એશિયાના 9 દેશોમાં ઈમરજન્સી જેવી સ્થિતિ:ઓઈલ-ગેસ માટે હાહાકાર, ક્યાંક લિફ્ટ બંધ તો ક્યાંક પગારમાં કાપ, શું ભારત પર સંકટ વધશે?

ઈરાન યુદ્ધની અસર હવે એશિયાના ઘણા દેશોમાં દેખાવા લાગી છે. ઓઇલ અને ગેસના પુરવઠાને અસર થવાને કારણે ઓછામાં ઓછા 9 એશિયન દેશોમાં ઉર્જા સંકટ ઘેરું બનવા લાગ્યું છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે અલગ-અલગ દેશોને ઇંધણ બચાવવા અને ઉર્જા સંકટનો સામનો કરવા માટે કડક પગલાં ભરવા પડ્યા છે. બાંગ્લાદેશમાં તમામ યુનિવર્સિટીઓ બંધ કરી દેવામાં આવી છે, જેથી વીજળી અને ઇંધણનો વપરાશ ઘટાડી શકાય. જ્યારે થાઈલેન્ડમાં સરકારી કચેરીઓમાં લિફ્ટના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકીને કર્મચારીઓને સીડીઓનો ઉપયોગ કરવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે અને વર્ક ફ્રોમ હોમ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાનમાં ખર્ચ ઘટાડવા માટે મંત્રીઓના પગાર અને વિદેશ યાત્રાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, સાથે જ સરકારી ખર્ચ અને ઇંધણના ઉપયોગમાં કાપ મૂકવાના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. ખરેખરમાં, ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ છે, જેના કારણે ઓઇલનો પુરવઠો ઠપ્પ થઈ ગયો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દુનિયાનો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. દર વર્ષે દુનિયાના લગભગ 20% ઓઇલનો પુરવઠો આ જ માર્ગેથી પસાર થાય છે. થાઈલેન્ડ- લિફ્ટને બદલે સીડીનો ઉપયોગ કરવાનો આદેશ થાઈલેન્ડમાં સરકારે ઊર્જા બચાવવા માટે સરકારી કર્મચારીઓને વર્ક ફ્રોમ હોમ કરવા અને ઓફિસોમાં લિફ્ટને બદલે સીડીનો ઉપયોગ કરવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. સરકારના પ્રવક્તા અનુસાર, જે અધિકારીઓને સીધી જનતાની સેવા આપવાની હોય છે, તેમને આ નિયમમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. થાઈલેન્ડના વડાપ્રધાન અનુતિન ચાર્નવીરાકુલે સરકારી કર્મચારીઓને ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પગલાં લાગુ કરવા જણાવ્યું છે. સરકારે વિદેશ યાત્રાઓને અસ્થાયી રૂપે રોકી દીધી છે. ઊર્જા બચત માટે એર કંડિશનરનું તાપમાન 26થી 27 ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે રાખવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. અધિકારીઓને સૂટ-ટાઈ જેવા ઔપચારિક કપડાંની જગ્યાએ શોર્ટ સ્લીવ શર્ટ પહેરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. ઉર્જા મંત્રીના મતે દેશ પાસે હાલમાં લગભગ 95 દિવસનો ઉર્જા ભંડાર બચ્યો છે. સરકાર અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકા પાસેથી વધારાની LNG ખરીદવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. સરકારે ચેતવણી આપી છે કે જો સંકટ વધુ ઘેરું બનશે તો દુકાનો અને વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓના જાહેરાત બોર્ડની રોશની ઓછી કરવા અને પેટ્રોલ પંપોને રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી બંધ કરવા જેવા કડક પગલાં પણ લેવામાં આવી શકે છે. ચીન- ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી વધારી, ફ્યુઅલ એક્સપોર્ટ રોક્યો ચીને સંભવિત ઊર્જા સંકટને ધ્યાનમાં રાખીને ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી વધારીને તેના સ્ટ્રેટેજિક ભંડારને મજબૂત કરવાનું શરૂ કર્યું છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ચીને વર્ષના શરૂઆતના મહિનાઓમાં વધારાનું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યું છે અને તેને વ્યૂહાત્મક તેમજ વાણિજ્યિક ભંડારમાં રાખવામાં આવી રહ્યું છે. આ સાથે જ સરકારે રિફાઇનરીઓને નવા ફ્યુઅલ એક્સપોર્ટ કોન્ટ્રાક્ટ સાઇન ન કરવા અને કેટલાક નિર્ધારિત શિપમેન્ટને રોકવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. સરકારનો હેતુ સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઇંધણની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવાનો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો મિડલ-ઇસ્ટમાં સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે અને વૈશ્વિક સપ્લાય વધુ પ્રભાવિત થશે, તો ચીન તેના વ્યૂહાત્મક ઓઇલ ભંડારનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પાકિસ્તાન- મંત્રીઓના પગાર અને વિદેશ પ્રવાસો પર રોક પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે સોમવારે વધતી ઓઇલ કિંમતોને ધ્યાનમાં રાખીને ખર્ચમાં કાપ મૂકવાની યોજનાની જાહેરાત કરી. આ અંતર્ગત સરકારી કચેરીઓ અઠવાડિયામાં માત્ર ચાર દિવસ ખુલશે અને અડધા કર્મચારીઓ વર્ક ફ્રોમ હોમ કરશે. આ અઠવાડિયાના અંતથી શાળાઓ બે અઠવાડિયા માટે બંધ રહેશે. પાકિસ્તાની ન્યૂઝ ચેનલ જિયો ન્યૂઝ અનુસાર, મંત્રીઓ અને સલાહકારોના વિદેશ પ્રવાસો રોકી દેવામાં આવ્યા છે. મંત્રીઓ બે મહિના સુધી પગાર નહીં લે અને સાંસદોના પગારમાં 25%નો ઘટાડો થશે. તે જ સમયે, પાકિસ્તાનમાં હવે બે મહિના સુધી સરકારી વાહનોને 50% ઓછું ઇંધણ મળશે. 60% સરકારી વાહનો ચાલશે નહીં. તમામ સરકારી વિભાગો પોતાના ખર્ચમાં 20%નો ઘટાડો કરશે. શરીફે કહ્યું કે અમેરિકા-ઇઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 60 ડોલરથી વધીને 100 ડોલર પ્રતિ બેરલથી વધુ થઈ ગઈ છે. આ કારણોસર આ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. સંપૂર્ણ સમાચાર વાંચો બાંગ્લાદેશ- તમામ યુનિવર્સિટીઓ બંધ બાંગ્લાદેશે વીજળી અને ઇંધણનો વપરાશ ઘટાડવા માટે સોમવારથી તમામ યુનિવર્સિટીઓ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે અને ઈદ-ઉલ-ફિત્રની રજાઓ અગાઉથી જાહેર કરી દીધી છે. ઊર્જા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, તાજેતરના દિવસોમાં ઇંધણની અછતની આશંકાને કારણે લોકોમાં ગભરાટ વધ્યો હતો અને ઘણી જગ્યાએ સંગ્રહખોરી શરૂ થઈ ગઈ હતી. આ પછી સરકારે દૈનિક ઇંધણ વેચાણ પર મર્યાદા લગાવી દીધી. ગેસની અછતની અસર ઉદ્યોગો પર પણ પડી છે. દેશની ઘણી ખાતર ફેક્ટરીઓમાં ગેસ સપ્લાય ઓછો થવાને કારણે ઉત્પાદન બંધ કરવું પડ્યું છે. સરકારનું કહેવું છે કે પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને જરૂર પડ્યે ઊર્જા બચત માટે વધુ કડક પગલાં લઈ શકાય છે. વિયેતનામ- કર્મચારીઓને વર્ક ફ્રોમ હોમની સલાહ વિયેતનામમાં સરકારે ઊર્જા બચાવવા માટે કંપનીઓને કર્મચારીઓને વર્ક ફ્રોમ હોમની સુવિધા આપવા અપીલ કરી છે. વિયેતનામના ઉદ્યોગ અને વેપાર મંત્રાલય અનુસાર, આનાથી ઓફિસ આવવા-જવામાં થતો ઇંધણનો વપરાશ ઘટશે અને ઊર્જા બચાવવામાં મદદ મળશે. આ સાથે જ સરકારે ઘરેલું બજારમાં ઇંધણની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવા માટે કેટલાક ફ્યુઅલ આયાત પર લગાવવામાં આવેલા ટેરિફ પણ હટાવી દીધા છે. સરકારનું કહેવું છે કે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં વધતી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ઇંધણનો પુરવઠો જાળવી રાખવો અને વપરાશ ઘટાડવો બંને જરૂરી છે. આ જ કારણોસર વિયેતનામ ઊર્જા બચત અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે એક સાથે અનેક પગલાં લઈ રહ્યું છે. સાઉથ કોરિયા- ફ્યુઅલ કિંમતો પર કેપ લગાવવાની તૈયારી વૈશ્વિક ઓઇલ પુરવઠા પર દબાણ વધ્યા પછી સાઉથ કોરિયાએ ઊર્જા સંકટનો સામનો કરવા માટે પગલાં લેવાનું શરૂ કરી દીધું છે. સરકાર ઘરેલું ઇંધણની કિંમતોને નિયંત્રિત કરવા માટે લગભગ ત્રણ દાયકા પછી પહેલીવાર પ્રાઇસ કેપ લગાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ લી જે-મ્યુંગે કહ્યું છે કે આ પગલું ઓઇલની કિંમતોમાં વધારો રોકવા અને સામાન્ય ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે લેવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારે એમ પણ કહ્યું છે કે તે એવા વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતો શોધી રહી છે, જેમનો પુરવઠો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર ન થતો હોય. દક્ષિણ કોરિયા પોતાની ઉર્જા પુરવઠાને સુરક્ષિત રાખવા માટે નવા સ્ત્રોતો શોધી રહ્યું છે અને સ્થાનિક બજારને સ્થિર રાખવા માટેના ઉપાયો કરી રહ્યું છે. જાપાન- રાષ્ટ્રીય ઓઇલ ભંડારમાંથી ક્રૂડ ઓઇલ કાઢવાની તૈયારીમાં જાપાને ઉર્જા સંકટનો સામનો કરવા માટે રાષ્ટ્રીય ઓઇલ ભંડાર કેન્દ્રોને જરૂર પડ્યે ક્રૂડ ઓઇલ છોડવા માટે તૈયાર રહેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. જાપાન ઓર્ગેનાઈઝેશન ફોર મેટલ્સ એન્ડ એનર્જી સિક્યુરિટી (JOGMEC)ના અધિકારીઓ અનુસાર, આ આદેશ પ્રાકૃતિક સંસાધન અને ઉર્જા એજન્સી દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે. સરકારનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે જો વૈશ્વિક પુરવઠામાં અવરોધ આવે તો સ્થાનિક બજારમાં ઓઇલની અછત ન થાય. ભારત- ઘણા રાજ્યોમાં કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર સપ્લાય બંધ ભારતે ઓઇલ રિફાઇનરીઓને ઘરેલું ઉપયોગ માટે એલપીજી ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. દેશમાં એલપીજીની અછત થઈ રહી છે. દિલ્હી, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાન સહિત ઘણા રાજ્યોએ કોમર્શિયલ ગેસના સપ્લાય પર રોક લગાવી દીધી છે. ગેસ સપ્લાય બંધ થવાને કારણે ઘણા શહેરોમાં રેસ્ટોરન્ટ્સ અને હોટલ બંધ થવાની નોબત આવી ગઈ છે. આવા સંજોગોમાં સરકારી સૂત્રોનું કહેવું છે કે ઓઇલ કંપનીઓ અલગ-અલગ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશનો સાથે વાત કરશે, જેથી એલપીજી સપ્લાયની મુશ્કેલીઓને સમજી શકાય. પૂરા સમાચાર વાંચો… ઇન્ડોનેશિયા- ફ્યુઅલ સબસિડી વધારી, બાયોડીઝલના ઉપયોગ પર વિચારણા ઇન્ડોનેશિયાએ ઇંધણ અને વીજળીના ભાવને નિયંત્રિત રાખવા માટે રાષ્ટ્રીય બજેટમાં ફ્યુઅલ સબસિડી વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે. તેનો હેતુ વૈશ્વિક ઓઇલના ભાવમાં વધારાની અસર સામાન્ય ગ્રાહકો પર ઓછી કરવાનો છે. આ ઉપરાંત, સરકારે B50 બાયોડીઝલ કાર્યક્રમ પર ફરીથી વિચારણા શરૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ ડીઝલમાં 50% પામ ઓઇલ આધારિત બાયોડીઝલ ભેળવવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેથી આયાતી ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય. સરકારનું માનવું છે કે વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતોને પ્રોત્સાહન આપીને દેશની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરી શકાય છે અને વૈશ્વિક ઓઇલ સંકટની અસર મર્યાદિત કરી શકાય છે.