હોર્મુઝમાં દરિયાઈ માઈન્સ સાથે સુપર ટેન્કર અથડાયું:વિસ્ફોટ બાદ આગ લાગી, એન્જિન બંધ પડ્યું; અમેરિકાનો એક મહિના પછી ફરી ઈરાન પર હુમલો

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં એક સુપર ટેન્કર બે દરિયાઈ માઈન્સ સાથે અથડાયું. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ (IRGC) અનુસાર, અથડામણ બાદ ટેન્કરમાં ભીષણ આગ લાગી ગઈ અને તે સંપૂર્ણપણે અટકી ગયું. ઈરાને જહાજનું નામ અને ક્રૂની સંખ્યા જણાવી નથી. IRGCએ કહ્યું કે ટેન્કર પરવાનગી વગરના દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થઈ રહ્યું હતું. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં પોતાના નિર્ધારિત સુરક્ષા નિયમોનું પાલન ન કરનારા અન્ય જહાજોને પણ કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે. આ દરમિયાન અમેરિકાએ લગભગ એક મહિના પછી ઈરાન પર ફરીથી સૈન્ય કાર્યવાહી કરી છે. અમેરિકી સેનાએ રવિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ઈરાનના લારક દ્વીપ પર બે રોકેટ લોન્ચર્સને નિશાન બનાવ્યા. અમેરિકા અનુસાર, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના જવાનો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં રોકેટ અને દરિયાઈ માઈન્સ લોન્ચ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. ઈરાની મીડિયાએ હુમલામાં ઘણા સૈનિકો અને નાગરિકોના માર્યા જવાની વાત કહી છે. ઈરાને જોર્ડન-કતાર તરફ મિસાઈલો છોડી ઈરાની મીડિયાએ લારક આઇલેન્ડ નજીક ધમાકાનો અવાજ સંભળાયો હોવાની જાણકારી આપી. ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે કહ્યું કે અમેરિકી હુમલામાં તેના ઘણા ઉગ્રવાદીઓ અને અન્ય લોકો માર્યા ગયા અથવા ઘાયલ થયા છે. આ પછી ઈરાની સરકારી ટેલિવિઝન પર જોર્ડનમાં અમેરિકી ઠેકાણાઓ તરફ બેલેસ્ટિક મિસાઈલો છોડવામાં આવી હોવાની તસવીરો બતાવવામાં આવી. ઈરાની મીડિયા અનુસાર, કતરમાં યુએસ બેઝમાં પણ ધમાકો થયો છે પરંતુ તેની જાણકારી હજુ સ્પષ્ટ નથી. જોર્ડનની સેનાએ જણાવ્યું કે સોમવારે વહેલી સવારે તેના એરસ્પેસમાં દાખલ થયેલી આઠ મિસાઈલોને ઇન્ટરસેપ્ટ કરવામાં આવી હતી. આવા સંજોગોમાં, લારક આઇલેન્ડ પર અમેરિકી હુમલા પછી બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ફરી વધતો જોવા મળી રહ્યો છે. આ હુમલો ત્યારે થયો છે જ્યારે અમેરિકાએ થોડા દિવસો પહેલા લશ્કરી કાર્યવાહીને બદલે ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવાની રણનીતિ પર ભાર મૂકવાની વાત કહી હતી. અમેરિકાની રણનીતિમાં ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશો અને સંસ્થાઓ પર કાર્યવાહી કરવાની ધમકીનો સમાવેશ થતો હતો. પરંતુ લારક આઇલેન્ડ પરના તાજા હુમલાએ ફરી એકવાર લશ્કરી સંઘર્ષની આશંકા વધારી દીધી છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ એટલે કે IRGCએ દાવો કર્યો છે કે તેણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઉપર અમેરિકી MQ-9 લોંગ-રેન્જ ડ્રોનને તોડી પાડ્યું છે. ઈરાની એર ડિફેન્સે મિસાઈલથી અમેરિકી ડ્રોનને ટાર્ગેટ કર્યું, ત્યારબાદ તે ફારસની ખાડીમાં પડી ગયું. અમેરિકી તરફથી હજુ આ દાવાની તાત્કાલિક પુષ્ટિ થઈ નથી. આ દરમિયાન ઈરાને UAEમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણા પર પણ મોટો હુમલો કરવાનો દાવો કર્યો છે. ઈરાની સેના અનુસાર, સોમવારે સવારે અલ મિન્હાદ એરબેઝ પર અમેરિકી સૈનિકો અને હેલિકોપ્ટરને ટાર્ગેટ કરી ડઝનબંધ વિસ્ફોટક ડ્રોન છોડવામાં આવ્યા. ઈરાની સેનાએ તેને લારક આઈલેન્ડ પર અમેરિકી હુમલાના જવાબમાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી ગણાવી છે. રવિવારે અમેરિકી સેનાએ લગભગ એક મહિના પછી ઈરાન પર હુમલો કર્યો રવિવારે ઈરાનના લારક ટાપુ પર બે રોકેટ લોન્ચર્સને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. લારક ટાપુ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક આવેલો છે. અમેરિકા અનુસાર, ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના જવાનો અહીંથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં રોકેટ અને દરિયાઈ સુરંગો લોન્ચ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. ઈરાની સેનાએ દાવો કર્યો કે તેમાં ઘણા સૈનિકો અને નાગરિકો માર્યા ગયા, જ્યારે ઘણા લોકો ઘાયલ થયા છે. અમેરિકી હુમલાના થોડા સમય પછી ઈરાને જોર્ડનમાં બે અમેરિકી એરબેઝ પર બેલિસ્ટિક મિસાઈલો છોડવાનો દાવો કર્યો. પ્રેસ ટીવી અનુસાર, કિંગ હુસૈન અને અલ-અઝરાક એરબેઝના ટેકનિકલ અને જાળવણી માળખાં અને લડાકુ વિમાનોની પોઝિશનને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. જોકે, અલ અરેબિયા અનુસાર જોર્ડનની એર ડિફેન્સે ઈરાની મિસાઈલોને ઇન્ટરસેપ્ટ કરી દીધી. અમેરિકાએ લારક આઇલેન્ડ પર શા માટે હુમલો કર્યો? અમેરિકાએ રવિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર આવેલા ઈરાનના લારક ટાપુ પર હુમલો કર્યો હતો. લગભગ 1 મહિના પછી ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકાની આ પ્રથમ સૈન્ય કાર્યવાહી હતી. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ અનુસાર, રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ એટલે કે IRGCની સેનાઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ માઈન્સ નાખવા માટે રોકેટ લોન્ચ કરવાની તૈયારી કરી રહી હતી. અમેરિકી સેનાએ લારક ટાપુ પર હાજર ઈરાની રોકેટ લોન્ચરોને નિશાન બનાવ્યા. અમેરિકી સેનાનું કહેવું છે કે તેણે ગયા અઠવાડિયે જ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટ પરથી દરિયાઈ માઈન્સ હટાવવાનું કામ પૂરું કર્યું હતું. આવા સંજોગોમાં, અમેરિકા અનુસાર, ઈરાની સેનાઓ દ્વારા ફરીથી માઈન્સ બિછાવવાની તૈયારી શિપિંગ માટે ખતરો બની શકે તેમ હતી. હોર્મુઝની વચ્ચે આવેલો છે લારક દ્વીપ લારક દ્વીપ ઈરાનના મુખ્ય બંદરગાહ બંદર અબ્બાસ નજીક છે અને હોર્મુઝની બરાબર વચ્ચે આવેલો છે. આ દરિયાઈ માર્ગ દુનિયા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે યુદ્ધ પહેલા દુનિયામાં ઉપયોગ થતા લગભગ 20% તેલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસની અવરજવર આ જ માર્ગેથી થતી હતી. રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાન હાલમાં આ દ્વીપ પાસેથી પસાર થતા ટેન્કરોની તપાસ કરી રહ્યું છે અને જહાજો પાસેથી સ્ટ્રેટ પાર કરવા માટે 20 લાખ ડોલર એટલે કે લગભગ ₹19 કરોડ સુધીનો ટેક્સ વસૂલી રહ્યું છે. અમેરિકી સેનાએ તાજેતરમાં દરિયાઈ સુરંગો હટાવી હતી અમેરિકી સેનાએ ગયા અઠવાડિયે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટ પરથી દરિયાઈ સુરંગો હટાવવાનું કામ પૂરું કર્યું હતું. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ કહ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય જળક્ષેત્રમાં રહેલી તમામ સુરંગોને હટાવી દેવામાં આવી છે અથવા નિષ્ક્રિય કરી દેવામાં આવી છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે જો કોઈ જહાજ કે બોટ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નવી દરિયાઈ સુરંગો બિછાવવાનો પ્રયાસ કરશે, તો તેને નષ્ટ કરી દેવામાં આવશે. અમેરિકી અધિકારીના મતે, ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવામાં આવી રહી હતી. હોર્મુઝને અમેરિકાનો વિસ્તાર ગણાવી ચૂક્યા છે ટ્રમ્પ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ‘ન્યૂ યુએસ ટેરિટરી’ એટલે કે નવો અમેરિકી વિસ્તાર ગણાવી ચૂક્યા છે. 18 ઓગસ્ટે તેમણે પહેલીવાર હોર્મુઝ પર અમેરિકી નિયંત્રણની વાત કહી હતી. આ પછી તેમણે 23 ઓગસ્ટે ટ્રુથ સોશિયલ પર ફરીથી એક એવી તસવીર શેર કરી, જેમાં હોર્મુઝને અમેરિકી વિસ્તાર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દુનિયા માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે? હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફારસની ખાડી અને અરબ સાગર વચ્ચેનો મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ છે. દુનિયાના તેલ અને ગેસના કારોબારનો મોટો હિસ્સો આ જ માર્ગેથી પસાર થાય છે. સંઘર્ષ પહેલાં દુનિયામાં ઉપયોગમાં લેવાતા લગભગ પાંચમા ભાગના તેલની અવરજવર આ જ માર્ગેથી થતી હતી. આ જ કારણ છે કે હોર્મુઝમાં તણાવ વધવાથી અથવા જહાજોની અવરજવર અટકવાથી ક્રૂડ ઓઇલના સપ્લાય અને કિંમતો પર સીધી અસર પડી શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અહીં વધતી સૈન્ય ગતિવિધિને આ જ કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગંભીર માનવામાં આવી રહી છે. ફેબ્રુઆરીથી ચાલુ છે અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઈરાનનું યુદ્ધ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હુમલો કર્યો હતો. તેના જવાબમાં ઈરાને ઇઝરાયેલ અને તે ખાડી દેશો પર હુમલા કર્યા, જ્યાં અમેરિકી સૈન્ય બેઝ હાજર છે. સંઘર્ષને હવે છ મહિનાથી વધુ સમય થઈ ગયો છે અને તાજેતરના અઠવાડિયામાં સ્થિતિ ગતિરોધ જેવી બની રહી છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના હુમલાઓ ઉપરાંત લેબનોનમાં ઇઝરાયેલી હુમલાઓથી પણ ભારે નુકસાન થયું છે. આ હુમલાઓમાં હજારો લોકોના મોત થયા છે અને લાખો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. સંઘર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં 18 અમેરિકી સૈનિકો માર્યા ગયા હોવાની માહિતી છે. યુદ્ધ પછી બે માર્ગોમાં વહેંચાયેલું હોર્મુઝ યુદ્ધ શરૂ થતા પહેલા હોર્મુઝને એક જ દરિયાઈ માર્ગ માનવામાં આવતો હતો. જહાજો નિર્ધારિત માર્ગેથી પસાર થતા હતા. તેમનો માર્ગ બંદર, જહાજના કરાર અને સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી થતો હતો. પરંતુ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ વધ્યા પછી અહીં બે અલગ માર્ગોની વાત થવા લાગી. ઈરાની માર્ગ: આ હોર્મુઝના ઉત્તરીય ભાગમાં ઈરાનના કિનારે નજીક છે. આ લારક અને કિશ્મ ટાપુઓની નજીકથી પસાર થાય છે અને ઈરાનના બંદરો અને તેલ ટર્મિનલો સુધી જાય છે. ઓમાની રસ્તો: આ હોર્મુઝના દક્ષિણ ભાગમાં ઓમાનની નજીક છે અને ઈરાનના કિનારેથી દૂર છે. અમેરિકા આ જ રસ્તેથી જહાજોને પસાર કરવા પર ભાર મૂકે છે. અમેરિકી નૌકાદળની સુરક્ષામાં ચાલતા ઘણા કોમર્શિયલ જહાજો પણ આ જ રસ્તાનો ઉપયોગ કરે છે.