Search

    Language Settings
    Select Website Language

    GDPR Compliance

    We use cookies to ensure you get the best experience on our website. By continuing to use our site, you accept our use of cookies, Privacy Policy, and Terms of Service.

    BijnorNews
    Bijnor news

    દેશ-વિદેશ:અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના આર્થિક યુદ્ધની શું અસર થશે?

    2 days ago

    ડૉ. જય નારાયણ વ્યાસ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલું વેપાર યુદ્ધ આજે આખી દુનિયામાં ચર્ચાતો સૌથી મોટો આર્થિક અને રાજકીય મુદ્દો છે. આ વૈશ્વિક સંઘર્ષમાં ક્યારેક ચીનનું પલડું ભારે લાગે છે તો ક્યારેક અમેરિકા પોતાની આર્થિક તાકાતના જોરે વળતો પ્રહાર કરે છે. આ બંને મહાસત્તાઓ વચ્ચેના સંબંધો માત્ર તેમના પૂરતા સીમિત નથી, પરંતુ તેના કારણે ભારત સહિત એશિયા અને યુરોપના તમામ દેશો પર ઊંડી અસરો પડી રહી છે. વર્ષ 2025-26ના સમયગાળામાં આ વેપાર યુદ્ધ વધુ તીવ્ર બન્યું છે. અમેરિકાએ પોતાની સ્થાનિક ફેક્ટરીઓ અને ઉદ્યોગોને બચાવવા માટે ચીન પર ભારે ટેરિફ નાખવાની શરૂઆત કરી, જેના જવાબમાં ચીને દુર્લભ ખનિજો (Rare Earths)ની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, જેના કારણે અમેરિકાના મેન્યુફેક્ચરિંગ ઉદ્યોગોને મોટો ઝટકો લાગ્યો. આ દુર્લભ ખનિજો ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની મોટર, MRI મશીનો અને ફાઇટર જેટ બનાવવા માટે અત્યંત જરૂરી છે. ચીન પાસે આ ખનિજોના ખનન અને પ્રોસેસિંગમાં 70% થી 90% સુધીનું એકછત્ર વર્ચસ્વ છે, જેનો ફાયદો તે અમેરિકા સામે એક ‘ચોકપોઇન્ટ’ તરીકે કરે છે. આ ઉપરાંત, ચીને અમેરિકામાંથી સોયાબીનની આયાત અચાનક બંધ કરી દીધી હતી, જેનાથી અમેરિકાના ખેડૂતોને કરોડો ડોલરનું નુકસાન થયું હતું. જોકે, આ પ્રકારના પ્રતિબંધો ટૂંકા ગાળા માટે જ અસરકારક સાબિત થાય છે, કારણ કે લાંબા ગાળે દેશો તેના વિકલ્પો શોધી કાઢે છે. ઘણા લોકોને એવું લાગે છે કે ચીન આ વેપાર યુદ્ધમાં સૌથી આગળ છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા થોડી અલગ છે. અમેરિકા પાસે કેટલાક એવા નિર્ણાયક મુદ્દાઓ છે જે ચીન પાસે નથી. હાઇ-ટેક ક્ષેત્રો જેવા કે અદ્યતન ચિપ ડિઝાઇન, કોમર્શિયલ વિમાન ઉત્પાદન, પાવર જનરેશન માટેનાં ગેસ ટર્બાઇન્સ અને અત્યાધુનિક વૈજ્ઞાનિક સાધનોના મામલે અમેરિકાનું પ્રભુત્વ છે. વૈશ્વિક હાઇ-ટેક ક્ષેત્રના કુલ નફાનો મોટો હિસ્સો અમેરિકી કંપનીઓ અને તેના ‘નાટો’ (NATO) સહયોગીઓ કમાઈ રહ્યા છે, જ્યારે ચીનનો હિસ્સો તેમાં ઘણો ઓછો છે. ચીનની સૌથી મોટી નબળાઈ એ છે કે તે પોતાની અર્થવ્યવસ્થા અને નિકાસ-આધારિત વિકાસ મોડેલ માટે વિદેશી બજારો પર નિર્ભર છે. સાથે જ, ચીનને પોતાની ફેક્ટરીઓમાં વસ્તુઓ બનાવવા માટે બહારથી કાચો માલ મોટા પ્રમાણમાં આયાત કરવો પડે છે. જો અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશો મળીને આ માલની આપ-લે બંધ કરી દે, તો ચીનની સમગ્ર સપ્લાય ચેન પડી ભાંગી શકે છે. આંકડાકીય વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે જો માત્ર અમેરિકા એકલા હાથે ચીન સાથે વેપાર તોડે તો બંનેને સરખું નુકસાન થાય, પરંતુ જો અમેરિકા, યુરોપ અને એશિયાના મિત્ર દેશો સંયુક્ત રીતે પ્રતિબંધો લગાવે, તો ચીનની અર્થવ્યવસ્થાને થનારું નુકસાન 5થી 11 ગણું વધારે મોટું હશે. અમેરિકાએ ભૂતકાળમાં કેટલીક એવી ભૂલો કરી છે જેણે તેની સ્થિતિ નબળી બનાવી છે. ચીન સામે એકલા લડવાના બદલે અમેરિકાએ ઘણીવાર પોતાના જ સહયોગી દેશો પર ટેરિફ નાખી દીધા છે અને તેમને દબાણમાં મૂક્યા છે. ચીનમાં આજે જરૂર કરતાં વધુ ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે, જેના કારણે એશિયા અને યુરોપના સ્થાનિક ઉત્પાદકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. આ સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે તમામ લોકશાહી દેશોએ સાથે મળીને એકજૂટ થવું અનિવાર્ય છે. તાજેતરના સમયમાં આ દિશામાં સકારાત્મક પગલાં લેવાયા છે. દુર્લભ ખનિજો અને એ. આઇ. સંબંધિત સપ્લાય ચેનને સુરક્ષિત કરવા માટે અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇઝરાયેલ, જાપાન, સિંગાપોર, દક્ષિણ કોરિયા, બ્રિટન અને ભારત જેવા દેશોએ મળીને ‘Pax Silica’ નામનું એક મહત્ત્વનું ગઠબંધન બનાવ્યું છે. આ ગઠબંધનનો હેતુ સંવેદનશીલ ટેક્નોલોજીની સુરક્ષા કરવાનો અને ચીનની આર્થિક દબાણ કરવાની નીતિને નિષ્ફળ બનાવવાનો છે. આ મોડેલને માત્ર ખનિજો પૂરતું સીમિત રાખવાને બદલે ફાર્માસ્યૂટિકલ્સ, બેટરી અને ડ્રોન જેવા અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં પણ વિસ્તારવાની જરૂર છે. આ વૈશ્વિક આર્થિક ઊથલપાથલ વચ્ચે એશિયાના વિકાસશીલ દેશો, ખાસ કરીને ભારત માટે સોનેરી તક ઊભી થઈ રહી છે. જ્યારે મોટી વૈશ્વિક કંપનીઓ ચીન પરનું પોતાનું જોખમ ઘટાડવા માટે ‘ચાઇના પ્લસ વન’ નીતિ અપનાવી રહી છે, ત્યારે ભારત એક ઉત્તમ વિકલ્પ તરીકે ઊભરી રહ્યું છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ, રિન્યૂએબલ એનર્જી, ઓટોમોબાઇલ અને ફાર્માસ્યૂટિકલ્સ ક્ષેત્રે ભારતમાં વિદેશી રોકાણ વધી રહ્યું છે. જોકે, આ તકનો સંપૂર્ણ લાભ લેવા માટે ભારતે પોતાની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુવિધાઓને વધુ મજબૂત કરવી પડશે, લાલફીતાશાહી ઘટાડવી પડશે અને વેપાર કરવાનું વાતાવરણ વધુ સરળ બનાવવું પડશે. સાથે જ, વૈશ્વિક સ્તરે બદલાતી નીતિઓ અને ટેરિફના ખતરા સામે અગાઉથી જ સતર્ક રહેવું પડશે. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનું આ વેપાર યુદ્ધ એ માત્ર કસ્ટમ ડ્યૂટી કે ટેક્સનો મામલો નથી, પરંતુ તે ભવિષ્યની વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી, આર્થિક સુરક્ષા અને સત્તાનું સમીકરણ છે. ચીન પાસે પોતાના મર્યાદિત અસ્ત્રો (જેમ કે દુર્લભ ખનિજો) દ્વારા પ્રભાવ પાડવાની ક્ષમતા છે, પરંતુ અમેરિકા પાસે અનેકગણી મોટી માળખાકીય અને તકનીકી તાકાત છે. જો અમેરિકા પોતાના મિત્ર દેશોને સાથે રાખીને સંયુક્ત રણનીતિ અપનાવે, તો તે આ આર્થિક સંઘર્ષમાં ચોક્કસપણે વિજયી બની શકે છે. ભવિષ્યનો વૈશ્વિક વેપાર માત્ર મુક્ત બજાર પર નહીં, પરંતુ ભૂ-રાજનીતિ અને વિશ્વાસ પર આધારિત રહેશે.
    Click here to Read More
    Previous Article
    હિડન ટ્રુથ:AI-માનવબુદ્ધિ; કોણ ચડિયાતું?
    Next Article
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:એક બોલમાં બાવીસ રન!

    Related મેગેઝિન Updates:

    Are you sure? You want to delete this comment..! Remove Cancel

    Comments (0)

      Leave a comment