Search

    Language Settings
    Select Website Language

    GDPR Compliance

    We use cookies to ensure you get the best experience on our website. By continuing to use our site, you accept our use of cookies, Privacy Policy, and Terms of Service.

    BijnorNews
    Bijnor news

    દેશ-વિદેશ:ચીનનું ‘ડમ્પિંગ સુનામી’: વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ખળભળાટ

    14 hours ago

    1

    0

    👍 ❤️ 😂 😮 😢 😡 😘 🤐 🥰

    ડૉ. જય નારાયણ વ્યાસ છેલ્લા બે દાયકામાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રના કેન્દ્રસ્થાને રહેલા ચીને ઇતિહાસનો સૌથી મોટો વેપાર સરપ્લસ ઊભો કર્યો છે. વર્ષ 2025માં ચીનનો વેપાર સરપ્લસ આશરે 1.2 ટ્રિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે વૈશ્વિક માલસામાનના વેપારની વૃદ્ધિ કરતાં લગભગ ત્રણ ગણી ઝડપે આગળ વધી રહ્યો છે. આ આર્થિક અસંતુલન માત્ર પશ્ચિમી દેશો માટે જ નહીં, પરંતુ ભારત જેવા ઊભરતા અર્થતંત્રો માટે પણ ગંભીર ચિંતાનો વિષય બન્યું છે. ચીનની ઓવરકૅપેસિટી (અતિઉત્પાદન) અને ડમ્પિંગની નીતિ ચીન પોતાની અર્થવ્યવસ્થામાં મંદી અને સ્થાનિક સ્તરે ઘટેલી માગને કાબૂમાં લેવા માટે સતત નિકાસ-કેન્દ્રિત મૉડેલ પર નિર્ભર રહ્યું છે. ચીની સરકાર પોતાની કંપનીઓને મોટા પાયે સબસિડી અને સરળ નાણાકીય વ્યવસ્થા પૂરી પાડે છે. આના પરિણામે, ચીની કંપનીઓ વૈશ્વિક બજારમાં વાસ્તવિક ઉત્પાદન ખર્ચ કરતાં પણ અત્યંત નીચા ભાવે માલ વેચી રહી છે. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે, અંદાજે 30 ટકા જેટલી ચીની ઔદ્યોગિક કંપનીઓ હાલમાં નુકસાનમાં કામ કરી રહી છે. છતાં, સ્થાનિક સરકારો અને બેંકો રોજગારી અને કરની આવક જાળવી રાખવાના હેતુસર તેમને કૃત્રિમ પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. પરિણામે, વૈશ્વિક બજારોમાં સસ્તા માલનું પૂર આવ્યું છે, જેને ‘ડમ્પિંગ’ કહેવામાં આવે છે. ચીનની અર્થવ્યવસ્થા હવે એટલી મોટી થઈ ગઈ છે કે તે પોતાના આર્થિક મૉડેલથી પણ આગળ નીકળી ગઈ છે. જો ચીન આ જ ઝડપે નિકાસ કરતું રહેશે તો આખરે વૈશ્વિક સ્તરે તેના ગ્રાહકો ખૂટી જશે. ચીનમાં આ સ્થિતિ માટે ‘Neijuan’ (ઇન્વૉલ્યુશન) શબ્દ વપરાય છે, જે એક એવું અતિશય સ્પર્ધાત્મક ચક્ર છે જેમાં કંપનીઓ વધુ ઉત્પાદન કરે છે, નુકસાન વેઠીને પણ નિકાસ કરે છે અને આખરે આ ઔદ્યોગિક મશીન અટકી શકતું નથી. જર્મની જેવા દેશોમાં ચીની ઑટોમોબાઇલ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની આક્રમક નિકાસના કારણે મોટા પાયે નોકરીઓ જઈ રહી છે અને યુરોપિયન યુનિયન પણ હવે કાઉન્ટરવેલિંગ ડ્યૂટી લાદી રહ્યું છે. ચીનની આ ઓવરકૅપેસિટી ખાસ કરીને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂકી છે. ચીની ફૅક્ટરીઓ દર વર્ષે આશરે 1,200 ગીગાવૉટ સોલર ક્ષમતાનું ઉત્પાદન કરી શકે છે, જે સમગ્ર વિશ્વમાં દર વર્ષે ઉમેરાતી નવી વાર્ષિક સ્થાપિત ક્ષમતા કરતાં લગભગ બમણું છે. ચીન પાસે વર્ષે આશરે 25 મિલિયન ઇલેક્ટ્રિક વાહનો બનાવવાની ક્ષમતા છે, જ્યારે તેની પોતાની સ્થાનિક માગ માત્ર 12 મિલિયન આસપાસ છે. વૈશ્વિક બજારની કુલ માગ કરતાં ચીનની ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘણી વધારે છે. વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયાઓ અને વેપાર યુદ્ધ ચીનની આ આક્રમક વ્યાપારી નીતિ સામે હવે વૈશ્વિક સ્તરે વિરોધના સૂર તીવ્ર બન્યા છે. અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) દ્વારા ચીની ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs), સોલાર પૅનલ્સ અને સ્ટીલ જેવી પ્રોડક્ટ્સ પર ભારે આયાત શુલ્ક લાદવામાં આવ્યા છે. પશ્ચિમી દેશોનું માનવું છે કે ચીનની આ નીતિ સ્થાનિક ઉદ્યોગોનો નાશ કરી રહી છે અને લાખો નોકરીઓ પર જોખમ ઊભું કરી રહી છે. ભારતની આત્મનિર્ભરતા સામે ખતરો અને પડકારો ચીનના આ અતિઉત્પાદન અને રેકોર્ડ સરપ્લસની સૌથી મોટી સીધી અસર ભારત પર પડી રહી છે. ભારત માટે આ પરિસ્થિતિ નીચે મુજબના મુખ્ય પડકારો સર્જે છે: (અ) ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર પર દબાણ: ભારત સરકાર દેશને વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવા માટે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ’ (PLI) યોજનાઓ પર ભાર આપી રહી છે. પરંતુ ચીનના અત્યંત સસ્તા માલ સામે ભારતીય લઘુ, મધ્યમ અને મોટા ઉદ્યોગો (MSMEs) સ્પર્ધામાં ટકી શકતા નથી. ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ, કેમિકલ્સ, સોલાર ઇક્વિપમેન્ટ્સ, સ્ટીલ અને રમકડાં જેવા ક્ષેત્રોમાં ચીની આયાત ભારતીય બજારને હાનિ પહોંચાડી રહી છે. (બ) વધતી વેપાર ખાધ: ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ સતત ઊંચી રહી છે. ભારત ચીનમાંથી મોટા પ્રમાણમાં તૈયાર માલ અને ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ/ઔદ્યોગિક કાચો માલ આયાત કરે છે, જ્યારે નિકાસ મુખ્યત્વે કાચા માલ (જેવા કે ખનિજ અને ઓર) પૂરતી સીમિત છે. આ અસંતુલન ભારત માટે ચિંતાજનક છે. (ક) ટેક્નિક અને વ્યૂહાત્મક નિર્ભરતા: ફાર્માસ્યૂટિકલ સેક્ટર (ખાસ કરીને એક્ટિવ ફાર્માસ્યૂટિકલ ઇન્ગ્રેડિયન્ટ્સ - API) અને રિન્યૂએબલ એનર્જી (સોલાર પૅનલ્સ) જેવાં વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં ભારત હજુ પણ મોટા પાયે ચીન પર નિર્ભર છે. ભવિષ્યના ભૂરાજકીય તણાવની સ્થિતિમાં આ નિર્ભરતા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. (ડ) ભારતના રક્ષણાત્મક પગલાં: આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે ભારતે પણ ઍન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યૂટી, સેફગાર્ડ ડ્યૂટી અને કડક ગુણવત્તા નિયંત્રણો અમલમાં મૂક્યા છે. જોકે, ઘણીવાર ચીની માલ થર્ડ-પાર્ટી દેશો (જેવા કે આસિયાન દેશો) મારફતે ગેરકાયદેસર રીતે ભારતમાં ઠાલવવામાં આવે છે, જેની સામે કડક મૉનિટરિંગ જરૂરી છે. ચીનનું આ અતિઉત્પાદન મૉડેલ માત્ર આર્થિક અસ્થિરતા નથી સર્જતું, પરંતુ વૈશ્વિક સંતુલનને પણ જોખમમાં મૂકે છે. ભારત માટે આ સમય આત્મનિર્ભર બનવાની સાથે-સાથે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો છે. જ્યાં સુધી ભારત પોતાની ઘરેલુ ઉત્પાદન ક્ષમતા અને સપ્લાય ચેનને વધુ મજબૂત નહીં કરે, ત્યાં સુધી વૈશ્વિક બજારના આ પ્રવાહો ભારતીય અર્થતંત્રના વિકાસને અવરોધતા રહેશે. આ સ્થિતિ ભારતને એક સ્પષ્ટ પાઠ શીખવે છે કે માત્ર આયાતી અને સસ્તી ચીજો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે દેશે પોતાની ટેક્નોલોજી, કૌશલ્ય અને સ્વતંત્ર ઔદ્યોગિક ક્ષમતા વિકસાવવી અનિવાર્ય છે. વૈશ્વિક સ્તરે ચીનના આર્થિક અસંતુલનને કારણે જે નવા વેપારી અવરોધો અને ગઠબંધનો બની રહ્યાં છે, તેમાં ભારત પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વતંત્રતા જાળવીને વૈશ્વિક વેપારમાં પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે છે અને વૈશ્વિક ઉત્પાદનનું નવું કેન્દ્ર બની શકે છે. }
    Click here to Read More
    • Share:
    હિડન ટ્રુથ:ટાઇમ મશીન વગરની સમયયાત્રા
    Previous Article
    હિડન ટ્રુથ:ટાઇમ મશીન વગરની સમયયાત્રા
    Next Article
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:સોનેરી સૂચન
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:સોનેરી સૂચન

    Related મેગેઝિન Updates:

    Are you sure? You want to delete this comment..! Remove Cancel

    Comments (0)

      Leave a comment

      Send