Search

    Language Settings
    Select Website Language

    GDPR Compliance

    We use cookies to ensure you get the best experience on our website. By continuing to use our site, you accept our use of cookies, Privacy Policy, and Terms of Service.

    BijnorNews
    Bijnor news

    ધમ્મપાલ:ભારતમાં બૌદ્ધધમ્મના પુનરુદ્ધારક અનાગારિક ‘ધમ્મપાલ’

    9 hours ago

    ડૉ. હરપાલ બૌદ્ધ બૌદ્ધવિશ્વમાં અનાગારિક ધમ્મપાલનું નામ ખૂબ જ આદરથી લેવામાં આવે છે. ભારતમાં બૌદ્ધધમ્મ પુનર્જીવિત થયો તેમાં તેમનું યોગદાન અભૂતપૂર્વ છે. તેમના પ્રયાસોથી જ ભારતમાં તથાગત બુદ્ધ સાથે સંકળાયેલાં સ્થળો પર બૌદ્ધોની ઓળખ પુનઃસ્થાપિત થઈ અને વિસ્મૃત બૌદ્ધ વિરાસતને નવજીવન મળ્યું. તેઓ ‘મહાબોધિ મહાવિહાર મુક્તિ આંદોલન’ના પ્રણેતા છે. તેમણે ભારત ઉપરાંત શ્રીલંકા, બર્મા, જાપાન, સિયામ, યુરોપ અને અમેરિકા જેવા દેશોમાં બૌદ્ધ મિશનરી તરીકે પ્રચાર-પ્રસારનું અતુલનીય કાર્ય કર્યું હતું. પ્રારંભિક શિક્ષણ 17 સપ્ટેમ્બર, 1864ના રોજ શ્રીલંકાના સમૃદ્ધ બૌદ્ધ પરિવારમાં તેમનો જન્મ થયો હતો. બાળપણનું નામ ‘દોન ડેવિડ હેવાવિતારણ’ હતું. મિશનરી સ્કૂલમાં શિક્ષણ મેળવ્યા બાદ, ખ્રિસ્તી અને બૌદ્ધો વચ્ચેના વિવાદને કારણે તેમણે શાળા છોડી પ્રસિદ્ધ બૌદ્ધ વિદ્વાન ભદંત હિક્કડુવે શ્રી સુમંગલ મહાસ્થવિર પાસેથી પાલિ ભાષા અને બુદ્ધધમ્મનું જ્ઞાન મેળવ્યું. 1884માં પિતાના આગ્રહથી શિક્ષણ વિભાગમાં લિપિક તરીકે જોડાયા, પરંતુ સરકારી નોકરીમાં મન ન લાગતા તેમણે નોકરીનો ત્યાગ કર્યો અને પોતાનું નામ બદલીને ‘અનાગારિક ધમ્મપાલ’ રાખી દીધું. આંદોલન અને ધમ્મયાત્રા ભારતની જેમ શ્રીલંકા પર પણ અંગ્રેજોનું શાસન હતું. ધમ્મપાલે બ્રિટિશ શાસન સામે સિંહલી અને બૌદ્ધ સંસ્કૃતિના રક્ષણ માટે આંદોલન આદર્યું. ગામડે-ગામડે ફરીને લોકોને વ્યસનમુક્તિ માટે પ્રેરિત કર્યા. તેમણે સમ્રાટ અશોકના પુત્ર મહેન્દ્ર થેર અને પુત્રી સંઘમિત્રાની પરંપરાને આગળ ધપાવીને શ્રીલંકામાં ધમ્મયાત્રા કરી. બૌદ્ધ-તીર્થોના જીર્ણોદ્ધારનો સંકલ્પ ડિસેમ્બર 1890માં તેમણે શ્રીલંકાથી ભારત માટે પ્રસ્થાન કર્યું અને 20 જાન્યુઆરી, 1891ના રોજ સારનાથ પહોંચ્યા. આ તેમની પ્રથમ ભારતયાત્રા હતી. એ સમયે સારનાથની હાલત અત્યંત દયનીય હતી; સ્મારકો ખંડેર બની ગયાં હતાં અને ઈંટો-પથ્થરો અન્ય નિર્માણકાર્યો માટે લઈ જવાતાં હતાં. ત્યારબાદ 22 જાન્યુઆરી, 1891ના રોજ તેઓ બોધગયા પહોંચ્યા. જ્યાં ભગવાન બુદ્ધે સંબોધિ પ્રાપ્ત કરી હતી, તે પાવન ધામ પર શૈવ મહંતોનો કબજો હતો અને બુદ્ધમૂર્તિની સ્થિતિ દયનીય હતી. સ્થાનિક લોકો બુદ્ધમૂર્તિને કાંકરા-પથ્થર મારતા હતા. આ જોઈને ધમ્મપાલનું હૃદય પીડાથી દ્રવી ઊઠ્યું અને તેમણે ભારતના બૌદ્ધ-તીર્થોના જીર્ણોદ્ધારનો દૃઢ સંકલ્પ લીધો. મહાબોધિ સોસાયટી 1891માં તેમણે બોધગયાના ઉદ્ધાર માટે ‘મહાબોધિ સોસાયટી’ની સ્થાપના કરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બૌદ્ધ સંમેલન યોજ્યું. 1892માં બર્માની યાત્રા દરમિયાન તેમના આગ્રહથી ભદંત ઉ ચંદ્રમણિ મહાસ્થવિર ભારત આવ્યા. આ જ ભદંત ઉ ચંદ્રમણિના હસ્તે આગળ જતાં ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરે 14 ઓક્ટોબર, 1956માં નાગપુરમાં બુદ્ધધમ્મની દીક્ષા ગ્રહણ કરી હતી. 1893માં શિકાગોમાં ‘વિશ્વ સર્વધર્મ સંસદ’માં ભાગ લઈ બૌદ્ધ ધમ્મના સિદ્ધાંતો રજૂ કર્યા. અમેરિકાથી પાછા ફરતા હોનોલૂલુમાં તેમની મુલાકાત મેરી ફોસ્ટર સાથે થઈ, જેમણે મહાબોધિ સોસાયટીનાં કાર્ય માટે વર્ષો સુધી દર મહિને 3000 રૂપિયાની આર્થિક સહાય પૂરી પાડી. મહાબોધિ મહાવિહાર મુક્તિ આંદોલન બોધગયાના મહાવિહારને મહંતોના કબજામાંથી મુક્ત કરાવવા તેમણે લાંબી કાનૂની અને સામાજિક લડાઈ લડી. તેમણે મહાત્મા ગાંધી સમક્ષ પણ આ વિષય રજૂ કર્યો હતો. તેમના અવસાન બાદ, આ લડતના પરિણામે 1949માં બિહાર સરકારે ‘બોધગયા ટેમ્પલ એક્ટ’ પસાર કરી મહાવિહારનું સંચાલન વિશેષ પ્રબંધન સમિતિને સોંપ્યું. સાહિત્ય અને સેવાકીય કાર્યો 1892માં તેમણે ‘મહાબોધિ’ અંગ્રેજી પત્રિકા અને 1904માં કોલંબોથી ‘સિંહલ બૌદ્ધગયા’ અખબાર શરૂ કર્યું. 1920માં કલકત્તામાં ‘ધર્મરાજિક વિહાર’નું નિર્માણ કરાવ્યું, જેમાં ભગવાન બુદ્ધના પવિત્ર અસ્થિ સ્થાપિત કરાયા. શિક્ષણ ક્ષેત્રે સારનાથમાં ‘મહાબોધિ પાઠશાલા’ સ્થાપી, જે આગળ જતાં કોલેજ તરીકે વિકસી. 1930માં તેમણે ‘અમેરિકન મહાબોધિ સોસાયટી’ની પણ સ્થાપના કરી. આજીવન બૌદ્ધ મિશનરી તરીકે સેવા આપનાર અનાગારિક ધમ્મપાલનું 29 એપ્રિલ, 1933ના રોજ સારનાથમાં નિર્વાણ થયું. તેમના દ્વારા નિર્મિત સારનાથના ‘મૂલગંધકુટી વિહાર’માં જ તેમના અસ્થિ રાખવામાં આવ્યા છે.
    Click here to Read More
    Previous Article
    બુધવારની બપોરે:એને મળવા ક્યાં બોલાવવી?
    Next Article
    બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ:તારીખ પે તારીખ!

    Related મેગેઝિન Updates:

    Are you sure? You want to delete this comment..! Remove Cancel

    Comments (0)

      Leave a comment