હોર્મુઝ-સ્ટ્રેટ 60 દિવસ માટે ફ્રી, ઈરાનને ₹28 લાખ કરોડનું વળતર:પરમાણુ હથિયારો ન બનાવવાનું વચન, અમેરિકા-ઈરાનના 14 મુદ્દાના કરારની સંપૂર્ણ વિગત

અમેરિકા અને ઈરાને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે તૈયાર કરાયેલા સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજશકિયાનએ બુધવારે મોડી રાત્રે ડિજિટલ હસ્તાક્ષર કર્યા, જેની સાથે જ આ કરાર લાગુ થઈ ગયો. આ ડીલ સાથે સંકળાયેલા એક અમેરિકી અધિકારીએ બુધવારે રિપોર્ટરો સાથે થયેલી એક કોન્ફરન્સ કોલમાં 14 મુદ્દાવાળી ડીલની સંપૂર્ણ જાણકારી આપી છે. તે મુજબ હોર્મુઝને ફક્ત 60 દિવસ માટે મફત ખોલવાની વાત કહેવામાં આવી છે. તેમજ, ઈરાને પરમાણુ હથિયારો ન બનાવવાનો ભરોસો આપ્યો છે. તેના બદલામાં ઈરાન માટે 300 અબજ ડોલર (28 લાખ કરોડ રૂપિયા) નું ફંડ બનાવવામાં આવશે. અધિકારીએ પોતાની ઓળખ ગુપ્ત રાખવાની શરતે આ જાણકારી આપી. પોઇન્ટ-1: તમામ મોરચે સંઘર્ષ સમાપ્ત થશે કરારના પ્રથમ મુદ્દામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકા, ઈરાન અને તેમના સહયોગી દેશો વચ્ચે તમામ મોરચે સૈન્ય કાર્યવાહી તાત્કાલિક અને કાયમી ધોરણે બંધ કરવામાં આવશે. આમાં લેબનાન પણ સામેલ છે. અમેરિકાની દ્રષ્ટિએ આ મુદ્દો એટલા માટે મહત્વનો છે, કારણ કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચિંતા હતી કે હિઝબુલ્લાહ વિરુદ્ધ ઇઝરાયલની સૈન્ય કાર્યવાહી ઈરાન સાથે થયેલા આ કરારને નબળો પાડી શકે છે. આને ઇઝરાયલની ચિંતાઓને અવગણવા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ઇઝરાયેલનું કહેવું છે કે લેબનાનમાં હાજર ઇરાન સમર્થિત સંગઠન હિઝબુલ્લાહ ખૂબ મોટો ખતરો છે. ઇઝરાયલ પહેલાથી જ કહી ચૂક્યું છે કે તે અમેરિકા-ઇરાન વાટાઘાટોમાં લેબનાનને લઈને થયેલી કોઈપણ સહમતિને માનશે નહીં. પોઇન્ટ-2: એકબીજાના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ નહીં આપે સમજૂતીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકા અને ઇરાન એકબીજાની આઝાદી, સીમાઓ અને સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરશે. બંને દેશો એકબીજાના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ પણ નહીં આપે. અમેરિકી અધિકારીઓએ પત્રકારોને સમજૂતીનો જે ભાગ વાંચી સંભળાવ્યો, તેમાં આ વાત સ્પષ્ટપણે સામેલ હતી. સમજૂતીનો આ ભાગ ઇરાનના સરકાર વિરોધી જૂથોને પસંદ ન આવી શકે. તેમને આશા હતી કે અમેરિકા ભવિષ્યમાં પણ ઇરાનમાં રાજકીય બદલાવ કે લોકશાહી સમર્થક આંદોલનોને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપશે. ખરેખરમાં, આ જ વર્ષે ઈરાનમાં સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો દરમિયાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓને સમર્થન આપતા કહ્યું હતું કે તેમને મદદ કરવામાં આવશે. પરંતુ નવા કરારમાં એકબીજાના આંતરિક મામલાઓથી દૂર રહેવાની વાત કહેવામાં આવી છે. આવા સંજોગોમાં માનવામાં આવી રહ્યું છે કે ઈરાનના આંતરિક મુદ્દાઓને લઈને અમેરિકાનું વલણ પહેલાની સરખામણીમાં નરમ પડ્યું છે. પોઈન્ટ-3: 60 દિવસમાં અંતિમ કરારનું લક્ષ્ય અમેરિકા અને ઈરાને વધુમાં વધુ 60 દિવસની અંદર અંતિમ કરાર પર વાતચીત પૂરી કરવા અને તેને લાગુ કરવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. જોકે, બંને દેશોની સહમતિ હોય તો આ સમયમર્યાદાને આગળ પણ વધારી શકાય છે. બંને દેશોના નેતાઓ દ્વારા સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવતાની સાથે જ 60 દિવસની આ સમયમર્યાદા શરૂ થઈ ગઈ છે. ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ અનુસાર 60 દિવસની આ સમયમર્યાદા ઘણી ટૂંકી માનવામાં આવી રહી છે. અમેરિકી અધિકારીઓ પણ ખાનગી રીતે માને છે કે આટલા ઓછા સમયમાં અંતિમ સમજૂતી સુધી પહોંચવું સરળ નહીં હોય, ખાસ કરીને કારણ કે ઇરાન સાથે અગાઉ થયેલી પરમાણુ વાટાઘાટોમાં ઘણા વર્ષો લાગી ચૂક્યા છે. જોકે, ટ્રમ્પ પ્રશાસને જાણી જોઈને આ મહત્વાકાંક્ષી સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. જો 60 દિવસની અંદર કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ જાય છે, તો તે અમેરિકાની મધ્યવર્તી (મિડટર્મ) ચૂંટણીઓ પહેલાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ માટે એક મોટી રાજદ્વારી સિદ્ધિ સાબિત થઈ શકે છે. એવા સમયે જ્યારે તેમની ઘરેલું લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, ત્યારે આ સમજૂતી તેમને રાજકીય ફાયદો પણ પહોંચાડી શકે છે. પોઇન્ટ-4: અમેરિકા દરિયાઈ નાકાબંધી હટાવશે અમેરિકા હસ્તાક્ષર કર્યા પછી ઈરાની બંદરો પર લગાવેલી પોતાની નૌકાદળની નાકાબંધી અને અન્ય અવરોધોને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેશે. આ નાકાબંધી 30 દિવસની અંદર સંપૂર્ણપણે હટાવી દેવામાં આવશે. ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ અનુસાર, અમેરિકાની નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવ્યા પછી ઈરાન ફરીથી તેના બંદરોમાંથી તેલ અને અન્ય સામાનની નિકાસ કરી શકશે. સાથે જ, અન્ય દેશોમાંથી આવતો માલ પણ મોટી અડચણ વિના ઈરાન પહોંચી શકશે. આ ઈરાન માટે ખૂબ મોટી અને તાત્કાલિક રાહત હશે, કારણ કે તેની મોટાભાગની નિકાસ ચીન જાય છે. જેમ જ નિકાસ ફરી શરૂ થશે, ઈરાન પાસે વિદેશી મુદ્રા અને આવક આવવાનું શરૂ થઈ જશે, જેનાથી તેની વર્તમાન આર્થિક મુશ્કેલીઓ ઘણી હદ સુધી ઓછી થઈ શકે છે. પરંતુ આ નિર્ણયનો એક બીજો પાસું પણ છે. નાકાબંધી હટાવવાથી અમેરિકા તેના સૌથી અસરકારક દબાણના સાધનોમાંથી એક ગુમાવશે. પોઈન્ટ-5: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવામાં આવશે કરાર પર હસ્તાક્ષર થતાં જ ઈરાને વચન આપ્યું છે કે તે પૂરા પ્રયાસ કરીને ફારસની ખાડી અને ઓમાનની ખાડી વચ્ચે આવતા-જતા વ્યાપારી જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવર સુનિશ્ચિત કરશે. આ વ્યવસ્થા 60 દિવસ સુધી લાગુ રહેશે અને આ સમયગાળા દરમિયાન જહાજો પાસેથી કોઈ વધારાનો ટેક્સ લેવામાં આવશે નહીં. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ અનુસાર, આ કરારની સૌથી મહત્વપૂર્ણ લાઇન છે- માત્ર 60 દિવસ સુધી કોઈ ફી વિના. આનો અર્થ એ છે કે આગામી 60 દિવસ સુધી ઈરાન હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા વેપારી જહાજો પાસેથી કોઈ પૈસા લેશે નહીં. પરંતુ 60 દિવસ પૂરા થયા પછી, ઈરાન જહાજો પર શુલ્ક અથવા ફી લગાવી શકે છે. યુદ્ધ પહેલાં, ઈરાન સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો પાસેથી આવા પૈસા લેતું ન હતું. તેથી જો ભવિષ્યમાં ફી લાદવામાં આવે છે, તો તે એક મોટો ફેરફાર હશે અને હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપારનો ખર્ચ વધી શકે છે. પોઈન્ટ-6: ઈરાનને ₹28 લાખ કરોડનું વળતર કરાર હેઠળ, અમેરિકાએ તેના પ્રાદેશિક સહયોગીઓ સાથે મળીને ઈરાનના પુનર્નિર્માણ અને આર્થિક વિકાસ માટે ઓછામાં ઓછા 300 અબજ ડોલર (28 લાખ કરોડ રૂપિયા)ની યોજના તૈયાર કરવાનું વચન આપ્યું છે. જોકે, આ પૈસા તરત જ આપવામાં આવશે નહીં. પહેલા અમેરિકા અને ઈરાનને 60 દિવસની અંદર એક અંતિમ અને વ્યાપક કરાર પર પહોંચવું પડશે. તે જ અંતિમ કરારમાં નક્કી કરવામાં આવશે કે 300 અબજ ડોલરનું ભંડોળ કેવી રીતે બનાવવામાં આવશે, પૈસા ક્યાંથી આવશે અને તેને કઈ રીતે ખર્ચ કરવામાં આવશે. દસ્તાવેજમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ યોજનાને લાગુ કરવા માટે જરૂરી તમામ લાઇસન્સ, છૂટછાટો અને નાણાકીય મંજૂરીઓ અમેરિકા આપશે, જેથી રોકાણ અને નાણાંના વ્યવહારમાં કાનૂની અવરોધો ન આવે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પહેલા જ કહી ચૂક્યા છે કે આ ભંડોળમાં અમેરિકા સીધા પૈસા નહીં લગાવે. જોકે, તેમણે આ શક્યતા ચોક્કસપણે ખુલ્લી રાખી કે ખાડી દેશો, જેમ કે સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને UAE આ ભંડોળ માટે પૈસા ઉપલબ્ધ કરાવી શકે છે. પોઈન્ટ-7: ઈરાન પર લાગેલા આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવશે કરાર મુજબ, અમેરિકાએ અંતિમ સમજૂતી થયા બાદ ઈરાન પર લાગેલા તમામ પ્રકારના પ્રતિબંધોને એક પછી એક હટાવવાનું વચન આપ્યું છે. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ મુજબ, ઈરાન પર લાગેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવી કદાચ તે સૌથી મોટું પગલું છે, જેના બદલામાં અમેરિકા ઈરાનને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર સખત મર્યાદાઓ સ્વીકારવા માટે રાજી કરી શકે છે. આ જ વ્યવસ્થા 2015ના પરમાણુ કરારમાં પણ અપનાવવામાં આવી હતી. તે કરાર હેઠળ ઈરાને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ઘણા પ્રતિબંધો સ્વીકાર્યા હતા અને બદલામાં તેને આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી રાહત મળી હતી. જોકે, તે કરારમાં લાગુ કરાયેલી પ્રતિબંધોનો સમય વધુમાં વધુ 15 વર્ષ હતો. પરંતુ ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે તેઓ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર હંમેશા માટે પ્રતિબંધો ઈચ્છે છે. હવે સૌથી મોટો પડકાર એ રહેશે કે બંને દેશો આ વાત પર કેવી રીતે સહમત થાય છે કે કયા કયા પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવશે અને તેમને કયા સમયે હટાવવામાં આવશે. સાથે જ એ પણ નક્કી કરવું પડશે કે ઈરાન પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમને સીમિત કરવા માટે કયા કયા પગલાં ક્યારે ભરશે. પોઇન્ટ-8: ઈરાન પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવશે કરારમાં ઈરાને ફરી એકવાર ખાતરી આપી છે કે તે ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર બનાવશે નહીં અને ન તો તેમને મેળવવાનો પ્રયાસ કરશે. દસ્તાવેજમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઈરાન પાસે પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ સંવર્ધિત યુરેનિયમ (એનરિચ્ડ યુરેનિયમ) ના ભંડારનું શું કરવામાં આવશે, તેના પર બંને દેશો મળીને નિર્ણય કરશે. આ માટે એક અલગ વ્યવસ્થા બનાવવામાં આવશે, જેના પર આગળની વાતચીતમાં સહમતિ બનશે. હાલમાં ન્યૂનતમ સહમતિ એ છે કે આ સંવર્ધિત સામગ્રીને ઈરાનની અંદર જ એવી રીતે બદલવામાં આવશે કે તેમાંથી પરમાણુ હથિયાર બનાવવું શક્ય ન રહે. આ સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) ની દેખરેખ હેઠળ થશે. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ મુજબ આ કરારનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે તેમાં પહેલીવાર સીધા ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમની વાત કરવામાં આવી છે. આ જ મુદ્દો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષ અને યુદ્ધનું સૌથી મોટું કારણ રહ્યો છે. જોકે, આ મુદ્દામાં સૌથી વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ જવાબ આપવામાં આવ્યો નથી. દસ્તાવેજમાં ઈરાને ફરીથી કહ્યું છે કે તે પરમાણુ હથિયારો બનાવશે નહીં. પરંતુ આ કોઈ નવી વાત નથી. ઈરાન 1970માં પરમાણુ અપ્રસાર સંધિમાં સામેલ થતી વખતે પણ આ જ વચન આપી ચૂક્યું હતું. બાદમાં 2015ના પરમાણુ કરારમાં પણ તેણે એમ જ કહ્યું હતું કે તે પરમાણુ હથિયારો બનાવશે નહીં. કરારમાં ઈરાનને કહેવામાં આવ્યું છે કે તે તેની પાસે રહેલી લગભગ 11 ટન સંવર્ધિત પરમાણુ સામગ્રીને ઓછી ઘનતાવાળી બનાવે. આને ડાઉન-બ્લેન્ડિંગ કહેવાય છે. આનો અર્થ એ છે કે યુરેનિયમને એટલું પાતળું કરી દેવામાં આવે કે તેનો ઉપયોગ પરમાણુ હથિયાર બનાવવામાં ન થઈ શકે. આ 11 ટન સામગ્રીમાં લગભગ 970 પાઉન્ડ એવું યુરેનિયમ પણ સામેલ છે, જેને 60% સુધી એનરિચ્ડ કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્તર પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા માટે જરૂરી સ્તરની ખૂબ નજીક માનવામાં આવે છે. પરંતુ કરારમાં એવું કહેવામાં આવ્યું નથી કે ઈરાનને આ સામગ્રી દેશની બહાર મોકલવી પડશે. ઈરાન લાંબા સમયથી તેના યુરેનિયમ ભંડારને વિદેશ મોકલવાનો વિરોધ કરતું રહ્યું છે. જોકે 2015ના પરમાણુ કરારમાં ઈરાને તે સમયના તેના લગભગ 97 ટકા સંવર્ધિત યુરેનિયમ ભંડારને રશિયા મોકલી દીધો હતો. આ જ કારણ છે કે હજુ ઘણા મોટા સવાલો વણઉકેલ્યા છે. જેમ કે શું ઈરાન પોતાની પાસે સંવર્ધિત યુરેનિયમનો ભંડાર રાખી શકશે? શું તેને પોતાની મુખ્ય પરમાણુ સુવિધાઓ બંધ કરવી પડશે? શું તેને નવું યુરેનિયમ સંવર્ધિત કરવાની મંજૂરી મળશે? કે તેને 13 થી 20 વર્ષ સુધી સંવર્ધન પ્રવૃત્તિઓ રોકવી પડશે? પોઈન્ટ-9: બંને પક્ષો વર્તમાન સ્થિતિમાં બદલાવ નહીં કરે કરારમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અંતિમ કરાર ન થાય ત્યાં સુધી, બંને પક્ષો વર્તમાન સ્થિતિમાં કોઈ મોટો બદલાવ નહીં કરે. આનો અર્થ એ છે કે ઈરાન પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમને હાલમાં જે સ્તરે ચલાવી રહ્યું છે, તેનાથી આગળ નહીં વધારે. તે નવા મોટા પગલાં નહીં ભરે અને ન તો પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમનો વિસ્તાર કરશે. ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ અનુસાર આ જોગવાઈ એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે કારણ કે તેનાથી વાતચીત માટે એક સ્પષ્ટ શરૂઆતની સ્થિતિ નક્કી થઈ જાય છે. તેનો હેતુ એ છે કે અંતિમ સમજૂતી ન થાય ત્યાં સુધી અમેરિકા અને ઈરાન એકબીજા પર વધારાનું દબાણ કરીને નવી છૂટછાટો મેળવવાનો પ્રયાસ ન કરે. એટલે કે વાતચીત દરમિયાન ન તો ઈરાન પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમને આગળ વધારશે અને ન તો અમેરિકા નવા પ્રતિબંધો લગાવશે કે ક્ષેત્રમાં વધારાની સૈન્ય તાકાત મોકલશે. પોઈન્ટ-10: ઈરાની માલસામાનની નિકાસ પર છૂટ સમજૂતી અનુસાર, MoU પર હસ્તાક્ષર થતાં જ અમેરિકા ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને તેનાથી સંબંધિત અન્ય માલસામાનની નિકાસ પર રાહત આપવાનું શરૂ કરી દેશે. આ માટે અમેરિકી નાણા મંત્રાલય જરૂરી છૂટછાટો અને મંજૂરીઓ જારી કરશે, જેથી ઈરાન પોતાનું તેલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વેચી શકે. આ રાહત માત્ર તેલ વેચવા પૂરતી મર્યાદિત રહેશે નહીં. તેમાં બેંકિંગ વ્યવહારો, વીમો, શિપિંગ, માલસામાનની હેરફેર અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ સંબંધિત અવરોધો પણ ઘટાડવામાં આવશે, જે ઈરાનના તેલ નિકાસમાં અવરોધરૂપ બનતા રહ્યા છે. આ વ્યવસ્થા ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે, જ્યાં સુધી ઈરાન પર લાગેલા તમામ પ્રતિબંધો હટાવવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થઈ જાય. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ મુજબ, કરારનો આ ભાગ ઈરાન વિરુદ્ધ કડક વલણ ધરાવતા નેતાઓ અને નિષ્ણાતોમાં સૌથી વધુ ચિંતાનું કારણ બન્યો છે. તેમનું માનવું છે કે તેલ નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ અમેરિકાનું સૌથી અસરકારક દબાણનું સાધન હતું. આના કારણે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા પર ભારે દબાણ હતું. પોઈન્ટ-11: ઈરાનની ફ્રીઝ થયેલી સંપત્તિઓ મુક્ત થશે કરાર હેઠળ અમેરિકાએ વચન આપ્યું છે કે તે ઈરાનના તે ભંડોળ અને સંપત્તિઓને ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ કરાવશે, જે અત્યાર સુધી વિવિધ પ્રતિબંધોને કારણે ફ્રીઝ થયેલી છે અથવા જેના પર રોક લગાવવામાં આવી છે. જોકે, આ પૈસા ક્યારે અને કઈ પ્રક્રિયા હેઠળ જારી થશે, તે અમેરિકા અને ઈરાન પરસ્પર વાતચીત દ્વારા નક્કી કરશે. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ મુજબ, આનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે અંતિમ કરારની રાહ જોયા વિના જ ઈરાન માટે અબજો ડોલરની રકમ જારી થવાનું શરૂ થઈ જાય. અંદાજ છે કે આ રકમ 24 અબજ ડોલર અથવા તેનાથી પણ વધુ હોઈ શકે છે. પોઈન્ટ-12: બંને દેશો મળીને દેખરેખ વ્યવસ્થા બનાવશે અમેરિકા અને ઈરાન મળીને એક વિશેષ દેખરેખ વ્યવસ્થા બનાવશે, જે જોશે કે MoUની તમામ શરતોનું યોગ્ય રીતે પાલન થઈ રહ્યું છે કે નહીં. આ સિસ્ટમ આ વાતની તપાસ કરશે કે: ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ સંબંધિત વચનોનું પાલન કરી રહ્યું છે કે નહીં. અમેરિકા પ્રતિબંધોમાં રાહત અને અન્ય આર્થિક અને રાજકીય પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂરી કરી રહ્યું છે કે નહીં. બંને પક્ષો કરારની સમયમર્યાદા અને શરતોનું પાલન કરી રહ્યા છે કે નહીં. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ અનુસાર એક અમેરિકી અધિકારીએ કહ્યું કે અમેરિકા એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે ઈરાનના દરેક વચનની સ્વતંત્ર રીતે તપાસ અને પુષ્ટિ કરી શકાય. એટલે કે ફક્ત ઈરાનના વચનો આપવા પૂરતા નહીં હોય. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે એ પણ સાબિત કરી શકાય કે ઈરાન ખરેખર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ, સંવર્ધિત યુરેનિયમના ભંડાર અને અન્ય પ્રતિબદ્ધતાઓ સંબંધિત કરારનું પાલન કરી રહ્યું છે. મુદ્દો 13: તરત જ તમામ મુદ્દાઓ પર વાતચીત શરૂ નહીં થાય સૌ પ્રથમ, બંને દેશોએ કરારના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓનો અમલ કરવો પડશે. આમાં યુદ્ધવિરામ જાળવી રાખવો, હોર્મુઝ ખોલવું, નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવવી, તેલ નિકાસ પર રાહત આપવી અને ઈરાનની સ્થગિત સંપત્તિઓ સુધી પહોંચ પુનઃસ્થાપિત કરવી જેવા પગલાંનો સમાવેશ થાય છે. રિપોર્ટ અનુસાર, તે દર્શાવે છે કે આગામી રાઉન્ડની વાટાઘાટોનો સૌથી મોટો અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિષય ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ જ હશે. પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓની મર્યાદા શું હશે, સમૃદ્ધ યુરેનિયમનું શું થશે, નિરીક્ષણ વ્યવસ્થા કેવી હશે અને પ્રતિબંધો કેવી રીતે હટાવવામાં આવશે, જેવા પ્રશ્નો હજુ સંપૂર્ણપણે નક્કી થયા નથી. મુદ્દો 14: અંતિમ કરારને UNSC મંજૂરી આપશે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અંતિમ કરાર થઈ જશે, ત્યારે તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ના એક પ્રસ્તાવ દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે અંતિમ કરાર ફક્ત અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો રાજકીય કરાર રહેશે નહીં, પરંતુ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની માન્યતા પણ મળશે. જો સુરક્ષા પરિષદ આ કરારને મંજૂરી આપે છે, તો તેની જોગવાઈઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લાગુ કરવાની તાકાત મળશે અને વિશ્વના અન્ય દેશોએ પણ તેનું સન્માન કરવું પડશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આનાથી કરારને મજબૂતી મળશે, જેમ કે ગયા વર્ષે ગાઝા સંબંધિત કરારના કિસ્સામાં બન્યું હતું, જેને પણ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદનું સમર્થન મળ્યું હતું. જોકે, ઘણા નિષ્ણાતોને શંકા છે કે આ તબક્કો ખરેખર આવશે કે નહીં. ---------------------------------------- અમેરિકા-ઈરાન સંબંધિત આ સમાચાર પણ વાંચો અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ સમાપ્ત, ટ્રમ્પ બૂમ પાડીને બોલ્યા- ડીલ સાઈન: ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ પજશકિયાનએ ડિજિટલ હસ્તાક્ષર કર્યા, પેરિસના વર્સેલ્સ પેલેસમાં કરાર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે વચગાળાના કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પે બુધવારે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથેની બેઠક દરમિયાન પેરિસના પેલેસમાં આ દસ્તાવેજ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. સંપૂર્ણ સમાચાર વાંચો