પ્રોડ્યુસર પહલાજ નિહલાનીનું 76 વર્ષની ઉંમરે નિધન:ગોવિંદાને સુપરસ્ટાર બનાવ્યો, 'શોલા ઔર શબનમ'-'આંખે' જેવી ફિલ્મો આપી; સેન્સર બોર્ડના 'સંસ્કારી ચીફ' બની ચર્ચામાં રહ્યા હતા

ડિરેક્ટર-પ્રોડ્યુસર અને CBFC (સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશન)ના અધ્યક્ષ રહેલા પહલાજ નિહલાનીનું 76 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. તેઓ ઘણા દિવસોથી બીમાર હતા. દિવ્ય ભાસ્કર સાથેની વાતચીતમાં ટ્રેડ એનાલિસ્ટ અતુલ મોહને જણાવ્યું છે કે- કોરોનામાં તબિયત બગડ્યા પછી તેમને કેટલીક દવાઓથી કોમ્પ્લિકેશન્સ થયા હતા, જેનાથી તેમની કિડની પર અસર પડી હતી. તેમની આ સંબંધિત સારવાર ચાલી રહી હતી. જોકે, FWICEના અધ્યક્ષ બી.એન. તિવારીએ નવભારત ટાઈમ્સ સાથેની વાતચીતમાં તેમના નિધનની પુષ્ટિ કરતા તેમના નિધનનું કારણ હાર્ટ એટેક જણાવ્યું છે. IMPAAના પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- ઘણા દિવસોથી ઇલાજ ચાલુ હતો ફિલ્મ એસોસિએશન IMPAAના પ્રેસિડેન્ટ અભય સિંહાએ પહલાજ નિહલાનીના નિધન પર શોક વ્યક્ત કરતા કહ્યું- તેઓ ઘણા દિવસોથી બીમાર હતા, હોસ્પિટલમાં હતા. રાત્રે 3 વાગ્યે તેમનું અવસાન થયું છે. વારંવાર તેમના હોસ્પિટલાઇઝ થવાના સમાચાર આવી રહ્યા હતા. હાલમાં તેમના નિધનનું કારણ સ્પષ્ટ નથી. ઇન્ડસ્ટ્રીએ એક સારો માણસ ગુમાવ્યો. ખૂબ મોટા પ્રોડ્યુસર હતા. તેઓ IMPAAના પણ ચેરપર્સન હતા. તેમણે ખૂબ મોટા-મોટા કામ કર્યા. શત્રુઘ્ન સિંહાના ખૂબ નજીક હતા, તેમની દરેક પાર્ટીમાં પહોંચતા હતા. 3 વાગ્યે થશે અંતિમ સંસ્કાર પહલાજ નિહલાનીના અંતિમ સંસ્કાર આજે બપોરે 3 વાગ્યે મુંબઈના સાન્તાક્રુઝ હિંદુ સ્મશાનભૂમિમાં થશે. પહલાજ નિહલાનીની લોકપ્રિય ફિલ્મો પહલાજ નિહલાની ફિલ્મ પ્રોડ્યુસર છે. તેમણે શત્રુઘ્ન સિંહા-રીના રોય અભિનીત 'હથકડી' (1982), ગોવિંદા-દિવ્યા ભારતી અભિનીત 'શોલા ઔર શબનમ' (1992), ગોવિંદા-ચંકી પાંડે અભિનીત 'આંખેં' (1993), અનિલ કપૂર-કરિશ્મા કપૂર અભિનીત 'અંદાઝ' (1994), અક્ષય કુમાર-કરીના કપૂર અભિનીત 'તલાશ' (2003), અને ગોવિંદા અભિનીત 'રંગીલા રાજા' (2019) જેવી ફિલ્મો બનાવી છે. પહલાજ નિહલાનીની કારકિર્દી પર એક નજર- પહલાજ નિહલાનીએ 1982માં પ્રોડ્યુસર તરીકે પહેલી ફિલ્મ 'હથકડી' બનાવી અને અહીંથી જ તેમની ફિલ્મી સફરની શરૂઆત થઈ. ત્યારબાદ 1985માં તેમની બીજી ફિલ્મ 'આંધી-તૂફાન' રિલીઝ થઈ, જેણે તેમને બોલિવૂડમાં એક નિર્માતા તરીકે ઓળખ અપાવી. વર્ષ 1986માં તેમણે ફિલ્મ ઇલ્ઝામ બનાવી, જેનાથી ગોવિંદાએ બોલિવૂડમાં ડેબ્યૂ કર્યું. ફિલ્મ હિટ રહી અને ગોવિંદાને દેશભરમાં ઓળખ મળી. તેના પછીના જ વર્ષ 1987માં આવેલી ‘આગ હી આગ’ દ્વારા ચંકી પાંડેએ બોલિવૂડમાં પ્રવેશ કર્યો. આ જ વર્ષે નિહલાનીએ ‘ગુનાહો કા ફૈસલા’ પણ બનાવી. 1990ના દાયકામાં પહેલજ નિહલાનીએ ‘શોલા ઔર શબનમ’ અને ‘આંખે’ જેવી સુપરહિટ ફિલ્મોનું નિર્માણ કર્યું. ખાસ કરીને 'આંખે' તે સમયની સૌથી મોટી બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને તેણે તેમની સફળતાને નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડી. લોહીની ઊલટીઓ થવા પર, 5 વર્ષ પહેલા 28 દિવસ સુધી દાખલ રહ્યા હતા પહલાજ નિહલાનીને 5 વર્ષ પહેલા લોહીની ઊલટીઓ થઈ હતી, જેના પછી તેઓ 28 દિવસ સુધી મુંબઈની નાણાવટી હોસ્પિટલમાં દાખલ રહ્યા હતા. તેમણે એક ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે, "એક રાત્રે અચાનક 3 વાગ્યે મને બેચેની થવા લાગી અને લોહીની ઊલટીઓ પણ થઈ. મને હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાની સલાહ આપવામાં આવી. આ ક્રોનિક ફૂડ પોઈઝનિંગનો મામલો હતો. પરંતુ ઇમરજન્સી હતી. શરૂઆતમાં મને 5-6 દિવસ સુધી ICUમાં દાખલ રાખવામાં આવ્યો." “જ્યારે હું ICUમાંથી બહાર આવ્યો ત્યારે વિચાર્યું કે 2-3 દિવસમાં હું ઘરે જતો રહીશ. પરંતુ લાંબા સમય સુધી મારું તાપમાન ઓછું થયું નહીં. મને તાવ આવી રહ્યો હતો અને સાંજના સમયે પેટમાં પણ ખૂબ દુખાવો થતો હતો. નિદાન વધતું ગયું અને આ ચિંતાનો વિષય બની ગયો.” ગોવિંદાને કારકિર્દીનો પહેલો મોટો બ્રેક આપ્યો હતો ગોવિંદાએ પહેલજ નિહલાનીની ફિલ્મ 'ઇલ્ઝામ'થી બોલિવૂડમાં ડેબ્યૂ કર્યું હતું. આગળ તેમણે પહેલજ નિહલાની સાથે 'આંખેં', 'શોલા ઔર શબનમ' જેવી બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. થોડા સમય પહેલા જ તેમણે 'લર્ન ફ્રોમ ધ લિજેન્ડ'ના પોડકાસ્ટમાં ગોવિંદા વિશે વાત કરતા કહ્યું હતું કે, 'ફિલ્મ 'આંધી તુફાન' પછી હું મિથુન ચક્રવર્તી અને શત્રુઘ્ન સાથે એક ફિલ્મ બનાવવા માંગતો હતો. પરંતુ તે સમયે મિથુન અને શત્રુઘ્ન 4-4 શિફ્ટ કરતા હતા. આ કારણે અમારી ન બની. પછી રીક્કુ રાકેશ, ગોવિંદાને મારી પાસે લઈ આવ્યા. ફોટોગ્રાફ પણ લઈ આવ્યા, પરંતુ મને પસંદ ન આવ્યા. તેનો લુક પસંદ ન આવ્યો.' 'બીજા દિવસે તે મારી પાસે વીડિયો કેસેટ લઈને આવ્યો, જેમાં તેના ડાન્સ હતા. તે સમયે બ્રેક ડાન્સ માઈકલ જેક્સનના કારણે લોકપ્રિય હતા. તેણે મને કેસેટ બતાવી, તો મેં પૂછ્યું કે શું-શું આવડે છે. મને તેનો ચહેરો પસંદ નહોતો, પરંતુ તેનો ડાન્સ અને એક્શન પસંદ આવ્યા. મારી સ્ટોરી પૂરી એક્શન હતી, તો મેં તેની પાસેથી એક દિવસ માંગ્યો. હું લંડન જઈ રહ્યો હતો, તો હું તેને કહીને ગયો કે તું તારી તૈયારી કર.' આગળ તેમણે કહ્યું, 'લંડનમાં રજાઓ દરમિયાન મેં વાર્તા પૂરી કરી. પછી મેં તેમાં ડાન્સ ઉમેર્યો. આજની તારીખમાં તેના જેટલો પ્રતિભાશાળી કોઈ અભિનેતા નથી. જોકે તે સમયે તે વકીલના રોલમાં, ઇન્સ્પેક્ટરના રોલમાં ફિટ નહોતો થતો, ઊંચાઈના કારણે. પરંતુ હવે તે સ્ટાર બની ગયો છે, સ્ટાર પાસેથી તો કંઈ પણ કરાવી લો.' ગોવિંદા પાસે કામ નહોતું, તો આપવામાં આવી ‘શોલા ઔર શબનમ’ તે જ પોડકાસ્ટમાં પહેલજ નિહલાનીએ આગળ કહ્યું, ‘ગોવિંદા પાસે કામ નહોતું, ત્યારે ’શોલા ઔર શબનમ' અમે શરૂ કરી તો તેની પાસેથી પહેલીવાર કોમેડી રોલ કરાવ્યો. પછી જ્યારે કામ નહોતું ત્યારબાદ ત્યારે ફિલ્મ આંખે કરાવી. બંને ફિલ્મોમાં એકદમ અલગ રોલ હતો.' પહેલજ નિહલાનીએ કહ્યું હતું- ગોવિંદા ઇનસિક્યોર છે જ્યારે પહેલજ નિહલાનીને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ગોવિંદાના નકારાત્મક વલણને કારણે ઘણા નિર્માતાઓ અને દિગ્દર્શકો તેમની સાથે કામ કરવા માંગતા ન હતા, ત્યારે તેના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, ‘જ્યારે સફળતા મળે છે, ત્યારે માણસ દરેક પીડા સહન કરી લે છે, પરંતુ જ્યારે સફળતાની સીડી પરથી નીચે ઉતરે છે ત્યારે તકલીફ થાય છે. ગોવિંદામાં તે સમસ્યા શરૂઆતથી જ હતી. કારણ કે તે પોતાને અસુરક્ષિત માનતો હતો.’ ‘તેના પિતા મહેબૂબ ખાનના ખૂબ મોટા હીરો રહ્યા છે. મોટી-મોટી ફિલ્મો કરી, સારા નિર્માતા પણ રહ્યા, નુકસાન થયું. આ પછી તેણે એટલી પીડા સહન કરી, ઘણી બધી વસ્તુઓ તેના હાથમાંથી નીકળી ગઈ, સંઘર્ષ કરવો પડ્યો. તે બધી વસ્તુઓ તેની અંદર હતી. તે અસુરક્ષા રહેતી હતી. તેને હતું કે ક્યાંકથી પૈસા આવી જાય. તેની પાસે ભાઈ-બહેનની જવાબદારીઓ હતી. તે પૈસામાં ગૂંચવાયેલો રહેતો હતો, તેને બધું જ કરવું હતું.’ ‘આ કારણે તેનું વલણ આવું થઈ ગયું હતું. જ્યારે કામ અને દબાણ ખૂબ વધી જાય છે, ત્યારે તમે છોડી ન શકો, તો વસ્તુઓ વધી ગઈ. પછી આદત બની ગઈ, વહેમી થઈ ગયો. જ્યારે માણસ ચાલતો નથી ત્યારે બધા તેને નુકસાન પહોંચાડે છે, નહીં તો ગોવિંદા જેવો હીરો શોધવા પર પણ નહીં મળે.’ દિવ્યા ભારતીને ઈજા થઈ, તો શૂટિંગ રોકી દેવાયું હતું પહલાજ નિહલાનીએ દિવ્યા ભારતી સાથે ફિલ્મ ‘શોલા ઔર શબનમ’ કરી હતી. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે દિવ્યા ભારતીના સમર્પણ સાથે જોડાયેલો કિસ્સો શેર કર્યો અને જણાવ્યું કે કેવી રીતે તેમને દિવ્યા ભારતીની ઈજાના કારણે એક્ટ્રેસના ઇનકાર છતાં શૂટિંગ રોકવું પડ્યું હતું. પહલાજ નિહલાનીએ કહ્યું હતું, 'શોલા ઔર શબનમ' દરમિયાન અમે 20 કલાક શૂટિંગ કરતા હતા. અમે સવારથી શૂટિંગ શરૂ કરતા હતા અને ત્યારબાદ બેક ટુ બેક સીન, પછી ડાન્સ અને પછી બીજા સીન શૂટ થતા હતા. એક દિવસ મને યાદ છે કે અમે ઊટીમાં શૂટ કરી રહ્યા હતા અને દિવ્યાનો પગ એક ખીલી પર પડી ગયો. તેમણે કોઈને કંઈ જણાવ્યું નહીં.' ‘હું મોનિટર પાસે ઊભો હતો જ્યારે દિવ્યા શૂટ માટે પાછી આવી. તેમણે કોઈને ખબર પડવા દીધી નહીં કે તેમને ઈજા થઈ છે. હું પણ સમજી શક્યો નહીં, પછી તેમણે મારી પાસેથી રૂમાલ માંગ્યો અને પોતાના પગમાં થયેલા ઘા પર બાંધી લીધો. મેં તેમને પૂછ્યું કે શું થયું તો તે કંઈ બોલ્યા નહીં, પરંતુ મેં તેમના પગમાંથી લોહી વહેતું જોયું તો પછી તરત જ પેકઅપ કરાવી દીધું.’ ઇનકાર છતાં જબરદસ્તી સેટ પર પહોંચ્યા હતા દિવ્યા ભારતી તેમણે કહ્યું હતું કે- 'પેકઅપ છતાં તે શૂટિંગ કરવા પર અડગ રહી, મારાથી જોયું નહોતું જતું પણ આટલી ઈજા થવા છતાં તેમના ચહેરા પર કોઈ પીડા નહોતી. મેં ફાઇનલ પેકઅપ કર્યું અને પ્રોડક્શનવાળાઓને જાણ કરી દીધી કે બીજા દિવસે શૂટિંગ નહીં થાય પણ દિવ્યા માની નહીં. મેં તેમની માતાને કહી દીધું હતું કે બીજા દિવસે દિવ્યાને શૂટિંગ પર ન મોકલે જેથી તે આરામ કરી શકે. પણ સવારે છ વાગ્યે, દિવ્યા સેટ પર આવી ગઈ અને હાઉસ-કીપિંગ પાસેથી ચાવી લઈને મારી પાસે પહોંચી અને કહ્યું, 'ચલો ઉઠો, તમે હજી સુધી કેમ સૂઈ રહ્યા છો'? તે પોતાની વહેંચણીને કારણે શૂટ કેન્સલ કરવા માંગતી નહોતી અને પછી તે શૂટિંગ કરીને જ માની. તેમની સાથે મારી ઘણી શ્રેષ્ઠ યાદો છે.' રીટેકથી ગુસ્સે થયા ધર્મેન્દ્ર, પહેલજને કહ્યું હતું- શું હું નવો કલાકાર છું 1987ની ધર્મેન્દ્ર અભિનીત ફિલ્મ ‘આગ હી આગ’ પહલાજ નિહલાનીએ પ્રોડ્યુસ કરી હતી, જ્યારે તેમના ડિરેક્ટર શિબુ મિત્રા હતા. શૂટિંગ દરમિયાન ધર્મેન્દ્રને એક સીન માટે 15 રીટેક આપવા પડ્યા, જેનાથી તેઓ ગુસ્સે થઈ ગયા અને ડિરેક્ટરને ખૂબ ખરી-ખોટી સંભળાવી. આ ફિલ્મમાં તેમની સાથે શત્રુઘ્ન સિંહા, નીલમ કોઠારી, ચંકી પાંડે અને ગુલશન ગ્રોવર સહિત ઘણા કલાકારો જોવા મળ્યા હતા. ડિરેક્ટરને સંભળાવ્યા પછી ધર્મેન્દ્રએ સેટ પર બધાની સામે ગુસ્સામાં પહલાજ નિહલાનીને કહ્યું હતું- ‘પહલાજ, શું હું કોઈ નવો કલાકાર છું, જે તમે મારી પાસે ટેક પર ટેક કરાવી રહ્યા છો.’ 2015-17 સુધી CBFCના ચીફ રહ્યા, ઘણા આરોપો લાગ્યા પહલાજ નિહલાની 2015 થી 2017 સુધી CBFC ના ચીફ રહ્યા છે. ઘણા લોકોએ તેમના પર ફિલ્મોમાંથી હિંસક અને ઇન્ટિમેટ સીન અકારણ નાના કરવાના આરોપો લગાવ્યા હતા અને તેના કારણે તેમનો કાર્યકાળ વિવાદિત રહ્યો હતો. જેમ્સ બોન્ડ સિરીઝની ફિલ્મ 'સ્પેક્ટર' માંથી કિસિંગ સીનને નાનો કરાવવા બદલ સોશિયલ મીડિયા પર તેમની ખૂબ ટીકા થઈ હતી. નિહલાનીએ શાહિદ કપૂર અભિનીત 'ઉડતા પંજાબ' માં કથિત રીતે 69 કટ લગાવવા માટે કહ્યું હતું, જે ખૂબ ચર્ચામાં રહ્યું હતું. બાદમાં બોમ્બે હાઈકોર્ટે CBFC ના નિર્ણયને ખોટો ગણાવ્યો અને ફિલ્મ માત્ર એક કટ સાથે રિલીઝ થઈ હતી. 2017 માં સરકારે તેમને હટાવીને ગીતકાર પ્રસૂન જોશીને CBFCના નવા ચેરમેન બનાવ્યા હતા. મૂવી ટિકિટ પર GST લાગવા પર કહ્યું- ઇન્ડસ્ટ્રી ખરાબ સમયમાંથી પસાર થઈ રહી છે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે 2 વર્ષ પહેલાં મૂવી ટિકિટ પર 12-18 ટકા GST લગાવ્યો હતો. આ અંગે દિવ્ય ભાસ્કર સાથેની વાતચીતમાં પહેલજ નિહલાનીએ કહ્યું હતું કે, ઘણા દેશોમાં મનોરંજન પર ટેક્સ નથી, તેથી ભારતમાં પણ મનોરંજન ઉદ્યોગમાંથી GST સંપૂર્ણપણે હટાવી દેવો જોઈએ. સરકારે વિચારવું જોઈએ કે પોતાની સંસ્કૃતિ અને ભાષાને બચાવવા માટે વધુને વધુ ફિલ્મો બનાવવાની કોશિશોને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. વર્તમાન સમયમાં જે પ્રકારનો બિઝનેસ આવી રહ્યો છે, તેના કારણે સારા વિષયો પર ફિલ્મો બની રહી નથી અને પૈસા કમાવવા માટે હળવા વિષયો અને વલ્ગર કન્ટેન્ટ પર ફિલ્મો બનાવવાની ફરજ પડી રહી છે. નિહલાનીએ આગળ કહ્યું હતું કે, ફિલ્મો સામાન્ય માણસ માટે બને છે. નાનામાં નાનો મજૂર પણ પિક્ચર જુએ છે, જો ફિલ્મ ટિકિટ સસ્તી થઈ જાય અને તેના પર ટેક્સ ન લાગે તો તેનાથી સિંગલ સ્ક્રીન સિનેમાને બુસ્ટ અપ મળશે.