‘ધક ધક ગર્લ’ની એવરગ્રીન ફિટનેસ ફોર્મ્યુલા:માધુરી દીક્ષિતના પતિ ડૉ. શ્રીરામ નેનેનું પહેલું પુસ્તક લોન્ચ, કહ્યું- ‘માત્ર બહારથી સારું દેખાવું એ સ્વાસ્થ્ય નથી’

પ્રખ્યાત કાર્ડિયોથોરેસિક સર્જન અને માધુરી દીક્ષિતના પતિ ડૉ. શ્રીરામ નેનેનું પહેલું પુસ્તક ‘21 ડેઝ ટુ ગુડ હેલ્થ’ 10 ઓક્ટોબરે લોન્ચ થયું. આ પુસ્તકમાં તેમણે તંદુરસ્ત રહેવાના સરળ ઉપાયો જણાવ્યા છે. દિવ્ય ભાસ્કર સાથે ખાસ વાતચીતમાં ડૉ. નેનેએ ખાણીપીણી, એક્સરસાઇઝ, ઊંઘ અને તણાવ સાથે જોડાયેલા ઘણા સવાલોના જવાબ આપ્યા. તેમણે જણાવ્યું કે કેવી રીતે નાની-નાની સારી આદતો લાંબા સમય સુધી તંદુરસ્ત રાખવામાં મદદ કરી શકે છે. વાતચીતમાં તેમણે પત્ની માધુરી દીક્ષિતની ફિટનેસ આદતો અને હેલ્થ સાથે જોડાયેલી ખોટી માહિતીઓ પર પણ વાત કરી. સવાલ: તમારા પુસ્તક ‘21 ડેઝ ટુ ગુડ હેલ્થ’ લખવાનો વિચાર કેવી રીતે આવ્યો? જવાબ: હાર્ટ સર્જન તરીકે મેં ઘણા દર્દીઓને જિંદગીની છેલ્લી ક્ષણોમાં આવતા જોયા છે. અમે થોડા મિલીમીટર અને મિલીસેકન્ડના તફાવતથી તેમનો જીવ બચાવી લઈએ છીએ, પરંતુ 20-30 વર્ષની ખરાબ લાઈફસ્ટાઈલની અસર તરત જ ઠીક કરી શકતા નથી. ત્યારે જ લાગ્યું કે લોકોને બીમારીની નોબત આવે તે પહેલાં સારી આદતો શીખવવી જોઈએ. આ જ આ પુસ્તક લખવાની પ્રેરણા બની. સવાલ: શું 21 દિવસ સુધી સારી આદતો અપનાવવાથી આખી જિંદગી સ્વાસ્થ્ય સારું રહી શકે છે? જવાબ: 1960ના દાયકામાં પ્લાસ્ટિક સર્જન મેક્સવેલ માલ્ટ્ઝે બદલાવને સમજવામાં 21 દિવસ લાગવાની વાત કહી હતી. નવા આંકડા મુજબ, નવી આદતોને પૂરી રીતે અપનાવવામાં લગભગ 56 થી 66 દિવસ લાગી શકે છે. પરંતુ સૌથી જરૂરી છે સતત પ્રયત્ન કરવો. પુસ્તકમાં મેં સ્વાસ્થ્યના પાંચ આધાર જણાવ્યા છે- ખાણીપીણી, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, ઊંઘ, તણાવ અને વિચાર અને લોકો સાથેનું જોડાણ તથા જીવનનો ઉદ્દેશ્ય. આને રોજિંદી જિંદગીનો ભાગ બનાવી લો, તો મોટો બદલાવ આવી શકે છે. સવાલ: સોશિયલ મીડિયા પર હેલ્થ સાથે જોડાયેલી આટલી માહિતી છે. કેવી રીતે ઓળખવું કે શું સાચું છે અને શું ખોટું? જવાબ: મહામારી દરમિયાન મેં જોયું કે લોકો કોઈ પણ નિષ્ણાતતા વિના પણ પોતાને એક્સપર્ટ ગણાવા લાગ્યા હતા. તેથી એ જોવું જરૂરી છે કે માહિતી કોણ આપી રહ્યું છે અને તેની પાછળ યોગ્ય રિસર્ચ છે કે નહીં. ઘણા ઈન્ફ્લુએન્સર્સ નક્કર આંકડા વિના દાવો કરે છે. કેટલીક વસ્તુઓનું પરીક્ષણ માત્ર ઉંદર પર થયું હોય છે, પરંતુ તેને માણસો માટે સાચું બતાવવા લાગે છે. એ પણ જોવું જોઈએ કે રિસર્ચ કોઈ ઈન્ડસ્ટ્રીના ફાયદા માટે તો નથી કરવામાં આવ્યું ને. માહિતીનો સ્ત્રોત તપાસો અને તેની પાછળ રહેલા આંકડાઓને સમજો. એઆઈ (AI) થી મળેલી માહિતીને પણ તપાસ્યા વગર સાચી ન માનવી જોઈએ. સવાલ: ભારતમાં બદલાતી લાઈફસ્ટાઈલ અને ખાનપાનને લઈને તમને સૌથી વધુ ચિંતા કઈ વાતની છે? જવાબ: ખાનપાન સૌથી મહત્ત્વનું છે. આપણે કૃષિ આધારિત સમાજમાંથી ઔદ્યોગિક સમાજ તરફ આગળ વધ્યા છીએ, જ્યાં વધુ કેલરીવાળો ખોરાક સરળતાથી મળી જાય છે. બીજી તરફ, આપણી શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ ઘટી ગઈ છે. તમે એક કલાક જીમમાં કસરત કરી લો, પરંતુ બાકીના સાડા અગિયાર કલાક બેસી રહો, તો માત્ર એક્સરસાઇઝ પૂરતી નહીં થાય. દિવસભરની પ્રવૃત્તિઓ અને ખાનપાન, બંને પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. સવાલ: સારા સ્વાસ્થ્ય માટે ડાયટ અને એક્સરસાઇઝ સિવાય શું જરૂરી છે? જવાબ: સારી ઊંઘ, માનસિક શાંતિ અને તણાવ પર નિયંત્રણ પણ એટલા જ જરૂરી છે. ફોન, ઓટીટી અને સોશિયલ મીડિયા તમારો ઘણો સમય લે છે. આપણે થોડા સમય માટે આનાથી દૂર રહેવું જોઈએ. બાળકો પણ મોટાઓને જોઈને શીખે છે. આજે રેસ્ટોરન્ટમાં પણ લોકો ફોનમાં વ્યસ્ત રહે છે. ક્યારેક ફોનને એક કલાક માટે અલગ રાખીને પરિવાર સાથે સમય વિતાવો. હું જીમમાં એક કલાક માટે મારો ફોન બંધ કરી દઉં છું, જેથી શાંતિથી એક્સરસાઇઝ કરી શકું. સવાલ: માધુરી દીક્ષિતની સૌથી સારી હેલ્થ અને ફિટનેસ આદત કઈ છે? જવાબ: તે ખૂબ જ અનુશાસિત છે. મને તેમની ડાન્સ કરવાની આદત સૌથી વધુ ગમે છે. તે ડાન્સનો આનંદ લે છે. આ તેમના માટે શારીરિક પ્રવૃત્તિ સાથે સામાજિક અને આધ્યાત્મિક અનુભવ પણ છે. જો તમને એવી એક્સરસાઇઝ મળી જાય, જેનો તમે આનંદ લેતા હોવ, તો તેને સતત કરવી સરળ બની જાય છે. તે ખાનપાનને લઈને પણ અનુશાસિત છે અને ચીટ મીલ દરમિયાન પણ ખાવાના પ્રમાણનું ધ્યાન રાખે છે. સવાલ: ઘરમાં વધુ કડક કોણ છે, તમે કે માધુરી? જવાબ: હું બાળકોના મામલે વધુ કડક છું, જ્યારે સ્વાસ્થ્યના મામલે માધુરી વધુ કડક છે. સવાલ: માધુરીએ તમારું પુસ્તક વાંચ્યું છે? તેમનું શું કહેવું હતું? જવાબ: તેમને પુસ્તક ખૂબ ગમ્યું. તેમણે કહ્યું કે આને સમજવું સરળ છે અને આ લોકોની જિંદગી બદલી શકે છે. અમે પુસ્તક માટે કેટલાક લોકો પાસેથી પ્રતિક્રિયા માગી રહ્યા હતા, પરંતુ અમે જાણીજોઈને તેમની પાસે ન પૂછ્યું, જેથી પક્ષપાત ન લાગે. તેમણે પોતે કહ્યું કે તે લગભગ 30 વર્ષથી મને જાણે છે અને આ પુસ્તક વિશે લખવા માગે છે. તેમણે આની ઘણી ટીપ્સ પણ અપનાવી છે. સવાલ: માધુરીને 21 દિવસનો શું ચેલેન્જ આપશો? અને તે તમને શું ચેલેન્જ આપી શકે છે? જવાબ: પુસ્તકને નાના-નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે, જેથી કોઈ એક દિવસમાં બધું બદલવાનો પ્રયત્ન ન કરે. રોજ એક પ્રકરણ વાંચો અને તેમાં આપેલી સલાહ પર કામ કરો. સાતમા દિવસે પોતાનું આંકલન કરો, પછી 14મા અને 21મા દિવસે પણ પોતાની પ્રગતિ જુઓ. 21 દિવસ માત્ર શરૂઆત છે. મારો મકસદ છે કે લોકો સમય રહેતા સારી આદતો અપનાવી લે, જેથી તેમને ભવિષ્યમાં ઓપરેશન ટેબલ સુધી પહોંચવાની નોબત ન આવે. સવાલ: તમારા પુસ્તકનું કયું પ્રકરણ દરેક કપલે વાંચવું જોઈએ? જવાબ: હેલ્ધી સ્લીપ (સારી ઊંઘ). સારી ઊંઘથી તમે તાજામાજા રહો છો અને એકબીજા પર ઓછો ચીડાઓ છો. સવાલ: માધુરીની કઈ આદત તમે અપનાવવા માંગશો? જવાબ: તે હંમેશાં પોઝિટિવ રહે છે અને ખૂબ ધ્યાનથી સાંભળે છે. તેમની જેમ કોઈ નથી સાંભળતું. સવાલ: તમારી પોતાની કોઈ અનહેલ્ધી આદત? જવાબ: હું ખાવાનો શોખીન છું, પરંતુ સમય જતાં શીખ્યો છું કે શું સાચું છે અને શું ખોટું. લગભગ અઢી વર્ષ પહેલાં હું વિગન બની ગયો હતો. સવાલ: સ્વાસ્થ્યના મામલે પોતાને 10 માંથી કેટલા નંબર આપશો? જવાબ: અત્યારે તો 11! મેં 21 કિલો વજન ઘટાડ્યું છે. અઠવાડિયામાં છ દિવસ વર્કઆઉટ કરું છું, કેલરી ઓછી લઉં છું અને મારા એબ્સ પણ છે. પરંતુ માત્ર બહારથી કેવા દેખાઓ છો, તે માયને નથી રાખતું. પોતે પોતાના સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખો, આ પહેલાં કે બીમારી તમને મજબૂર કરી દે. સવાલ: આજકાલ લોકોમાં એબ્સ બનાવવાનો ઝૂનૂન છે. શું આ સ્વાસ્થ્ય માટે જરૂરી છે? જવાબ: એબ્સ કોઈ અંતિમ લક્ષ્ય નથી, તે પણ શરીર સ્નાયુ (મસલ) જ છે. શરીરમાં ફેટ ઓછો થવા પર તે દેખાવા લાગે છે. માત્ર વજન અને બીએમઆઈ (BMI) જોઈને સ્વાસ્થ્યનો અંદાજ ન લગાવવો જોઈએ. એ પણ જોવું જરૂરી છે કે તમે બે માળ સીડી ચડી શકો છો કે નહીં, કેટલી તાકાત છે, કેટલું દોડી શકો છો અને શરીરનું સંતુલન કેવું છે. 50ની ઉંમર સુધી હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય, ચાલવાની ક્ષમતા, સંતુલન, લવચીકતા (ફ્લેક્સિબિલિટી) અને તાકાત જાળવી રાખવી જરૂરી છે. આપણે બેંક અને શેરબજારમાં રોકાણ કરીએ છીએ, પરંતુ પોતાના શરીરમાં કેટલું રોકાણ કરીએ છીએ? લાંબી જિંદગી કરતાં વધુ જરૂરી છે સ્વસ્થ જિંદગી જીવવી. સવાલ: તમારું પુસ્તક વાંચનારાઓ માટે સૌથી મોટો સંદેશ શું છે? જવાબ: 21 દિવસ તમારી જિંદગી બદલવાની શરૂઆત થઈ શકે છે. થઈ શકે છે કે તમે તરત જ અલગ ન દેખાઓ, પરંતુ સારી આદતો શીખીને તેને જીવનભર અપનાવી શકો છો. દરેક માણસનું શરીર અલગ છે, તેથી પોતાની જરૂરિયાતોને સમજવી જરૂરી છે. ભારતમાં હૃદયની બીમારીઓ અને ડાયાબિટીસનો વધતો બોજ ચિંતાની વાત છે. સ્વાસ્થ્ય કોઈ લક્ઝરી નથી. લોકોને જાગરૂક બનાવવા અને તેમને પોતાના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલા સાચા નિર્ણયો લેવામાં સક્ષમ બનાવવું જરૂરી છે. રેપિડ ફાયર રાઉન્ડ સવાલ: માધુરી સાથે ડાન્સ કે વર્કઆઉટ? જવાબ: બંને, પરંતુ ડાન્સ. સવાલ: સારી ઊંઘ કે રોજ એક્સરસાઇઝ? જવાબ: બંને જરૂરી છે. આમાંથી એકને પસંદ કરવાની જરૂર જ કેમ છે? સવાલ: હેલ્ધી ડિનર કે માધુરી સાથે ચીટ મીલ? જવાબ: ક્યારેક ક્યારેક ચીટ મીલ ચાલે, પરંતુ વધુ નહીં. હેલ્ધી ખાવાની આદત પડી જાય, તો તેને પણ સ્વાદિષ્ટ બનાવી શકાય છે.