Search

    Language Settings
    Select Website Language

    GDPR Compliance

    We use cookies to ensure you get the best experience on our website. By continuing to use our site, you accept our use of cookies, Privacy Policy, and Terms of Service.

    BijnorNews
    Bijnor news

    દેશ-વિદેશ:ભારતની સૌથી મુશ્કેલ કૂટનીતિક પરીક્ષા

    1 day ago

    1

    0

    👍 ❤️ 😂 😮 😢 😡 😘 🤐 🥰

    ડૉ. જય નારાયણ વ્યાસ વર્તમાન વૈશ્વિક ભૂ-રાજનીતિના સંકુલ અને અત્યંત અસ્થિર તાણાવાણા વચ્ચે ભારત ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી મંચ પર કસોટીની એરણે છે. પ્રશ્ન અત્યંત ગંભીર અને દૂરોગામી અસરો ધરાવતો છે: શું ભારતના વડાપ્રધાને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈના રાજકીય અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપવી જોઈએ? જુલાઈ 4થી 9, 2026 દરમિયાન યોજાનારા આ કાર્યક્રમમાં નરેન્દ્ર મોદીની હાજરી કે ગેરહાજરી માત્ર એક ઔપચારિક નિર્ણય નથી, પરંતુ તે ભારતની સ્વાયત્ત અને સંતુલિત વિદેશ નીતિની સૌથી મોટી કૂટનીતિક પરીક્ષા સાબિત થવા જઈ રહી છે. ફેબ્રુઆરી, 2026માં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના એક સંયુક્ત લશ્કરી હુમલામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈનું અવસાન થયું હતું. આ ઘટનાએ પશ્ચિમ એશિયાના સમીકરણો ધરમૂળથી બદલી નાખ્યા છે. હવે, ઈરાન જુલાઈ મહિનામાં તેહરાન, કોમ અને મશ્હદ જેવાં પ્રમુખ શહેરોમાં તેમના ભવ્ય અને ઐતિહાસિક રાજકીય અંતિમ સંસ્કારની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને ભારતના વડાપ્રધાનને વ્યક્તિગત રીતે આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ મોકલ્યું છે. પ્રાદેશિક હરીફ એવા પાકિસ્તાન જેવા દેશોએ આ અંતિમ સંસ્કારમાં પોતાની હાજરીની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી દીધી છે, પરંતુ ભારતે હજુ સુધી પોતાના પત્તા ખોલ્યા નથી અને અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક મૌન સાધ્યું છે. આ નિર્ણય ભારત માટે ‘સૂડી વચ્ચે સોપારી’ જેવો છે, કારણ કે અહીં ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતો બે વિરોધાભાસી ધ્રુવો વચ્ચે વહેંચાયેલા છે: ઈરાન સાથેના પરંપરાગત અને આર્થિક સંબંધો: ભારત માટે ઈરાન માત્ર એક પડોશી નથી, પરંતુ મધ્ય એશિયા અને યુરેશિયા સુધી પહોંચવા માટેનું વ્યૂહાત્મક પ્રવેશદ્વાર છે. ચાબહાર પોર્ટનું સંચાલન, ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને ઇન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC) જેવા મહત્વાકાંક્ષી કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ ઈરાન સાથે સીધા જોડાયેલા છે. ભારતે હંમેશા ઈરાનને પશ્ચિમ એશિયામાં એક અનિવાર્ય ભાગીદાર માન્યો છે. અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ગલ્ફ દેશો સાથેની ભાગીદારી: બીજી તરફ, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સાથે ભારતના સંબંધો સંરક્ષણ, અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજી અને વેપાર ક્ષેત્રે નવી ઊંચાઈઓ પર છે. આ ઉપરાંત, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા ગલ્ફ દેશોમાં લાખો ભારતીયો વસે છે, જેમની સુરક્ષા અને આર્થિક હિતો ભારત માટે સર્વોપરી છે. ઈરાન-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષમાં ભારતે હંમેશાં તટસ્થતા જાળવી રાખી છે અને યુદ્ધ રોકવાની વકીલાત કરી છે. જો ભારતના વડાપ્રધાન વ્યક્તિગત રીતે આ અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપે, તો તેનાથી ઈરાન સાથેના સંબંધો ગાઢ બનશે, પરંતુ પશ્ચિમી દેશો અને ઈઝરાયેલમાં એવો સંદેશ જઈ શકે છે કે ભારત ઈરાનના સત્તાવાર પક્ષે ઊભું છે. ખામેનેઈના અવસાન પછી ભારતે શરૂઆતમાં કોઈ ઉતાવળિયું કે મોટું સત્તાવાર નિવેદન આપવાનું ટાળ્યું હતું, જેને કારણે દેશના વિરોધ પક્ષો દ્વારા સરકારની ટીકા પણ થઈ હતી. જોકે, ત્યારબાદ ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્રીએ નવી દિલ્હી સ્થિત ઈરાની દૂતાવાસની મુલાકાત લીધી અને ત્યાં રાખવામાં આવેલી શોકપુસ્તિકા (Condolence Book) પર હસ્તાક્ષર કરીને ઈરાનની જનતા પ્રત્યે ભારતની સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરી હતી. કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોએ આ પગલાંને કૂટનીતિક ક્ષતિ તરીકે ગણાવ્યું. અમુક પક્ષોના મતે આ પ્રતિક્રિયા ખૂબ જ ઓછી અને મોડી હતી. પરંતુ ભારત માટે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોનું રક્ષણ કરવું અને કોઈપણ એક વૈશ્વિક જૂથ તરફ પક્ષપાત ન દર્શાવવો સર્વોપરી છે. આ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ભારતના વડાપ્રધાનની હાજરી અંગેનો નિર્ણય કોઈ ભાવનાત્મક કે વ્યક્તિગત નિર્ણય નથી, પરંતુ એક અત્યંત ગણતરીપૂર્વકનો વ્યાપારી અને રાજકીય નિર્ણય છે. તે દર્શાવે છે કે ભારત પોતાના જૂના અને પરંપરાગત મિત્રોને મુશ્કેલીના સમયમાં છોડતું નથી, પરંતુ સાથે જ નવી વૈશ્વિક વ્યવસ્થાના સંતુલનને જોખમમાં મૂકવા પણ માગતું નથી. વિશેષજ્ઞોના મતે ભારત આ પરિસ્થિતિમાં એક મધ્યમ અને સંતુલિત માર્ગ અપનાવી શકે છે. પ્રધાનમંત્રી પોતે જવાને બદલે ભારતના વિદેશ મંત્રી (EAM) અથવા કોઈ અન્ય ઉચ્ચ સ્તરીય વિશેષ રાજદૂતને આ રાજકીય અંતિમ સંસ્કારમાં મોકલી શકે છે. આ અભિગમથી ઈરાન પ્રત્યે યોગ્ય આદર પણ જળવાઈ રહેશે અને પશ્ચિમી મિત્ર દેશો સાથેના સંબંધો પર પણ કોઈ આંચ નહીં આવે. વિદેશ નીતિના સંદર્ભમાં ક્યારેય કોઈ સરળ કે સીધા જવાબો હોતા નથી; ત્યાં માત્ર સ્માર્ટ અને ગણતરીપૂર્વકનું સંતુલન હોય છે. ભારત માટે આ સૌથી મુશ્કેલ કૂટનીતિક પરીક્ષામાં સફળતા એ જ ગણાશે કે તે કોઈની પણ તરફદારી કર્યા વિના તમામ પક્ષો (અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન) સાથે પોતાના સંવાદના દ્વાર ખુલ્લા રાખે અને પોતાના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો – ઊર્જા સુરક્ષા, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારનું સફળતાપૂર્વક રક્ષણ કરે. આ કૂટનીતિક કટોકટી માત્ર પશ્ચિમ એશિયા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક મંચ પર ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ના નેતા તરીકે ઊભરી રહેલા ભારતની છબી સાથે પણ જોડાયેલી છે. જો ભારત આ સંકટ સમયે માત્ર પશ્ચિમી દેશોના દબાણ સામે નમી જશે, તો વિકાસશીલ દેશો અને તેના પરંપરાગત મિત્રોમાં એવો સંદેશ જઈ શકે છે કે ભારત પોતાની સ્વાયત્તતા ગુમાવી રહ્યું છે. આથી, ઈરાન સાથે સક્રિય પરંતુ મર્યાદિત સંવાદ જાળવી રાખીને ભારત વિશ્વને બતાવી શકે છે કે તે કોઈપણ વૈશ્વિક દબાણ વગર પોતાની ધરતી અને પોતાના હિતોના આધારે સ્વતંત્ર નિર્ણયો લેવા સક્ષમ છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંતુલન જ ભારતને એક મહાશક્તિ તરીકે સ્થાપિત કરશે. }
    Click here to Read More
    • Share:
    રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ:તમે ચંદન, તમે કુંદન, તમે રેશમ, તમારા સમ,તમે ગંગા,જમના તણો સંગમ; તમારા સમ
    Previous Article
    રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ:તમે ચંદન, તમે કુંદન, તમે રેશમ, તમારા સમ,તમે ગંગા,જમના તણો સંગમ; તમારા સમ
    Next Article
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:આત્મ નિરીક્ષણ
    સ્ટ્રેઇટ ડ્રાઇવ:આત્મ નિરીક્ષણ

    Related મેગેઝિન Updates:

    Are you sure? You want to delete this comment..! Remove Cancel

    Comments (0)

      Leave a comment

      Send