Search

    Language Settings
    Select Website Language

    GDPR Compliance

    We use cookies to ensure you get the best experience on our website. By continuing to use our site, you accept our use of cookies, Privacy Policy, and Terms of Service.

    BijnorNews
    Bijnor news

    દેશ-વિદેશ:ચેતવણીને જ્યારે અવગણવામાં આવે છે...

    16 hours ago

    2

    0

    👍 ❤️ 😂 😮 😢 😡 😘 🤐 🥰

    ડૉ. જય નારાયણ વ્યાસ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની સૌથી મોટી નિષ્ફળતા હંમેશાં માહિતીનો અભાવ નથી. ઘણી વાર ચેતવણીના સંકેતો ઉપલબ્ધ હોય છે, અધિકારીઓ જોખમ તરફ ધ્યાન દોરે છે, છતાં નિર્ણય લેતી વ્યવસ્થા તેમને ગંભીરતાથી લેતી નથી. પૂર્વધારણાઓમાં બંધાયેલું તંત્ર ક્યારેક સામે દેખાતા જોખમને પણ ઓળખવામાં નિષ્ફળ જાય છે. ઇઝરાયેલ પર 7 ઑક્ટોબર, 2023ના રોજ થયેલા હમાસના ભયાનક હુમલાથી લઈને 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ અને 2020ની ગલવાન અથડામણ સુધીની ઘટનાઓ આપણને એક મહત્ત્વનો પાઠ શીખવે છે: ચેતવણી મળવી અને તેનો યોગ્ય અર્થ સમજીને સમયસર પગલાં લેવાં એ બે અલગ બાબતો છે. ઇઝરાયેલ વિશ્વની અદ્યતન ગુપ્તચર વ્યવસ્થાઓમાંની એક ધરાવે છે. તેમ છતાં, 7 ઑક્ટોબર, 2023ના રોજ હમાસના હુમલામાં ઇઝરાયેલને ભારે જાનહાનિ સહન કરવી પડી. હુમલા પહેલાં હમાસની ઘૂસણખોરીની તૈયારી અંગે ચેતવણીના સંકેતો અને ગુપ્તચર અહેવાલો ઉપલબ્ધ હોવા છતાં તેમનું પૂરતું મહત્ત્વ સમજાયું નહોતું, એવી ચર્ચા તપાસ અને અહેવાલોમાં થઈ હતી. આ ઘટનાએ પ્રશ્ન ઊભો કર્યો કે જ્યારે ચેતવણી ઉપલબ્ધ હતી તો સુરક્ષા વ્યવસ્થા હુમલાની ગંભીરતાનો અંદાજ કેમ ન લગાવી શકી? આ ઘટના દર્શાવે છે કે આધુનિક ટેક્નૉલૉજી અને વિશાળ ગુપ્તચર માળખું હોવા છતાં ખોટા અનુમાન અને સંસ્થાકીય બેદરકારી ગંભીર પરિણામો લાવી શકે છે. ભારત માટે આ પ્રશ્ન નવો નથી. 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ પહેલાં ચીનની સૈન્ય ગતિવિધિઓ, તિબેટમાં માર્ગનિર્માણ અને સરહદી વિસ્તારોમાં વધતી સૈન્ય હાજરી અંગે ભારત પાસે માહિતી હતી. પૂર્વી કમાન્ડના લેફ્ટનન્ટ જનરલ એસ. પી. પી. થોરાતે 1960માં સંભવિત ચીની હુમલા અંગે વિગતવાર સૈન્ય અભ્યાસ પણ તૈયાર કર્યો હતો. તેમ છતાં, 20 ઑક્ટોબર, 1962ના રોજ ચીને હુમલો કર્યો ત્યારે ભારત ઊંઘતું ઝડપાયું હતું. આ પરાજય માટે રાજકીય ધારણાઓ, સૈન્ય આયોજનની મર્યાદાઓ, શસ્ત્રો અને પુરવઠાની અછત તથા સરહદી માળખાની નબળાઈ સહિત અનેક પરિબળો જવાબદાર હતાં. તેથી નિષ્ફળતાને એક વ્યક્તિના નિર્ણય સાથે જોડવી યોગ્ય નથી. પરંતુ એક બાબત સ્પષ્ટ છે: ઉપલબ્ધ માહિતીને યોગ્ય વ્યૂહાત્મક નિર્ણયમાં રૂપાંતરિત કરવામાં ભારત નિષ્ફળ ગયું હતું. ભારતે ત્યારબાદ આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષાના અનેક પડકારોનો સામનો કર્યો છે. ‘આઈસી-814’ વિમાનનું અપહરણ, 2001માં સંસદ પરનો આતંકવાદી હુમલો અને 2019માં પુલવામામાં થયેલો હુમલો સુરક્ષા વ્યવસ્થાની અલગ-અલગ નબળાઈઓ અને પડકારો તરફ ધ્યાન દોરે છે. આવી ઘટનાઓમાં માહિતી અધૂરી હોઈ શકે છે, જુદી-જુદી સંસ્થાઓમાં વહેંચાયેલી હોઈ શકે છે અથવા તેનો સાચો અર્થ સમજવામાં વિલંબ થઈ શકે છે. તેથી સુરક્ષાની સફળતા માટે માહિતી મેળવવા જેટલું જ મહત્ત્વ તેનું સમયસર વિશ્લેષણ અને યોગ્ય પ્રતિસાદનું છે. 2020ની ગલવાન અથડામણ આ સંદર્ભમાં વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. પૂર્વ લદ્દાખમાં ચીનની સૈન્ય ગતિવિધિઓ અને વધતી તૈનાતી વચ્ચે ભારતે પણ મોટા પ્રમાણમાં સૈન્ય તૈનાત કર્યું. 15 જૂન, 2020ના રોજ થયેલી અથડામણમાં 20 ભારતીય સૈનિકો શહીદ થયા. આ ઘટના ગંભીર હતી, પરંતુ તેણે ભારતની બદલાયેલી સૈન્ય ક્ષમતાઓ અને સરહદી પડકારોનો સામનો કરવાની તૈયારી અંગે પણ ચર્ચા જગાવી. 1962ની સરખામણીમાં ભારતનું સરહદી માળખું, સૈન્ય તૈનાતીની ક્ષમતા અને તકનીકી દેખરેખ નોંધપાત્ર રીતે વિકસ્યાં છે. જોકે, આનો અર્થ એવો નથી કે ભવિષ્યના દરેક ખતરાને સમયસર ઓળખવાની કે અટકાવવાની સંપૂર્ણ ખાતરી મળી ગઈ છે. ચીન સાથેનો પડકાર માત્ર લદ્દાખ પૂરતો મર્યાદિત નથી. 1986-87નું સુમદોરોંગ ચૂ સંકટ અને 2022ની તવાંગ અથડામણ દર્શાવે છે કે અરુણાચલ પ્રદેશમાં પણ સરહદી તણાવનું વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ છે. દરેક અથડામણ યુદ્ધમાં ફેરવાશે એવું નથી, પરંતુ સરહદ પર માર્ગનિર્માણ, સૈન્ય મથકો, રનવે અને અસામાન્ય હિલચાલ જેવા સંકેતોનું સતત મૂલ્યાંકન જરૂરી છે. આજે ભારત પાસે ઉપગ્રહો, માનવરહિત વિમાનો, આધુનિક શસ્ત્રો અને અદ્યતન ગુપ્તચર સાધનો છે. છતાં સૌથી મહત્ત્વની કડી માનવીય નિર્ણયશક્તિ છે. હજારો સંકેતોમાંથી કયો મહત્ત્વનો છે અને કયો મોટા ખતરાની શરૂઆત હોઈ શકે છે, તે ઓળખવાની ક્ષમતા જ રાષ્ટ્રની વ્યૂહાત્મક શક્તિનું સાચું માપદંડ છે. આ માટે અસહમત અવાજને દબાવવાને બદલે તેની વાતના પુરાવાની તપાસ કરવી જોઈએ. કોઈ અધિકારી વર્તમાન વ્યવસ્થા સામે પ્રશ્ન ઊભો કરે, તો તેને નિરાશાવાદી ગણવાને બદલે તેની ચેતવણીનું નિષ્પક્ષ મૂલ્યાંકન થવું જોઈએ. ભારત માટે સૌથી મહત્ત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે જો આપણી વર્તમાન ધારણા ખોટી સાબિત થાય તો આપણી પાસે વૈકલ્પિક યોજના શું છે? રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની સાચી કસોટી માત્ર કેટલાં હથિયારો કે કેટલાં સૈનિકો છે તેમાં નથી, પરંતુ ખતરો મોટો બને તે પહેલાં તેને ઓળખવાની અને યોગ્ય પગલાં લેવાની ક્ષમતામાં છે. કારણ કે ચેતવણીને અવગણવાની કિંમત માત્ર નાણાં કે સંસાધનોમાં ચૂકવાતી નથી. ક્યારેક તે સૈનિકોના જીવન, નાગરિકોની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રના આત્મવિશ્વાસની કિંમત હોય છે. જ્યારે કોઈ ગુપ્તચર અધિકારી કહે કે તેને કંઈક અસામાન્ય દેખાઈ રહ્યું છે, ત્યારે જવાબ એવો ન હોવો જોઈએ કે આવું કંઈ નહીં થાય. પ્રશ્ન હોવો જોઈએ: ‘જો આ ચેતવણી સાચી હોય, તો આપણે શું કરવું જોઈએ?’ આ જ પ્રશ્ન 1962ના ઇતિહાસમાંથી, ઇઝરાયેલના અનુભવમાંથી અને ગલવાનની ઘટનામાંથી મળતો સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ સુરક્ષા પાઠ છે.
    Click here to Read More
    • Share:
    હિડન ટ્રુથ:પ્રણવ મંત્ર ‘ૐ’નું સાકાર સ્વરૂપ શ્રીયંત્ર
    Previous Article
    હિડન ટ્રુથ:પ્રણવ મંત્ર ‘ૐ’નું સાકાર સ્વરૂપ શ્રીયંત્ર
    Next Article
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:1983ના વર્લ્ડ કપમાં મોહિન્દર અમરનાથને મૂછો રાખવા કોણે કહેલું?
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:1983ના વર્લ્ડ કપમાં મોહિન્દર અમરનાથને મૂછો રાખવા કોણે કહેલું?

    Related મેગેઝિન Updates:

    Are you sure? You want to delete this comment..! Remove Cancel

    Comments (0)

      Leave a comment

      Send