બંગાળ ચૂંટણીમાં ડરનો માહોલ કેમ:મમતાના મોહલ્લામાં પોલીસની દાદાગીરી, લોકો બોલ્યા- મોં ખોલ્યું તો રોજીરોટી જતી રહેશે

‘આ બંગાળ છે, વેસ્ટ બંગાળ, બંગાળીમાં વાત કરો… જે કહેવામાં આવે તેનો જવાબ બંગાળીમાં આપો.’ આ લોકો પોતાને પોલીસવાળા કહી રહ્યા છે. સ્થળ- કોલકાતાનું ભવાનીપુર. મમતાનો મહોલ્લો. હા, પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીના ઘરની બહાર. અમે વાંધો ઉઠાવ્યો, કહ્યું શું બંગાળી આવડવી જરૂરી છે, હિન્દીમાં વાત ન કરી શકીએ? આ દરમિયાન પોલીસવાળાની સાથે બીજા પોલીસવાળા પણ આવી જાય છે. બધા સાદા કપડામાં છે. દલીલો વચ્ચે તેમાંથી કેટલાક કડકાઈ બતાવે છે અને કેટલાક નરમાઈ પણ, પરંતુ તેઓ અમારા કેમેરાનું રેકોર્ડિંગ ડિલીટ કરાવવા પાછળ પડી જાય છે. પછી અમને ત્યાંથી જવા માટે કહે છે. આ માત્ર એક ઘટના નથી. પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી રિપોર્ટિંગ દરમિયાન અમને ડરનો આ માહોલ જગ્યાએ-જગ્યાએ જોવા મળ્યો. ભવાનીપુર મોઢું ખોલીશું તો રોજીરોટી જતી રહેશે, પરિવાર હોત તો હું પણ ન બોલત પશ્ચિમ બંગાળમાં છેલ્લા એક મહિનાના રિપોર્ટિંગ દરમિયાન જ્યારે અમે ચૂંટણી પર સવાલો કર્યા, ત્યારે લોકો કેમેરા પર બોલવાનું ટાળતા જોવા મળ્યા. પહેલા લાગ્યું કે કદાચ સહજ નથી, પરંતુ પછીથી ઘણા લોકોએ ઓફ કેમેરા વાત કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. ત્યારે સમજાયું કે આ ખચકાટ નથી, ડર છે. લોકોએ TMCનું દબાણ હોવાની અને ડરની આશંકા વ્યક્ત કરી. ભવાનીપુરમાં અમને કેટરિંગનું કામ કરતા ચંદન દાસ મળ્યા. તેમણે જણાવ્યું, લોકો અહીં ખુલીને બોલતા નથી, કારણ કે ચૂંટણી પછી હિંસાનો ડર રહે છે. મને કોઈ ડર નથી, કારણ કે મારો પરિવાર નથી. જો હોત તો હું પણ તમારી સાથે ક્યારેય વાત ન કરત. રંગકામ કરનાર બબલા કહે છે, ‘અહીં લોકો તે જ પાર્ટી સાથે ચાલવું સુરક્ષિત સમજે છે જે સરકારમાં હોય.’ અર્જુન દાસ ફૂટપાથના ઢાળનું કામ કરે છે. તેઓ કહે છે, ‘હું કોઈના વિશે કંઈ નહીં બોલું, નહીંતર રોજીરોટી છીનવાઈ જશે. પહેલા ભવાનીપુરમાં વોટ આપતો હતો. હવે નામ કઢાવીને ઝારખંડમાં પોતાના ગામમાં ટ્રાન્સફર કરાવી લીધું છે.’ તેમજ મધુશ્રી કૌર મહિલાઓની સુરક્ષા અને ભ્રષ્ટાચારને મોટો મુદ્દો ગણાવે છે. તેમનું કહેવું છે કે કોલકાતામાં લોકો ખુલીને અભિપ્રાય આપવામાં હિચકાય છે. પશ્ચિમી મેદિનીપુર દર વખતે પોલિંગ બૂથ પરથી પાછા કાઢ્યા, 40 વર્ષમાં પહેલીવાર વોટ આપ્યો બંગાળમાં પ્રથમ તબક્કાના મતદાન દરમિયાન અમે પશ્ચિમી મેદિનીપુરમાં હતા. અહીં 40 વર્ષના મહાદેવ માંડી જણાવે છે, ‘આ વખતે પહેલીવાર વોટ આપ્યો. પહેલા જ્યારે પણ વોટિંગ સેન્ટર ગયો, ત્યારે એમ કહીને પાછો કાઢી દેવામાં આવતો કે તારો વોટ અપાઈ ગયો છે.’ તેઓ નવાઈ વ્યક્ત કરતા કહે છે, ‘વોટર આઈડી કાર્ડ મારી પાસે છે, પણ મારો વોટ બીજું કોઈ આપી રહ્યું હતું. મને ક્યારેય મોકો જ ન મળ્યો.’ અહીં મળેલા એક સ્થાનિક જણાવે છે કે 280 નંબર અયોધ્યાબાર બૂથને પ્રથમ તબક્કાના મતદાનમાં TMC કાર્યકર્તાઓએ જામ કરી દીધું હતું. તેઓ BJPના મતદારોને બૂથ સુધી પહોંચવા દેતા નહોતા. જ્યારે દૈનિક ભાસ્કરની ટીમ ત્યાં પહોંચી, ત્યારે બૂથની બહાર 7 થી 8 મહિલા એજન્ટ્સ અને એક પુરુષ એજન્ટ મળ્યા. તેઓ કોઈપણ રોકટોક વગર બેઠા રહ્યા. તેમના પર બૂથથી 200 મીટરનું અંતર જાળવવાનું દબાણ પણ નહોતું. આ બાબતે TMC કાર્યકર્તા અભિજીત કહે છે, ‘BJP કાર્યકર્તાઓએ લગાવેલા આરોપો માત્ર અફવા છે. બૂથ પર સુરક્ષા માટે મમતા બેનર્જીની પોલીસ નહીં, સેન્ટ્રલ ફોર્સ તૈનાત છે. તેમની પાસેથી ઘટનાની પુષ્ટિ કરી શકાય છે.’ પાણીહાટી પીડિત ડોક્ટરની માતાની સભા ખાલી, TMC વાળા નજર રાખી રહ્યા છે આરજી કર હોસ્પિટલમાં રેપ-મર્ડરની પીડિતની માતા રત્ના દેબનાથ અહીંથી BJP ઉમેદવાર છે. લોકો તેમને સમર્થન આપવામાં કે સભામાં સામેલ થવામાં પણ ડરી રહ્યા છે. સભા દરમિયાન અમને એક મહિલા મળી. તે રત્નાનું સમર્થન કરતા કહે છે, ‘અમે બધા તેમની સાથે છીએ, પણ સાથે ઉભા રહી શકતા નથી. TMCના લોકો અહીં જ ફરી રહ્યા છે. જો જોઈ લેશે, તો અમને કોઈ મદદ નહીં મળે.’ જ્યારે અમે મહિલા સાથે વાત કરી રહ્યા હતા, ત્યારે જ એક બાઇક સવાર ત્યાંથી ત્રણ-ચાર વાર ચક્કર કાપતો જોવા મળ્યો. હું બાઇક સવારને રોકીને પૂછું છું કે, તમે કોઈ પાર્ટીના છો કે શું? તે પોતાનું નામ પાર્થો દાસ જણાવે છે અને કહે છે કે તે કોન્ટ્રાક્ટનું કામ કરે છે. પછી તેણે કહ્યું- તમે અહીં પહેલીવાર આવ્યા છો, એટલે ફોલો કરી રહ્યો હતો, બીજું કોઈ કારણ નથી. રાજરહાટ ગોપાલપુર: પાડા ક્લબોથી TMCનો પ્રચાર, એટલે બોલતા ખચકાય છે કોલકાતામાં રહેતા સુદર્શન મિશ્રા અવારનવાર લોકલ ક્લબ જાય છે. ક્લબનું નામ કેષ્ટોપુર છે. સુદર્શન કહે છે, ‘ક્લબ વિશે ઘણું બધું જાણવા છતાં કંઈ કહી શકતો નથી. બાજુમાં રહીને તેમની વિરુદ્ધ કેવી રીતે બોલું. જેને જ્યાં પોતાનો સ્વાર્થ લાગે છે, ત્યાં કામ કરે છે. અહીં બધા લોકો સાથે રહે છે, એટલે કંઈક કહેતા ડર લાગે છે.’ સુદર્શન આટલું જણાવે છે, પણ બાકીના લોકો કંઈ પણ કહેવા તૈયાર થતા નથી. તેઓ કહે છે, ‘આગળ ચાલ્યા જાઓ, અહીં તમારી સાથે કોઈ વાત નહીં કરે.’ સંદેશખાલી: ચૂંટણી પહેલા અટકાયતમાં લીધા, આ વખતે ખબર નથી શું કરશે સંદેશખાલીમાં સ્થાનિક લોકો જણાવે છે કે 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન વોટિંગના ઠીક બે દિવસ પહેલા સંદેશખાલી પોલીસે તેમને ઉઠાવી લીધા હતા અને જેલમાં નાખી દીધા હતા. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ આ જ ઘટના બની. તેમને વોટિંગના બે દિવસ પહેલા ફરી હિરાસતમાં લેવામાં આવ્યા. 2026ની ચૂંટણીને લઈને તેઓ ડરેલા છે. તેમને અંદાજ નથી કે બીજા તબક્કાના મતદાન પહેલા તેમની સાથે શું થશે. શાહજહાંના ગુંડાઓ આજે પણ ધમકાવે છે, પોલીસ પણ તેમનું સાંભળે છે અહીં મળેલી એક મહિલાએ જણાવ્યું કે ગામમાં મહિલાઓ અને છોકરીઓનું શોષણ સામાન્ય વાત હતી. શાહજહાંના ડરથી ઘણા પરિવારો ઉજડી ગયા. તેમણે પોલીસ પર પણ મિલીભગતનો આરોપ લગાવતા કહ્યું કે તે ગ્રામજનોનું સાંભળવાને બદલે શાહજહાંના ઈશારા પર કામ કરતી હતી. તેઓ મમતા બેનર્જીના પ્રવાસ પર નિરાશા વ્યક્ત કરતા કહે છે, ‘દીદીએ સ્થાનિક લોકોની સમસ્યાઓ સાંભળવાને બદલે માત્ર બહારના લોકો સાથે વાત કરી. અત્યારે પણ શાહજહાંના માણસો અમને ધમકાવે છે, તેથી હવે ચૂપ નહીં રહીએ અને પરિવર્તન માટે સંઘર્ષ કરીશું.’ એક્સપર્ટ બોલ્યા- પશ્ચિમ બંગાળ ચૂંટણીમાં ડરનો ફેક્ટર 30% બંગાળ ચૂંટણીમાં ડરના માહોલ અંગે અમે રવિન્દ્ર ભારતી યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર બિશ્વનાથ ચક્રવર્તી સાથે વાત કરી. તેઓ કહે છે, ‘પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીઓમાં ડર એક ઘણો મોટો ફેક્ટર છે. છેલ્લી ત્રણ-ચાર ચૂંટણીઓમાં TMCની જીતમાં ડરની ભૂમિકા લગભગ 30% રહી છે.’ ‘TMC મતદારો અને BJP કાર્યકર્તાઓને ડરાવીને તેમને ચૂંટણી પ્રચાર કરવા અને વોટિંગ કરવાથી રોકે છે. લોકોને ધમકાવવામાં આવે છે કે જો તેમણે BJPને વોટ આપ્યો, તો તેમને 'લક્ષ્મી ભંડાર' જેવી સરકારી યોજનાઓનો લાભ મળવો બંધ થઈ જશે અથવા તેમને ઘરમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવશે.’ તેઓ આગળ કહે છે કે સુરક્ષા દળોની તૈનાતી હોવા છતાં BJP કાર્યકર્તાઓ સાથે મારપીટ કરવામાં આવી રહી છે. TMCનું રાજકીય કલ્ચર જ હિંસા અને ડરના આધારે ચૂંટણી જીતવાનું રહ્યું છે. માલદાની એક ઘટનાનું ઉદાહરણ આપતા તેઓ કહે છે, ‘જ્યારે સત્તાધારી પક્ષના સમર્થકો જજોને ડરાવી શકે છે, તો સામાન્ય જનતાને ડરાવવી તેમના માટે કોઈ મોટી વાત નથી. માત્ર પોલીસ કે કેન્દ્રીય દળોના ભરોસે આ ડર ખતમ કરી શકાતો નથી, પરંતુ તેના માટે એક મજબૂત સ્થાનિક સંગઠનની જરૂર છે.’ TMC બોલી- આ ડર TMCથી નહીં, BJPથી જોડાયેલો છે TMCમાં આઈટી સેલ અને સોશિયલ મીડિયા સેલના વડા દેવાંશુ ભટ્ટાચાર્ય આ આરોપોને સદંતર ફગાવી દે છે. તેઓ કહે છે, 'આ ડર TMCથી નથી, BJPથી જોડાયેલો છે. બંગાળમાં એક્ઝિટ પોલ ઘણીવાર એટલે ખોટા સાબિત થાય છે કારણ કે લોકો સાર્વજનિક રીતે BJPનું સમર્થન કરે છે, પરંતુ વોટ TMCને આપે છે.' ભવાનીપુરની ઘટના અંગે દેવાંશુ કહે છે કે આ કોઈ વ્યક્તિ વિશેષનું વર્તન હોઈ શકે છે. પાર્ટી આવી કોઈ પણ અયોગ્ય ઘટનાનું સમર્થન કરતી નથી.