એક છોકરા પર 95 હજાર કમિશન, કામ ભારતીયોને લૂંટવાનું:પાકિસ્તાની એજન્ટ સાથે ડીલ, ગેંગમાં સામેલ થઈને કંબોડિયા-મલેશિયા પહોંચ્યો રિપોર્ટર...પાર્ટ-1

‘છોકરાઓ મોકલી આપો... એક છોકરા પર 95 હજાર રૂપિયા સુધીનું કમિશન મળશે.’ આ ઓફર કમ્બોડિયામાં બેઠેલા એક પાકિસ્તાની એજન્ટે ભાસ્કરના રિપોર્ટરને આપી હતી. શરત એ હતી કે છોકરાઓને અંગ્રેજીમાં બોલવું આવડતું હોવું જોઈએ, બાકીનું કામ કંપની શીખવાડી દેશે. કંપનીનું કોઈ નામ નથી. વેબસાઈટ નથી. ઓફર લેટર નથી. ઇન્ટરવ્યુ ટેલિગ્રામ પર થશે. જોબ દુનિયાભરમાં લોકોને ડિજિટલ અરેસ્ટ કરીને ઠગવાની છે. આ સ્કેમ દ્વારા ભારતમાં જ દરરોજ અંદાજે 61 કરોડ રૂપિયાની ઠગાઈ થઈ રહી છે, દર મહિને અંદાજે 2 હજાર કરોડ રૂપિયા. અમારી તપાસ 55 દિવસ ચાલી. ભાસ્કર રિપોર્ટર એજન્ટ બન્યો. સ્કેમ કંપનીના આખા નેટવર્કનો પર્દાફાશ કરવા માટે રેકેટમાં સામેલ થયો. વિક્ટિમ, રિક્રુટમેન્ટ કરનારા HR, ટ્રેનિંગ આપનારા સિનિયર કર્મચારી અને કમ્બોડિયા-મલેશિયામાં કામ સંભાળનારા એજન્ટ સુધી પહોંચ્યો. તેમનો ભરોસો જીત્યો, દોસ્તી વધારી અને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે હું એજન્ટ છું અને ભારતથી છોકરાઓને સ્કેમ માટે કમ્બોડિયા મોકલવા માંગુ છું. આ ઇન્વેસ્ટિગેશનમાં 45 દિવસ ભારતમાં, 7 દિવસ કમ્બોડિયામાં અને 3 દિવસ મલેશિયામાં વીત્યા. સ્કેમ કંપનીઓના રિક્રુટમેન્ટ, ટ્રેનિંગ, ઓપરેશન મોડ્યુલને જાણ્યા. સેલરી અને ઇન્સેન્ટિવ સુધીનું ગણિત સમજ્યા. છોકરાઓને ફસાવવાથી લઈને જબરદસ્તી કામ કરાવવા સુધીની રીતો જાણી. 'ઓપરેશન વર્લ્ડ સ્કેમ' સિરીઝના પહેલા ભાગમાં આજે વાંચો અને જુઓ, કેવી રીતે ભારતમાંથી યુવાનોને કમ્બોડિયા-મલેશિયા જેવા દેશોમાં મોકલીને સાયબર ફ્રોડ ઇન્ડસ્ટ્રીનો હિસ્સો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. સ્ટેપ 1: પાકિસ્તાની એજન્ટ સાથે મુલાકાત અમારી ઇન્વેસ્ટિગેશન સાયબર સ્કેમ સિન્ડિકેટમાં ફસાઈ ચૂકેલા યુપીના રોહિત (બદલાયેલું નામ)થી શરૂ થઈ. રોહિત નોકરી માટે કમ્બોડિયા ગયા હતા. ત્યાં તેમનો પાસપોર્ટ છીનવી લઈને સાયબર ફ્રોડ કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યા. ભારત સરકારની દખલગીરી બાદ 22 નવેમ્બર, 2025ના રોજ લોકલ પોલીસે રોહિત અને તેમના સાથીઓને બહાર કાઢ્યા. કમ્બોડિયામાં રોહિતની દોસ્તી પાકિસ્તાનના લફી સાથે થઈ હતી. લફી રોહિત કરતાં સિનિયર હતો. સાયબર સ્કેમના નેટવર્ક સુધી પહોંચવા માટે અમે રોહિતની મદદ લીધી. એજન્ટ બનીને ટોળકીમાં સામેલ થવાનો પ્લાન બનાવ્યો અને રોહિત પાસેથી લફીનો નંબર લઈને તેનો સંપર્ક કર્યો. લફી સાથે અમારી વાતચીત ગત 6 મેના રોજ થઈ. વોટ્સએપ પર થયેલી વાતચીતમાં અમે તેને જણાવ્યું કે તમારો નંબર રોહિતે આપ્યો છે. હું એજન્ટ છું અને 10 છોકરાઓને સાયબર સ્કેમ માટે કમ્બોડિયા મોકલવા માંગુ છું. આ પછી લફી એ અમારી સાથે ઘણી વખત વાતચીત કરી. લફીએ જણાવ્યું, ‘અમેરિકા અને ચીનનું પ્રેશર છે. તેથી મોટાભાગની કંપનીઓ થાઈલેન્ડ-મ્યાનમાર બોર્ડર પર શિફ્ટ થઈ ગઈ છે. હું જે કંપનીમાં કામ કરું છું, તેમાં 300 માણસો છે. 40થી 60 ઇન્ડિયાના છે. HR પણ મુંબઈનો છે.’ સ્ટેપ 2: રિક્રુટમેન્ટ રિક્રુટમેન્ટ વિશે પૂછવા પર લફીએ કહ્યું કે બે છોકરાઓના એક-એક મિનિટના ઇન્ટ્રોડક્શન વીડિયો મોકલો. તેમણે ઇંગ્લિશમાં પોતાના વિશે જણાવવાનું છે. વીડિયો સિલેક્ટ થયા પછી પાસપોર્ટના પહેલા અને છેલ્લા પેજનો ફોટો મોકલવો. પછી કંપનીનો HR ટેલિગ્રામ પર છોકરાઓનો ઇન્ટરવ્યુ લેશે. ઇન્ટરવ્યુ ક્લિયર થતાં જ ટિકિટ બુકિંગ અને વિઝા પ્રોસેસ શરૂ થઈ જશે.’ લફીએ જણાવ્યું, હમણાં કંપનીઓ ભારતીયોને વધારે હાયર કરી રહી છે. અહીં પાકિસ્તાનના ઘણા લોકો પહેલેથી જ છે. એક દેશના વધારે લોકો હોવા પર હોબાળો થઈ શકે છે. તેથી બધા દેશોમાંથી થોડા-થોડા રાખે છે. ભારતમાંથી અત્યારે તમિલ-તેલુગુ બોલનારાઓની ડિમાન્ડ વધારે છે. ઓફર લેટર કેવી રીતે મળશે? લફીએ જવાબ આપ્યો, ‘કંપની ઓફર લેટર નથી આપતી. કોઈ ઓફિશિયલ વેબસાઈટ નથી. કોઈ કાનૂની દસ્તાવેજ નથી. ફક્ત પાસપોર્ટ, વીડિયો અને ટેલિગ્રામથી કામ થાય છે.’ સ્ટેપ 3: HR ઇન્ટરવ્યુ લફીના કહેવા પર અમે અમારી ટીમના બે સાથીઓના વીડિયો તેને મોકલી દીધા. વીડિયો જોઈને તેણે કહ્યું, ‘બંને બરાબર છે, પરંતુ અત્યારે થોડા દિવસ રાહ જોવી પડશે. મ્યાનમાર બોર્ડર પર કડકાઈ વધી ગઈ છે.’ ‘અમારા કેટલાક માણસો કમ્બોડિયામાં ફસાયા છે. કેટલાક છોકરાઓ ધરપકડ પણ થઈ ગયા છે. પોલીસ એક છોકરાને છોડવાના બદલામાં 10 હજાર ડોલર માંગી રહી છે. બોસે કહ્યું છે કે પહેલા આ છોકરાઓને બહાર કાઢવા પડશે કારણ કે તેમના વિઝા અને ટિકિટ પર પૈસા ખર્ચ થઈ ચૂક્યા છે. તેમના નીકળતા જ નવી રિક્રુટમેન્ટ શરૂ કરીશું. ત્યાં સુધી માહોલ થોડો સારો થઈ જશે.’ રોહિતના માધ્યમથી અમે મેન્યુઅલ જોસેફ સુધી પહોંચ્યા. મેન્યુઅલ કમ્બોડિયા અને લાઓસમાં સાયબર સ્કેમ કરી ચૂક્યો છે. રોહિતનો રેફરન્સ આપતા અમે મેન્યુઅલને કહ્યું કે 10 છોકરાઓ બહાર મોકલવાના છે. રોહિતનું નામ સાંભળીને તેણે ભરોસો કરી લીધો અને વાતચીત શરૂ કરી દીધી. મેન્યુઅલે પણ છોકરાઓના ઇન્ટ્રોડક્શનવાળા વીડિયો માંગ્યા. બોલ્યો કે છોકરાઓ ઇંગ્લિશ વાંચીને બોલશે, તો પણ ચાલશે, પરંતુ ટાઈપિંગ આવડવું જોઈએ. તેણે આગળ જણાવ્યું, ‘કમ્બોડિયામાં કડકાઈ ચાલી રહી છે, તેથી છોકરાઓને મલેશિયા મોકલીશું. 10 છોકરાઓ છે, તો 5-5ના સ્લોટમાં મોકલીશું. ટિકિટ તમારે કરવાની રહેશે. વિઝા કંપની કરાવશે. છોકરાઓ પહોંચી જશે ત્યારે તમને એક માણસ પર 1000 ડોલર અથવા અંદાજે 95 હજાર રૂપિયા કમિશન મળશે. 300 ડોલર મારા હશે, 700 ડોલર તમારા. આ સિવાય તમારે દરેક એક માણસ પર મને 5 હજાર રૂપિયા અલગથી આપવા પડશે.’ ‘એરપોર્ટ પરથી કંપનીના લોકો માણસોને લોકેશન પર લઈ જશે. ત્યાં રહેવાની, ખાવા-પીવાની વ્યવસ્થા છે. છોકરાઓના ત્યાં પહોંચ્યા પછી 10થી 15 દિવસમાં તમને પૈસા મળી જશે. છોકરાઓએ ફક્ત કપડાં લઈને જવાનું છે. લેપટોપ કંપનીમાં મળશે. અમેરિકાના લોકોને ફસાવવાના છે. નાઈટ શિફ્ટ રહેશે. રાત્રે 10 વાગ્યાથી સવારના 10 વાગ્યા સુધી. એક વર્ષનો કોન્ટ્રાક્ટ સાઈન થશે. ત્રણ મહિના પહેલા કોઈ બહાર આવી શકે નહીં. પછીથી કોઈ આવશે, તો તેણે ટિકિટ પોતે કરવી પડશે.’ બધું નક્કી થયા પછી અમે મેન્યુઅલને ટેલિગ્રામ પર ત્રણ છોકરાઓના વીડિયો મોકલ્યા. વીડિયો જોયા પછી તેણે ઇન્ટરવ્યુ માટે સમય આપ્યો. કહ્યું કે ઇન્ટરવ્યુ ટેલિગ્રામ પર થશે. છોકરાઓએ કેમેરો ઓન રાખવાનો છે, મારો કેમેરો ઓફ રહેશે.’ મેન્યુઅલે ત્રણેય છોકરાઓનો એક-એક મિનિટનો ઇન્ટરવ્યુ લીધો. છોકરાઓને સામાન્ય સવાલો પૂછ્યા, જેમ કે ક્યાંથી ભણ્યા છો, ક્યાં જોબ કરી છે. એક છોકરાને પૂછ્યું કે અમેરિકાના માણસ સાથે વાત થશે તો સૌથી પહેલા શું પૂછશો. ઇન્ટરવ્યુના બીજા દિવસે મેન્યુઅલે જણાવ્યું કે ત્રણેય છોકરાઓ સિલેક્ટ થઈ ગયા છે. તેમના પાસપોર્ટના ફોટો મોકલી દો, જેથી વિઝા પ્રોસેસ શરૂ થઈ જાય. આગામી 15 દિવસમાં વિઝા થઈ જશે. જૂનના ફર્સ્ટ વીકમાં બધાને રવાના કરી દઈશું. સ્ટેપ 4: કમ્બોડિયાની સફર છોકરાઓના સિલેક્શન પછી અમે મેન્યુઅલ અને લફીને કહ્યું કે છોકરાઓ બહાર જવામાં ડરી રહ્યા છે. તેમના ઘરના લોકો કહી રહ્યા છે કે કોઈ પણ લેટર વગર કેવી રીતે બહાર મોકલી દઈએ. તેથી એકવાર હું ત્યાં જઈને બધું જોવા માંગુ છું, જેથી તેમને ખાતરી થઈ જાય. લફી એ અમને ફિનૉમ પેન્હમાં કંપનીનું કામ સંભાળનારા એજન્ટ વિક્કીનો નંબર આપ્યો. વિક્કી સાથે અમારી વોટ્સએપ પર વાત થઈ. તેણે કહ્યું કે હું 16થી 19 જૂન સુધી કંપનીના કામથી ફિનૉમ પેન્હમાં નહીં રહું. 15 જૂને મળી શકું છું. આ પછી અમે 14 જૂનની મુંબઈથી બેંગકોક થઈને ફિનૉમ પેન્હની ટિકિટ બુક કરાવી. લફીએ અમને જણાવ્યું હતું કે ભારત અને થાઈલેન્ડ બંને એરપોર્ટ પર અમારા માણસો રહે છે. ઇમિગ્રેશન પર વધારે પૂછપરછ થાય, તો મેનેજ કરી લઈશું. એરપોર્ટ પર 200થી 250 ડોલરમાં સેટિંગ થાય છે. ઘણી વખત એરપોર્ટ પરથી લોકોને ડિપોર્ટ (પાછા મોકલી) કરવામાં આવે છે. આ જ લફડાથી બચવા માટે પહેલાથી જ સેટિંગ કરી લઈએ છીએ.’ લફીએ કહ્યું કે તમે ટૂરિસ્ટ વિઝા પર કમ્બોડિયા જજો કારણ કે અત્યારે એરપોર્ટ પર બહુ કડકાઈ ચાલી રહી છે. શંકા જશે તો તમને ડિપોર્ટ કરી દેશે. લફીની વાત માનીને અમે ટૂરિસ્ટ વિઝા પર કમ્બોડિયા જવાનું નક્કી કર્યું. તે જ દિવસે ફિનૉમ પેન્હમાં ભારતીય દૂતાવાસની વેબસાઈટ પર એક એડવાઈઝરી (ચેતવણી) વાંચી. તેમાં લખ્યું હતું, ‘કમ્બોડિયામાં સારી સેલરી અને નોકરીના ખોટા વાયદા આપીને ભારતીય નાગરિકોને માનવ તસ્કરોની જાળમાં ફસાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમને ડરાવી-ધમકાવીને ઓનલાઈન ફાઇનાન્સિયલ છેતરપિંડી અને ગેરકાનૂની કામ માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે.’ ‘કમ્બોડિયામાં જોબ માટે આવતા ભારતીયોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ ઓથોરાઈઝ્ડ રિક્રુટમેન્ટ એજન્ટ્સ દ્વારા જ જોબ ઓફર એક્સેપ્ટ કરે. નોકરી આપનારી કંપનીનું બેકગ્રાઉન્ડ પણ ચેક કરે. યજમાન દેશ તરફથી જારી કરાયેલા વિઝાની શરતોનું પાલન કરે અને ટૂરિસ્ટ વિઝા પર જોબ કરવા ન આવે. જે ભારતીય નાગરિકો પાસે કમ્બોડિયામાં રહેવા અને જોબના વેલિડ વિઝા નથી, તેમને તરત જ દેશ છોડવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.’ અમે 14 જૂને મુંબઈથી બેંગકોક માટે નીકળ્યા. 15 જૂને બેંગકોકથી કમ્બોડિયાની રાજધાની ફિનૉમ પેન્હ પહોંચી ગયા. કમ્બોડિયા પહોંચ્યા પછી શું થયું, વાંચો અને જુઓ આવતીકાલે એટલે કે 10 જુલાઈએ. ગ્રાફિક્સથી સમજો કે સાયબર ફ્રોડ ઇન્ડસ્ટ્રીનો વ્યાપ કેટલો મોટો છે…