'મુંબઈમાં ઘર નહોતું ત્યારે રાજપાલ યાદવે આશરો આપ્યો':'મામલા લીગલ હૈ' ફેમ દિબ્યેન્દુ ભટ્ટાચાર્યએ થિયેટર આર્ટિસ્ટથી ફિલ્મ સ્ટાર બનવાના સંઘર્ષને યાદ કર્યો

‘મામલા લીગલ હૈ’ની બીજી સીઝન સાથે દિબ્યેન્દુ ભટ્ટાચાર્ય ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. દિવ્ય ભાસ્કર સાથેની વાતચીત દરમિયાન તેમણે કારકિર્દી, સંઘર્ષ અને નવા પ્રોજેક્ટ્સ પર વાતચીત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે, આ સીઝનમાં વાર્તા પહેલા કરતાં વધુ ઊંડી બને છે. તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો, ફિલોસોફી અને કેપિટલ પનિશમેન્ટ જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ સામેલ છે. શો માત્ર મનોરંજન જ નહીં, વિચારવા પર મજબૂર કરનારો અનુભવ બને છે. તેમણે ‘અનદેખી 4’, ‘આલ્ફા’ અને ‘ગુલાબી’ પર અપડેટ્સ આપ્યા. અમિતાભ બચ્ચન, આમિર ખાન અને હુમા કુરેશી સાથે કામના અનુભવો શેર કર્યા. મુંબઈના શરૂઆતી સંઘર્ષ અને ઘર બનાવવાની જહેમત પણ યાદ કરી. પ્રશ્ન: ‘મામલા લીગલ હૈ’ની બીજી સીઝનમાં શું ખાસ છે, અને દર્શકોને શું નવું જોવા મળશે? જવાબ: વધુ કહીશ તો સ્પોઈલર થઈ જશે, પરંતુ પહેલી સીઝનમાં એક મજબૂત દુનિયા બનાવવામાં આવી હતી. બીજી સીઝનમાં એ જ દુનિયા વધુ ઊંડી બને છે. આ વખતે ઇન્ટરનેશનલ રિલેશનશિપ, ફિલોસોફી અને મારા પાત્ર દ્વારા મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. કેપિટલ પનિશમેન્ટ જેવા મુદ્દાઓ પર પણ વાત થાય છે. કોમિક એલિમેન્ટ્સ સાથે આ સીઝન ઊંડી છે અને દર્શકોને મનોરંજનની સાથે ઘણું શીખવે છે. પ્રશ્ન: ફિલ્મ ‘આલ્ફા’માં આલિયા ભટ્ટ સાથે કામ કરવાનો અનુભવ કેવો રહ્યો? જવાબ: ફિલ્મ વિશે અત્યારે વધુ કહી શકતો નથી, કારણ કે તે NDAમાં છે. આ એક મોટી ફિલ્મ છે. આલિયા ભટ્ટ ખૂબ સારી એક્ટ્રેસ અને શાનદાર વ્યક્તિ છે. અમારી મુલાકાત વેબ સિરીઝ ‘પોચર’ દરમિયાન થઈ હતી, જ્યાં તેઓ એક્ઝિક્યુટિવ પ્રોડ્યુસર હતાં. પ્રશ્ન: વેબ સિરીઝ ‘અનદેખી 4’માં શું નવું જોવા મળશે? જવાબ: ‘અનદેખી’ની દુનિયા એ જ છે, પણ વાર્તામાં નવા ટ્વિસ્ટ આવે છે. આ એક બિન્જ-વોચ શો છે. એકવાર જોવાનું શરૂ કરશો, તો પૂરું કરીને જ ઊભા થશો. જેમ જિંદગી બદલાય છે, તેમ જ ‘અનદેખી’ની દુનિયા પણ બદલાતી રહે છે. પ્રશ્ન: ફિલ્મ ‘ગુલાબી’માં હુમા કુરેશી સાથે તમારી કેમેસ્ટ્રી કેવી રહી? જવાબ: હુમા કુરેશી શાનદાર એક્ટ્રેસ અને ખૂબ જ સારી માણસ છે. તેમની સાથે કામ કરવું સરળ અને મજેદાર હોય છે. અમે સેટ પર ખૂબ એન્જોય કરીએ છીએ. સાથે ખાવા-પીવાનું ચાલતું રહે છે. પ્રશ્ન: તમે ખાવા-પીવાના કેટલા શોખીન છો? જવાબ: હું ખાવાનો ખૂબ શોખીન છું. જ્યાં જાઉં છું, ત્યાંનું લોકલ ખાવાનું ટ્રાય કરું છું. આઉટડોર શૂટમાં સમય મળે તો હું પોતે પણ કંઈક બનાવી લઉં છું. પ્રશ્ન: તમે ઘણા દિગ્ગજો સાથે કામ કર્યું છે. કેટલાક અનુભવો જણાવો? જવાબ: મારી પહેલી ફિલ્મ ‘મોન્સૂન વેડિંગ’ હતી, જેમાં નસીરુદ્દીન શાહ હતા. તેમણે મને નેશનલ સ્કૂલ ઓફ ડ્રામામાં ભણાવ્યો પણ હતો. ફિલ્મમાં અમારી સાથે કોઈ સીન નહોતો, જે મારા માટે અફસોસની વાત રહી. કરિયરના શરૂઆતના દિવસોમાં અમિતાભ બચ્ચન અને આમિર ખાન જેવા મોટા સ્ટાર્સ સાથે કામ કરવાનો મોકો મળ્યો. પ્રશ્ન: અમિતાભ બચ્ચન સાથેનો તમારો અનુભવ કેવો રહ્યો? જવાબ: મારી પહેલી કમર્શિયલ ફિલ્મ ‘ઐતબાર’ હતી, જેમાં મને અમિતાભ બચ્ચન સાથે કામ કરવાનો મોકો મળ્યો. જ્યારે હું નવો-નવો મુંબઈ આવ્યો હતો, ત્યારે તેમને સેટ પર જોવા એ જ મોટી વાત હતી. તેઓ ત્રણ-ચાર ખુરશીઓ લગાવીને બેસતા હતા અને પુસ્તક વાંચતા રહેતા હતા. તેમનું શિસ્ત અને ઓરા અદ્ભુત છે. એક એક્શન સીનમાં મેં વધુ આક્રમક થઈને પરફોર્મ કર્યું, તો તેમણે હસતા કહ્યું- “આરામથી, આરામથી… હું એક વૃદ્ધ માણસ છું.” આ તેમનો હ્યુમર અને સાદગી દર્શાવે છે. તેમની ફિટનેસ જોઈને હું આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. એક કિક સીનમાં તેમનો પગ મારા ખભાથી ઉપર પહોંચી ગયો હતો. તેમની પાસેથી મેં શીખ્યું કે સન્માન માંગવામાં આવતું નથી, પોતાના કામથી કમાવવામાં આવે છે. પ્રશ્ન: આમિર ખાન સાથે કામ કરવાનો અનુભવ કેવો રહ્યો? જવાબ: આમિર ખાન સાથે ફિલ્મ ‘મંગલ પાંડે’માં કામ કર્યું. તેઓ ખૂબ જ સમર્પિત અભિનેતા છે અને સ્ક્રિપ્ટ પર ઊંડાણપૂર્વક કામ કરે છે. તેમની વિચારવાની રીત આંતરરાષ્ટ્રીય છે. તેઓ કૉ-એક્ટર્સની મદદ કરે છે. પોતે ક્યુ આપે છે, જેથી સીન વધુ સારો બની શકે. તેમનું માનવું છે કે એક્ટિંગ સંપૂર્ણપણે ટીમવર્ક છે. પ્રશ્ન: તમારા કરિયરની શરૂઆત અને સંઘર્ષ કેવો રહ્યો? જવાબ: હું 1994-97 સુધી NSDમાં હતો અને 2000 સુધી રેપર્ટરીમાં કામ કર્યું. ત્યાંની રાજનીતિથી પરેશાન થઈને છોડી દીધું. પહેલાં કોલકાતા ગયો, પણ ત્યાં કામ ન મળ્યું. પછી દિલ્હીમાં ‘મોનસૂન વેડિંગ’ના કાસ્ટિંગ દરમિયાન તક મળી. પહેલાં કોઈ બીજાને કાસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો, પણ પછી ઓડિશન દ્વારા મને રોલ મળ્યો, અહીંથી જ સફર શરૂ થઈ. પ્રશ્ન: તમે ‘મોનસૂન વેડિંગ’ પછી મુંબઈ આવ્યા. અહીં આવ્યા પછી જૂના મિત્રોનો કેટલો સહારો મળ્યો? જવાબ: મને મિત્રોનો ખૂબ સપોર્ટ મળ્યો. મારો એક બેચમેટ રાજીવ કુમાર છે, જે ટીવી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મોટું નામ છે. તે અમારા બેચનો પહેલો વ્યક્તિ હતો, જેણે લોખંડવાલાની કૃષ્ણા કાવેરી સોસાયટીમાં ઘર ખરીદ્યું હતું. મેં તેને કહ્યું હતું કે હું ત્રણ વર્ષ પછી આવીશ અને તેની પાસે જ રહીશ. પરંતુ જ્યારે હું મુંબઈ પહોંચ્યો, ત્યારે તેને ખબર નહોતી કે હું આવી રહ્યો છું, કારણ કે તે સમયે ફોન-પેજરનો સમય હતો. કોલ કરવો પણ વિચારીને થતો હતો. તે શૂટિંગ માટે 10 દિવસ બહાર હતો, તેથી હું મારા મિત્ર રાજપાલ યાદવના ઘરે ગયો. તે સમયે અમે બધા સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા અને એકબીજાની સાથે રહીને કામ ચાલતું હતું. પ્રશ્ન: મુંબઈમાં શરૂઆતમાં રહેવાનો અનુભવ કેવો રહ્યો? જવાબ: શરૂઆતમાં ક્યાંય ટકી રહેવું મુશ્કેલ હતું. મિત્રો જ સહારો હતા. જ્યારે થોડું કામ મળવા લાગ્યું, ત્યારે લાગ્યું કે પોતાનું ઘર હોવું જોઈએ. સૌથી મોટી મુશ્કેલી લોનને લઈને આવી. તે સમયે આવક સ્થિર ન હતી, તેથી બેંક લોન આપવા તૈયાર ન હતી. વારંવાર રિજેક્શન મળતું હતું. પછી જુગાડ કરીને, થોડી બચત, થોડું ઉધાર અને ભરોસાના દમ પર આખરે મુંબઈમાં પોતાનું ઘર લીધું. આ એક મોટી ક્ષણ હતી, કારણ કે સંઘર્ષ પછી ઘર લેવું સ્થાયી થવા જેવું હતું. પ્રશ્ન: આટલા વર્ષો પછી પણ શું શૂટિંગના પહેલા દિવસે નર્વસનેસ થાય છે? જવાબ: આજે પણ લાગે છે કે આ મારો પહેલો દિવસ છે, પહેલું પાત્ર છે. વિચારું છું કે તેને કેવી રીતે વિકસાવીશ. સેટ પર આટલા લોકો જુએ છે. કેમેરામેન, સાઉન્ડવાળા, તો અલગ દબાણ હોય છે. આત્મવિશ્વાસ હોય છે, પણ ઓવરકોન્ફિડન્સ નથી લેતો. હું હંમેશા સંતુલિત રહેવાનો પ્રયાસ કરું છું, કારણ કે તે જ સાચી સ્થિતિ છે. પ્રશ્ન: ક્યારે લાગ્યું કે હવે લોકો તમને ઓળખવા લાગ્યા છે? જવાબ: થોડી ઓળખ ‘બ્લેક ફ્રાઈડે’ અને ‘દેવ ડી’ પછી મળવાની શરૂ થઈ. તે સમયે લોકો ચહેરાથી ઓળખતા હતા, નામથી નહીં. આજે પણ ઘણા લોકો કહે છે, “તમને ક્યાંક જોયા છે,” પરંતુ સાચી જગ્યા યાદ નથી આવતી. ક્યારેક લોકો ખોટી ફિલ્મ કે સિરીઝનું નામ પણ બોલી દે છે. પછી મારે કહેવું પડે છે કે “ભાઈ, ગૂગલ કરી લો.” ખરેખર સાચી ઓળખ OTT આવ્યા પછી મળી. જ્યારે કામ વધુ લોકો સુધી પહોંચે છે અને તેમને પસંદ આવે છે, ત્યારે જ લોકો દિલમાં જગ્યા આપે છે. પ્રશ્ન: શરૂઆતમાં જ્યારે કામ ઓછું મળતું હતું, ત્યારે શું કરતા હતા? જવાબ: ખાસ કંઈ કરતો નહોતો. ઘરે સમય પસાર કરતો હતો. બાળકો સાથે રમવું, તેમને સ્કૂલે મૂકવા, પિયાનો અને ડાન્સ ક્લાસ લઈ જવા, રસોઈ બનાવવી, પુસ્તકો વાંચવા, ફિલ્મો જોવા. હું ફેમિલી મેન છું. કામ નહોતું હોતું ત્યારે કોલકાતા જતો રહેતો હતો અને ત્યાં સમય વિતાવીને પાછો આવતો હતો. પ્રશ્ન: શું તમે એક્ટિંગની ટ્રેનિંગ પણ આપી છે? જવાબ: મેં ક્યારેય ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ખોલીને ટ્રેનિંગ નથી આપી, પરંતુ જરૂર પડ્યે વર્કશોપ અને વન-ઓન-વન કોચિંગ કર્યું છે. મેં અર્જુન કપૂર, પરિણીતિ ચોપરા, વાણી કપૂર જેવા કલાકારોને એક્ટિંગની ટ્રેનિંગ આપી છે. ઘણી ફિલ્મો અને પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ કોચિંગ આપ્યું. વર્કશોપ સામાન્ય રીતે 7 થી 15 દિવસ, અને ક્યારેક એક મહિના સુધીની હોય છે. પ્રશ્ન: તમે એક્ટિંગ શીખવતી વખતે કઈ બાબતો પર ભાર મૂકો છો? જવાબ: હું માત્ર ડાયલોગ કે સીન નથી શીખવતો, પરંતુ વિચાર શીખવું છું. એક્ટરની વિચારસરણી અલગ હોવી જોઈએ કે કેવી રીતે અવલોકન કરવું, વસ્તુઓને સમજવી, જ્ઞાન એકઠું કરવું અને તેને પર્ફોર્મન્સમાં બદલવું. એક્ટિંગ જીમ જવા જેવી વસ્તુ નથી. આ એક મોટો અને ઊંડો ક્રાફ્ટ છે. પ્રશ્ન: જ્યારે તમે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આવ્યા, ત્યારે હીરો-વિલનને લઈને એક નિશ્ચિત છબી હતી. શું બાળપણમાં તમે ક્યારેય વિચાર્યું હતું કે તમે એક્ટર બનશો? જવાબ: ના, બાળપણમાં મેં ક્યારેય વિચાર્યું નહોતું કે હું એક્ટર બનીશ. હું સંપૂર્ણપણે સ્પોર્ટ્સમાં હતો. ફૂટબોલ અને ક્રિકેટ રમતો હતો. મને સાહિત્યમાં પણ રસ હતો. હું ‘લિટલ મેગેઝિન’ ચલાવતો હતો, આર્ટિકલ લખતો હતો અને કોલેજ મેગેઝિનમાં લખતો હતો. સાથે જ થિયેટર પણ કરતો હતો. કોલકાતામાં મારા બે થિયેટર ગ્રુપ હતા, એકમાં ડિરેક્શન કરતો હતો અને બીજામાં એક્ટિંગ. 2-3 અન્ય ગ્રુપ્સ સાથે પણ જોડાયેલો હતો. હું સ્ટુડન્ટ યુનિયનમાં પણ સક્રિય હતો, તેથી આખો દિવસ વ્યસ્ત રહેતો હતો. પ્રશ્ન: તો એક્ટિંગનો વિચાર ક્યારે આવ્યો? જવાબ: જ્યારે ગ્રેજ્યુએશન પૂરું થવાનું હતું, ત્યારે લાગ્યું કે જીવનમાં કંઈ ખાસ કર્યું નથી. માત્ર બીકોમ કરીને શું કરીશ? તે સમયે ઉંમર 21-22 વર્ષ હતી અને સ્પોર્ટ્સમાં તે સ્તર સુધી પહોંચી શક્યો ન હતો, જ્યાં સુધી પહોંચવા માંગતો હતો. ત્યારે લાગ્યું કે એક્ટિંગ એવી વસ્તુ છે, જે હું કરી શકું છું. પ્રશ્ન: આ પછી તમારી સફર કેવી રીતે આગળ વધી? જવાબ: મેં થિયેટરને ગંભીરતાથી લેવાનું શરૂ કર્યું. 1993માં IPTA (વેસ્ટ બંગાળ) તરફથી બેસ્ટ એક્ટરનો એવોર્ડ મળ્યો. 1994માં નેશનલ સ્કૂલ ઓફ ડ્રામા (NSD) જોઈન કર્યું. NSDમાં આવ્યા પછી પણ ક્યારેય વિચાર્યું ન હતું કે મુંબઈ જઈશ. હું થિયેટર જ કરવા માંગતો હતો, તેથી રિપર્ટરી કંપની જોઈન કરી. પ્રશ્ન: રિપર્ટરી અને થિયેટરનો અનુભવ કેવો રહ્યો? જવાબ: રિપર્ટરીમાં થિયેટર કરવું મારા માટે ખાસ અનુભવ હતો, કારણ કે ત્યાં ઇજ્જત અને પૈસા - બંને સાથે કામ કરવાની તક મળતી હતી. સરકારી સંસ્થા હોવાને કારણે મોટા બજેટમાં અલગ-અલગ પ્રકારના નાટકો કરવાની તક મળતી હતી. અહીં કોમર્શિયલ દબાણ નહોતું - ટિકિટ વેચાય કે ન વેચાય, ફરક પડતો નહોતો. અમે એવા પ્રયોગો કરતા હતા, જે બહાર ઇન્ડિપેન્ડન્ટ થિયેટરમાં કરવા મુશ્કેલ હોય છે. પ્રશ્ન: પછી થિયેટર છોડીને આગળ વધવાનો નિર્ણય કેવી રીતે લીધો? જવાબ: થોડા સમય પછી વાતાવરણ બદલાવા લાગ્યું. મને લાગ્યું કે દરેકનો પોતાનો એજન્ડા છે અને મારો પોતાનો. હું કારણ વગરના ઝઘડામાં સમય બગાડવા માંગતો નથી. એટલે મારી રાહ અલગ બનાવવી વધુ સારી લાગી અને હું ત્યાંથી નીકળી ગયો. પ્રશ્ન: તમારા આવનારા પ્રોજેક્ટ્સ કયા કયા છે? જવાબ: કેટલાક પ્રોજેક્ટ્સ લાઈનમાં છે. એક ‘રાખ’ છે, જે એમેઝોન પર આવશે અને તેનું ટીઝર આવી ગયું છે. આ ઉપરાંત એક સિરીઝ વર્ષના અંત સુધીમાં આવશે. ‘ગુલાબી’, ‘રુકા હુઆ ફૈસલા’, ‘આલ્ફા’ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ પણ છે. સાથે જ ‘ચકદા એક્સપ્રેસ’ પણ છે, પરંતુ તેની રિલીઝ નક્કી નથી. જો બધું બરાબર રિલીઝ થઈ જાય, તો દર્શકોને સારી વસ્તુઓ જોવા મળશે.