન, વિકેન્દ્રિત લશ્કરી માળખું, ભૂગર્ભમાં છુપાવેલા શસ્ત્રભંડારો અને શાસનતંત્રની આંતરિક નિયંત્રણક્ષમતાનો ફાળો છે. ચીન અને રશિયા સાથેના તેના સંબંધો પણ આર્થિક તથા લશ્કરી સહયોગની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વ ધરાવે છે. ચીન ઈરાનના તેલ અને ગેસ માટે બજાર પૂરું પાડે છે, જ્યારે રશિયાએ ગુપ્તચર માહિતી અને કેટલીક લશ્કરી ક્ષમતાઓના વિકાસમાં સહયોગ આપ્યો હોવાનું મનાય છે. બીજા વિશ્વ યુદ્ધમાં જર્મનીનાં શહેરો, ઔદ્યોગિક એકમો અને પરિવહન વ્યવસ્થા પર વ્યાપક બોમ્બમારો થયો, છતાં નાઝી શાસન છેલ્લે સુધી લડતું રહ્યું. વિયેતનામમાં અમેરિકાએ વિશાળ પ્રમાણમાં વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ કર્યો, પરંતુ ઉત્તર વિયેતનામનો પ્રતિકાર તોડી શક્યું નહીં. કોરિયાના યુદ્ધમાં પણ ભારે વિનાશ નિર્ણાયક રાજકીય વિજયમાં પરિવર્તિત થયો નહોતો. અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાકમાં અમેરિકાએ હવાઈ સર્વોપરિતા મેળવી અને જમીની સેનાને અસરકારક મદદ કરી. તેમ છતાં લાંબા ગાળે રાજકીય સ્થિરતા અને લોકશાહી સ્થાપિત કરવાના ઉદ્દેશો અપેક્ષિત રીતે સિદ્ધ થયા નહીં. આ ઉદાહરણો બતાવે છે કે શત્રુની લશ્કરી સુવિધાઓનો નાશ કરવો અને તેની રાજકીય વ્યવસ્થા બદલવી અલગ બાબત છે. હવાઈ શક્તિની મર્યાદાઓ હોવા છતાં તેનું મહત્ત્વ ઓછું આંકી શકાય નહીં. 1991ના ગલ્ફ યુદ્ધમાં અમેરિકાના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધને ઇરાકની હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થા, સંચાર અને લશ્કરી પુરવઠા પર હુમલા કર્યા. ત્યારબાદ જમીની સેનાએ કુવૈતમાં તૈનાત ઇરાકી સેનાને પરાજિત કરી. અહીં હવાઈ શક્તિએ જમીની કાર્યવાહી માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી કરી. 1999માં કોસોવો અંગેના નાટોના હવાઈ અભિયાન બાદ સર્બિયાએ પોતાની સેના પાછી ખેંચી. 2011માં લિબિયામાં પશ્ચિમી દેશોના હવાઈ હુમલાઓએ ગદ્દાફીની સેનાની ટેન્કો અને તોપોને નિશાન બનાવી બળવાખોરોને આગળ વધવામાં મદદ કરી. જોકે, ગદ્દાફીની હાર પછી પણ લિબિયામાં લાંબા ગાળાની રાજકીય સ્થિરતા સ્થાપિત થઈ શકી નહીં. આથી હવાઈ શક્તિ ખુલ્લામાં તૈનાત લશ્કરી દળો અને પુરવઠા વ્યવસ્થાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, પરંતુ તેનાથી ટકાઉ રાજકીય વ્યવસ્થા આપમેળે ઊભી થતી નથી. ઈરાનના કેટલાક મિસાઇલ ભંડારો ઊંડા ભૂગર્ભમાં આવેલાં સંરક્ષિત સ્થળોએ હોવાને કારણે પરંપરાગત હવાઈ હુમલાઓથી તેમનો સંપૂર્ણ નાશ મુશ્કેલ છે. અલગ-અલગ સ્થળે આવેલા શસ્ત્રભંડારો, ગુપ્ત પ્રક્ષેપણ સ્થળો, ડ્રોન અને નાની નૌકાઓને કારણે ઈરાનની પ્રતિકારક્ષમતા અડીખમ છે. યમનમાં હૂતી બળવાખોરો સામેના અભિયાનો પણ દર્શાવે છે કે હવાઈ હુમલાઓથી ખુલ્લામાં દેખાતાં લશ્કરી સાધનોનો નાશ થઈ શકે છે, પરંતુ છુપાયેલાં પ્રક્ષેપણ સ્થળો પરથી વ્યાપારી જહાજો સામે થતા હુમલાઓને સંપૂર્ણપણે રોકવા મુશ્કેલ છે. ઈરાનનું યુદ્ધ અમેરિકાની હવાઈ શક્તિની પ્રતિષ્ઠા અંગે પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. તેમ છતાં, આ અનુભવને આધારે હવાઈ શક્તિનું મહત્ત્વ નકારવું યોગ્ય નથી. બીજી તરફ જોઈએ તો, જો રશિયા ‘નાટો’ના પૂર્વ યુરોપીય દેશ પર આક્રમણ કરે અથવા ચીન તાઇવાન પર કબજો મેળવવાનો પ્રયાસ કરે, તો પરિસ્થિતિ ઈરાન સામેના અભિયાન કરતાં અલગ હશે. આવા સંઘર્ષમાં વિશાળ લશ્કરી દળોને તૈનાત કરીને પ્રદેશ કબજે કરવો અને તેને જાળવી રાખવો જરૂરી બનશે. આવી સ્થિતિમાં હવાઈ સર્વોપરિતા શત્રુના સૈનિકો, પુરવઠા માર્ગો અને સંચાર વ્યવસ્થાને નિશાન બનાવી નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે. કોઈ પણ દેશ માટે હવાઈ શસ્ત્રોનો ભંડાર ફરી ભરવો, હવાઈમથકો અને નૌકાદળના કાફલાનું રક્ષણ કરવા મિસાઇલ અવરોધક પ્રણાલીઓનું ઉત્પાદન વધારવું અને આગામી પેઢીનાં લડાકુ વિમાનો તથા બોમ્બર્સનો વિકાસ ઝડપી બનાવવો ખૂબ મહત્ત્વનું છે. ભારત જેવા દેશ માટે આ વિશ્લેષણ ત્રણ મહત્ત્વના સંદેશ આપે છે: પ્રથમ, સંકલિત સંરક્ષણ વ્યવસ્થા જરૂરી છે. લડાકુ વિમાનો, ડ્રોન, મિસાઇલો, ગુપ્તચર વ્યવસ્થા અને હવાઈ સંરક્ષણ વચ્ચે અસરકારક સંકલન હોવું જોઈએ. બીજું, લાંબા યુદ્ધ માટે આર્થિક અને ઔદ્યોગિક તૈયારી અનિવાર્ય છે. દારૂગોળો, ઊર્જા, શસ્ત્રોનું ઉત્પાદન, પુરવઠાની સાંકળ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી લાંબા સંઘર્ષમાં નિર્ણાયક બની શકે છે. ત્રીજું, લશ્કરી કાર્યવાહીનો હેતુ સ્પષ્ટ હોવો જોઈએ. શત્રુને નુકસાન પહોંચાડવું, તેનો પ્રદેશ કબજે કરવો અને તેની રાજકીય વ્યવસ્થા બદલવી – આ ત્રણ જુદાં લક્ષ્યો છે અને દરેક માટે અલગ વ્યૂહરચના જરૂરી છે. ભારત માટે સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન, વિશ્વસનીય પુરવઠો, અદ્યતન હવાઈ સંરક્ષણ અને લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક તૈયારીનું મહત્ત્વ આથી વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. ઈરાન યુદ્ધનો સૌથી મોટો બોધપાઠ એ છે કે હવાઈ શક્તિ દરેક યુદ્ધમાં આપમેળે વિજય અપાવતી નથી. યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં તે યુદ્ધનું પરિણામ બદલી શકે છે, પરંતુ લશ્કરી શ્રેષ્ઠતાને રાજકીય સફળતામાં ફેરવવા માટે સ્પષ્ટ હેતુ, અસરકારક વ્યૂહરચના, આર્થિક શક્તિ અને લાંબા ગાળાની તૈયારી જરૂરી છે. }
    Click here to Read More
    • Share:
    હિડન ટ્રુથ:આત્મા અને ચેતના વચ્ચે શું તફાવત?
    Previous Article
    હિડન ટ્રુથ:આત્મા અને ચેતના વચ્ચે શું તફાવત?
    Next Article
    'તહેવારો આવતાં જ ડર-બેચેની વધવા લાગે છે':'બાળપણનો ટ્રોમા ટ્રિગર થઈ જાય છે', 'ઘરે જવાનું મન થતું નથી, ખુશીઓની શોધ કેવી રીતે કરું?'
    'તહેવારો આવતાં જ ડર-બેચેની વધવા લાગે છે':'બાળપણનો ટ્રોમા ટ્રિગર થઈ જાય છે', 'ઘરે જવાનું મન થતું નથી, ખુશીઓની શોધ કેવી રીતે કરું?'

    Related મેગેઝિન Updates:

    Are you sure? You want to delete this comment..! Remove Cancel

    Comments (0)

      Leave a comment

      Send