બિઝનેસ મંત્ર:5 એવી રીતો જે તમારા ગ્રાહકોને તમારા બિઝનેસ વિશે વાત કરવા મજબૂર કરશે

બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ અને 25થી વધુ વ્યૂહરચના પુસ્તકોના લેખક હિરવ શાહ માને છે કે દુનિયાનું સૌથી શક્તિશાળી માર્કેટિંગ આજે પણ બિલકુલ મફત છે. તે સોશિયલ મીડિયા નથી. તે મોટા હોર્ડિંગ્સ (Billboards) નથી. તે ટેલિવિઝનની જાહેરાતો નથી. તે કોઈ સેલિબ્રિટી એન્ડોર્સમેન્ટ્સ (સેલિબ્રિટી દ્વારા કરાતી ભલામણો) પણ નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, સૌથી શક્તિશાળી માર્કેટિંગ ત્યારે થાય છે જ્યારે કોઈ ગ્રાહક સ્વેચ્છાએ બીજા ગ્રાહકને તમારા બિઝનેસ વિશે વાત કરે છે. જરા વિચારો. તમે કેટલી વાર કોઈ મિત્રની ભલામણને કારણે નવી રેસ્ટોરન્ટ અજમાવી છે? કોઈએ ખૂબ વખાણ કર્યા હોવાને કારણે ડૉક્ટરની મુલાકાત લીધી છે? અથવા કોઈ સહકર્મીએ પોતાનો સકારાત્મક અનુભવ શેર કર્યો હોવાથી કોઈ પ્રોડક્ટ ખરીદી છે? આ જ વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી (ગ્રાહકો દ્વારા થતી મૌખિક પ્રશંસા અને પ્રચાર) ની તાકાત છે. વ્યવસાયો લોકોનું ધ્યાન ખેંચવા માટે જાહેરાત ઝુંબેશો પાછળ હજારો અને ક્યારેક લાખો રૂપિયા ખર્ચે છે. તેમ છતાં, એક સંતુષ્ટ ગ્રાહકની એક સાચી ભલામણ અવારનવાર મોંઘી માર્કેટિંગ ઝુંબેશ કરતાં વધુ વિશ્વાસ પેદા કરી શકે છે. આનું કારણ એકદમ સરળ છે. લોકો જાહેરાતો કરતાં લોકો પર વધુ વિશ્વાસ કરે છે. જો કે, વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી આપોઆપ થતી નથી. ગ્રાહકો દરેક એવા બિઝનેસ વિશે વાત નથી કરતા જેની સાથે તેઓ વ્યવહાર કરે છે. તેઓ માત્ર એવા જ વ્યવસાયો વિશે વાત કરે છે જે તેમને વાત કરવાનું કોઈ મજબૂત કારણ આપે છે. કેટલાક વ્યવસાયો સ્થાનિક સ્તરે દંતકથા (Local legends) બની જાય છે. કેટલીક રેસ્ટોરન્ટ્સ વર્ષો સુધી ગ્રાહકોથી ભરેલી રહે છે. કેટલાક વ્યાવસાયિકો સક્રિયપણે પૂછ્યા વિના પણ રેફરલ્સનો (નવા ગ્રાહકોની ભલામણો) સતત પ્રવાહ મેળવતા રહે છે. તફાવત હંમેશા મોટા બજેટ અથવા બહેતર લોકેશનનો નથી હોતો. તફાવત એ છે કે તેઓએ એવા અનુભવો, સિસ્ટમો અને આદતો બનાવી છે જે સ્વાભાવિક રીતે જ ગ્રાહકોને તેમની વાર્તાઓ શેર કરવા પ્રોત્સાહિત કરે છે. સારા સમાચાર એ છે કે આ બાબત કોઈપણ કદના વ્યવસાયો દ્વારા શીખી શકાય છે અને અમલમાં મૂકી શકાય છે. આ લેખમાં, આપણે શક્તિશાળી વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી જનરેટ કરવાની પાંચ વ્યવહારુ રીતો શોધીશું જેથી તમારા ગ્રાહકો તમારી સૌથી મજબૂત માર્કેટિંગ ટીમ અને તમારા સૌથી વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બની જાય. વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીને સમજવી આ પાંચ રીતોની ચર્ચા કરતા પહેલા, ચાલો આપણે સૌપ્રથમ એ સમજીએ કે વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી શા માટે આટલી મહત્વપૂર્ણ છે. વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી ખરેખર શું છે? વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી ત્યારે થાય છે જ્યારે ગ્રાહકો સ્વેચ્છાએ અન્ય લોકો સાથે વ્યવસાય વિશેના તેમના અનુભવો, મંતવ્યો અને ભલામણો શેર કરે છે. તે મિત્રો વચ્ચેની વાતચીત હોઈ શકે છે. કૌટુંબિક મેળાવડામાં કરાયેલી ભલામણ હોઈ શકે છે. વોટ્સએપ (WhatsApp) ગ્રૂપમાં આવેલો એક મેસેજ હોઈ શકે છે. સોશિયલ મીડિયાની કોઈ પોસ્ટ હોઈ શકે છે. ગુગલ રિવ્યુ (Google review) હોઈ શકે છે. અથવા સામાન્ય રીતે કોઈ વ્યક્તિનું એટલું કહેવું હોઈ શકે છે કે, "તમારે આ જગ્યા અજમાવવી જોઈએ. તેઓ ખરેખર ખૂબ સારા છે." જ્યારે પણ આવું થાય છે, ત્યારે તમારા વ્યવસાયને કોઈપણ ચૂકવણી કર્યા વિના પબ્લિસિટી (પ્રચાર) મળે છે. તે પરંપરાગત જાહેરાત કરતાં વધુ શક્તિશાળી કેમ છે? બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ અને 25થી વધુ વ્યૂહરચના પુસ્તકોના લેખક હિરવ શાહ સમજાવે છે કે જાહેરાત જાગૃતિ (Awareness) પેદા કરે છે, પરંતુ ભલામણો વિશ્વાસ (Trust) પેદા કરે છે. જ્યારે કોઈ કંપની પોતે જ કહે છે કે તે શ્રેષ્ઠ છે, ત્યારે લોકો સાવધ રહે છે. જ્યારે કોઈ ગ્રાહક કહે છે કે તે શ્રેષ્ઠ છે, ત્યારે લોકો ધ્યાન આપે છે. એવું એટલા માટે છે કારણ કે દરેક ભલામણ પોતાની સાથે કંઈક એવું વહન કરે છે જે જાહેરાતો સરળતાથી ખરીદી શકતી નથી: વિશ્વસનીયતા (Credibility). શું વર્ડ ઓફ માઉથ માત્ર મોટી બ્રાન્ડ્સ માટે જ કામ કરે છે? બિલકુલ નહીં. વાસ્તવમાં, નાના અને મધ્યમ કદના વ્યવસાયો ઘણીવાર મોટા કોર્પોરેશનો કરતાં વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીથી વધુ લાભ મેળવે છે. એક સ્થાનિક રેસ્ટોરન્ટ, ડૉક્ટર, કન્સલ્ટન્ટ, સલૂન, રિટેલર, જ્વેલર, બિલ્ડર અથવા સર્વિસ પ્રોવાઈડર ગ્રાહકોની ભલામણો દ્વારા નોંધપાત્ર રીતે વિકાસ કરી શકે છે. ઘણા સફળ વ્યવસાયો મોટા જાહેરાત બજેટને બદલે મુખ્યત્વે રેફરલ્સ અને પ્રતિષ્ઠા (Reputation) ના આધારે જ ઉભા થયા છે. શું વ્યવસાયો જાણીજોઈને વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી બનાવી શકે છે? હા. આ તે જગ્યા છે જ્યાં ઘણા વ્યવસાય માલિકો ભૂલ કરે છે. તેઓ માની લે છે કે વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી નસીબ પર આધારિત છે. તે નસીબ પર આધારિત નથી. વ્યવસાયો ગ્રાહકોને તેમના વિશે વાત કરવા માટે જાણીજોઈને કારણો બનાવી શકે છે. પ્રશ્ન એ નથી કે ગ્રાહકો વાત કરી રહ્યા છે કે નહીં. ખરો પ્રશ્ન એ છે કે: તેઓ શેના વિશે વાત કરી રહ્યા છે? શું તેઓ તમારા ઇનોવેશન (નવીનતા) વિશે વાત કરે છે? તમારા ગ્રાહક અનુભવ (Customer experience) વિશે? તમારા અમલીકરણ (Execution) વિશે? તમારી સાતત્યતા (Consistency) વિશે? અથવા તમે તમારી પ્રોડક્ટ્સ અને સર્વિસીસથી પરે જે મૂલ્ય (Value) પ્રદાન કરો છો તેના વિશે? જેમ હિરવ શાહ કહે છે: "ગ્રાહકો પ્રમોટર્સ (પ્રચારક) ત્યારે જ બને છે જ્યારે તેઓ પ્રમોટ કરવા લાયક કંઈક અનુભવે છે." ચાલો હવે એવી પાંચ વ્યવહારુ રીતો પર નજર કરીએ જે કોઈપણ વ્યવસાયને શક્તિશાળી વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી જનરેટ કરવામાં અને બજારમાં મજબૂત પ્રતિષ્ઠા બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. રીત 1: નાના ઇનોવેશન્સ નિયમિતપણે રજૂ કરો વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી જનરેટ કરવાની સૌથી ઝડપી રીતોમાંની એક ઇનોવેશન (નવીનતા) છે. લોકો સ્વાભાવિક રીતે એવી વસ્તુઓ વિશે વાત કરે છે જે અલગ, રસપ્રદ અને અણધારી હોય છે. સારા સમાચાર એ છે કે ઇનોવેશન મોંઘું અથવા ક્રાંતિકારી હોવું જરૂરી નથી. ક્યારેક નાનામાં નાના ઇનોવેશન્સ સૌથી મોટી ચર્ચાઓ શરૂ કરે છે. એક રેસ્ટોરન્ટ પીરસવાની અનોખી શૈલી (Serving style) રજૂ કરી શકે છે. એક સલૂન વ્યક્તિગત ગ્રાહક અનુભવ (Personalized customer experience) બનાવી શકે છે. એક રિટેલર પેકેજિંગની પુનઃડિઝાઇન કરી શકે છે. એક કન્સલ્ટન્ટ અનોખી પ્રક્રિયા વિકસાવી શકે છે. એક હોટેલ વિચારશીલ હાવભાવ સાથે મહેમાનોને આશ્ચર્યચકિત કરી શકે છે. ગ્રાહકો સામાન્ય અનુભવોની ચર્ચા ભાગ્યે જ કરે છે. તેઓ એવા અનુભવોની ચર્ચા કરે છે જે કંઈક અલગ તરી આવતા હોય. બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ અને 25થી વધુ વ્યૂહરચના પુસ્તકોના લેખક હિરવ શાહ માને છે કે ઇનોવેશન માત્ર ગ્રોથ એક્સિલરેટર (વિકાસ વધારનાર) નથી પણ પબ્લિસિટી એક્સિલરેટર પણ છે. જે ક્ષણે ગ્રાહકો કંઈક અલગ નોંધે છે, તેઓ તેના વિશે વાત કરવાનું શરૂ કરે છે. મુખ્ય શીખ : રીત 2: અદ્ભુત ગ્રાહક અનુભવો બનાવો ઘણા વ્યવસાયો પ્રોડક્ટ્સ વેચવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. સફળ વ્યવસાયો અનુભવો બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ગ્રાહકો કદાચ ભૂલી જાય કે તેઓએ શું ખરીદ્યું હતું, પરંતુ તેઓ તેમની સાથે કેવો વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો હતો તે ભાગ્યે જ ભૂલે છે. તમે વ્યક્તિગત રીતે જે વ્યવસાયોની ભલામણ કરો છો તેના વિશે વિચારો. સંભાવના છે કે તમે તેમની જાહેરાતોને કારણે તેમની ભલામણ નથી કરી રહ્યા. તમે તેમની ભલામણ એટલા માટે કરી રહ્યા છો કારણ કે તેઓએ તમને મૂલ્યવાન, આદરણીય, સમજદાર અથવા પ્રશંસનીય હોવાનો અહેસાસ કરાવ્યો છે. એક સરળ હાવભાવ પણ એક શક્તિશાળી માર્કેટિંગ ટૂલ બની શકે છે: ગ્રાહકનો જન્મદિવસ યાદ રાખવો. ક્લાયન્ટનો વ્યક્તિગત રીતે આભાર માનવો. ફરિયાદનો ઝડપથી નિકાલ કરવો. અપેક્ષાઓ કરતાં કંઈક વિશેષ પ્રદાન કરવું. આ ક્ષણો ભાવનાત્મક યાદો (Emotional memories) બનાવે છે. અને ભાવનાત્મક યાદો એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ સુધી પ્રવાસ કરે છે. હિરવ શાહના જણાવ્યા અનુસાર, ગ્રાહક સાથેનો દરેક વ્યવહાર તમારી ભવિષ્યની પ્રતિષ્ઠાને કાં તો મજબૂત કરી રહ્યો છે અથવા તો નબળી પાડી રહ્યો છે. મુખ્ય શીખ : રીત 3: સ્પર્ધકો કરતાં બહેતર અમલીકરણ કરો ઘણા વ્યવસાયો વચનો આપે છે. બહુ ઓછા વ્યવસાયો તેને સતત પૂરા કરે છે. આ તે જગ્યા છે જ્યાં અમલીકરણ વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીનો એક શક્તિશાળી સ્ત્રોત બની જાય છે. ગ્રાહકો વ્યવસાયોની ભલામણ ત્યારે જ કરે છે જ્યારે તેઓને તે પરિણામો મળે જેનું તેમને વચન આપવામાં આવ્યું હતું. જો તમે સમયસર ડિલિવરી આપો છો, સમસ્યાઓ ઝડપથી ઉકેલો છો, ગુણવત્તા જાળવી રાખો છો અને તમારી પ્રતિબદ્ધતાઓ પૂરી કરો છો, તો ગ્રાહકો તમારા પર વિશ્વાસ કરવા લાગે છે. વિશ્વાસ આખરે રેફરલ્સમાં ફેરવાય છે. એક કોન્ટ્રાક્ટર વિશે વિચારો જે સમયપત્રક મુજબ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરે છે. એક ડૉક્ટર જે વિશ્વસનીય સારવાર પૂરી પાડે છે. એક કન્સલ્ટન્ટ જે માપી શકાય તેવા પરિણામો આપે છે. એક રેસ્ટોરન્ટ જે ગ્રાહકોની અપેક્ષા મુજબની જ વાનગી પીરસે છે. આ વ્યવસાયો પાસે કદાચ હંમેશા સૌથી મોટું માર્કેટિંગ બજેટ હોતું નથી, પરંતુ તેઓ ઘણીવાર સૌથી મજબૂત પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે. જેમ હિરવ શાહ અવારનવાર કહે છે: "સારું માર્કેટિંગ ગ્રાહકોને આકર્ષિત કરે છે. ઉત્કૃષ્ટ અમલીકરણ તેમને વાત કરતા રાખે છે." મુખ્ય શીખ : માર્કેટિંગ ધ્યાન (Attention) આકર્ષિત કરે છે. અમલીકરણ વિશ્વસનીયતા બનાવે છે. વિશ્વસનીયતા રેફરલ્સ બનાવે છે. રીત 4: વર્ષો સુધી સાતત્ય જાળવી રાખો જો ઇનોવેશન વાતચીત શરૂ કરે છે અને અમલીકરણ વિશ્વસનીયતા બનાવે છે, તો સાતત્યતા (Consistency) તે વિશ્વસનીયતાને પ્રતિષ્ઠામાં ફેરવે છે. ઘણા વ્યવસાયો ક્યારેક ક્યારેક સારું પ્રદર્શન કરે છે. બહુ ઓછા વ્યવસાયો સતત સારું પ્રદર્શન કરે છે. ગ્રાહકો અનુમાનિતતા ઈચ્છે છે. જ્યારે તેઓ આજે, આવતા મહિને અથવા પાંચ વર્ષ પછી પણ તમારા બિઝનેસની મુલાકાત લે, ત્યારે તેઓ સમાન અનુભવની અપેક્ષા રાખે છે. એવી રેસ્ટોરન્ટ વિશે વિચારો જેણે દસ વર્ષથી સમાન સ્વાદ જાળવી રાખ્યો છે. અથવા એક રિટેલર જે તેની વિશ્વસનીય ગુણવત્તા માટે જાણીતો છે. અથવા એક સર્વિસ પ્રોવાઈડર જે હંમેશા ફોન ઉપાડે છે અને વચનો પૂરા કરે છે. સાતત્યનું આ સ્તર એક સ્પર્ધાત્મક લાભ (Competitive advantage) બની જાય છે. લોકો એવા વ્યવસાયો પર વિશ્વાસ કરે છે જે લાંબા ગાળા સુધી ભરોસાપાત્ર રહે છે. અને વિશ્વાસ એ વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીના સૌથી મોટા ડ્રાઇવરોમાંનો એક છે. બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ હિરવ શાહ માને છે કે સાતત્ય એ વ્યવસાયમાં સૌથી વધુ અન્ડરરેટેડ (ઓછું મૂલવાયેલું) ગ્રોથ ડ્રાઇવર છે. સાતત્ય વિના, ઇનોવેશન તેની અસર ગુમાવે છે અને અમલીકરણને લાંબા સમય સુધી ટકાવી રાખવું મુશ્કેલ બને છે. મુખ્ય શીખ : સાતત્યતા વિશ્વાસ બનાવે છે. વિશ્વાસ પ્રતિષ્ઠા બનાવે છે. પ્રતિષ્ઠા વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી બનાવે છે. રીત 5: જ્ઞાન ઉદારતાથી શેર કરો મોટાભાગના વ્યવસાયો પોતાનો સમય વેચવાનો પ્રયાસ કરવામાં વિતાવે છે. બહુ ઓછા વ્યવસાયો લોકોને શિક્ષિત (Educate) કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ એક જબરદસ્ત તક ઊભી કરે છે. જ્યારે વ્યવસાયો ઉપયોગી જ્ઞાન શેર કરે છે, ત્યારે ગ્રાહકો તેમને અલગ દ્રષ્ટિકોણથી જોવાનું શરૂ કરે છે. વેન્ડર (વિક્રેતા) તરીકે જોવાવાને બદલે, તેઓ વિશ્વસનીય સલાહકાર (Trusted advisors) બની જાય છે. તમે આ બધી વસ્તુઓ દ્વારા આ કરી શકો છો: ગ્રાહકો એવા વ્યવસાયોની પ્રશંસા કરે છે જે તેમને વધુ સારા નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરે છે. ભલે તેઓ તરત જ ખરીદી ન કરતા હોય. સમય જતાં, આ બાબત વિશ્વાસ, વફાદારી અને રેફરલ્સ બનાવે છે. લોકો સ્વાભાવિક રીતે એવા નિષ્ણાતોની ભલામણ કરે છે જેમણે તેમને મદદ કરી હોય. જેમ હિરવ શાહ સમજાવે છે: "જ્યારે તમે ગ્રાહકોને વિકાસ કરવામાં મદદ કરો છો, ત્યારે ગ્રાહકો તમારા વ્યવસાયને વિકાસ કરવામાં મદદ કરે છે." જે વ્યવસાય શીખવે છે તેને માત્ર વેચતા વ્યવસાય કરતાં વધુ સમય માટે યાદ રાખવામાં આવે છે. મુખ્ય શીખ : જ્ઞાન સત્તા/અધિકાર (Authority) બનાવે છે. સત્તા વિશ્વાસ બનાવે છે. વિશ્વાસ શક્તિશાળી વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી જનરેટ કરે છે. કવાયત (Exercise) દસ મિનિટનો સમય લો અને નીચેના પ્રશ્નોના પ્રમાણિકપણે જવાબો આપો. જો ગ્રાહકો આજે મારા વ્યવસાયની ચર્ચા કરી રહ્યા હોત, તો તેઓ શું કહેત? તમારા જવાબોની ગુણવત્તા તમારી વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીની શક્તિને પ્રગટ કરશે. વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી વધારવા માટેની 5 ઝડપી ટિપ્સ ટિપ 1: ગ્રાહકોને ક્યારેક ક્યારેક સરપ્રાઈઝ આપો લોકો સકારાત્મક સરપ્રાઈઝને યાદ રાખે છે અને તેની ચર્ચા કરે છે. ટિપ 2: અપેક્ષા કરતાં વધુ ઝડપથી સમસ્યાઓ ઉકેલો ઝડપ ઘણીવાર પરફેક્શન (ચોકસાઈ) કરતાં વધુ મજબૂત છાપ ઊભી કરે છે. ટિપ 3: ગ્રાહકોના ખાસ પ્રસંગોની ઉજવણી કરો જન્મદિવસ, વર્ષગાંઠ, સિદ્ધિઓ અને વિશેષ પ્રસંગો ભાવનાત્મક જોડાણો બનાવે છે. ટિપ 4: ગ્રાહકની સફળતાની વાર્તાઓ શેર કરો સફળતાની વાર્તાઓ વિશ્વાસ પ્રેરિત કરે છે અને ભલામણોને પ્રોત્સાહિત કરે છે. ટિપ 5: વેચવા કરતાં વધુ શીખવો ગ્રાહકોને શિક્ષિત કરતા વ્યવસાયો જ્યારે ગ્રાહકો ખરીદી કરવા માટે તૈયાર થાય ત્યારે તેમની પ્રથમ પસંદગી બને છે. જેમ બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ હિરવ શાહ કહે છે: "વેચાણ પહેલાં તમે જેટલું વધુ મૂલ્ય ક્રિએટ કરશો, વેચાણ એટલું જ સરળ બની જશે." વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો પ્રશ્ન 1. વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીનો સૌથી મોટો ફાયદો શું છે? જવાબ: સૌથી મોટો ફાયદો વિશ્વાસ (Trust) છે. ગ્રાહકો જેમને જાણે છે તેમની ભલામણો પર, તેઓ જે જાહેરાતો જુએ છે તેના કરતાં વધુ વિશ્વાસ રાખે છે. પ્રશ્ન 2. શું નાના વ્યવસાયો વર્ડ ઓફ માઉથ દ્વારા મોટી બ્રાન્ડ્સ સાથે સ્પર્ધા કરી શકે છે? જવાબ: બિલકુલ. ઘણા ઉદ્યોગોમાં, સ્થાનિક પ્રતિષ્ઠા મોટા જાહેરાત બજેટ કરતાં વધુ શક્તિશાળી હોઈ શકે છે. પ્રશ્ન 3. મજબૂત વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી બનાવવામાં કેટલો સમય લાગે છે? જવાબ: તે ગ્રાહક અનુભવોની ગુણવત્તા અને સાતત્યતા પર આધાર રાખે છે. મોટાભાગના વ્યવસાયો માટે, આ એક લાંબા ગાળાની સંપત્તિ (Asset) છે જે સમય જતાં વધે છે. પ્રશ્ન 4. આ પાંચ રીતોમાંથી કઈ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે? જવાબ: આ પાંચેય એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે. જો કે, સાતત્યતા (Consistency) ઘણીવાર પાયો છે કારણ કે સાતત્ય વિના ઇનોવેશન, અનુભવ, અમલીકરણ અને જ્ઞાન વહેંચણી પોતાની વિશ્વસનીયતા ગુમાવી બેસે છે. પ્રશ્ન 5. શું વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી ઓનલાઈન પણ થાય છે? જવાબ: હા. રિવ્યુ, પ્રશંસાપત્રો (Testimonials), સોશિયલ મીડિયા મેન્શન્સ, ગ્રાહક પોસ્ટ્સ અને ઓનલાઈન ભલામણો એ બધી ડિજિટલ વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટીના જ સ્વરૂપો છે. પ્રશ્ન 6. વ્યવસાયો કઈ સૌથી મોટી ભૂમિકા અથવા ભૂલ કરે છે? જવાબ: ગ્રાહકોને કોઈ અર્થપૂર્ણ કારણ આપ્યા વિના જ તેઓ તેમના વ્યવસાયને પ્રમોટ કરશે તેવી અપેક્ષા રાખવી એ સૌથી મોટી ભૂલ છે. પ્રશ્ન 7. શું વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી માર્કેટિંગ ખર્ચ ઘટાડી શકે છે? જવાબ: હા. મજબૂત રેફરલ નેટવર્ક ધરાવતા વ્યવસાયો ઘણીવાર નવા ગ્રાહકો મેળવવા (Customer acquisition) પાછળ ઓછો ખર્ચ કરે છે અને ઉચ્ચ સ્તરનો વિશ્વાસ ભોગવે છે. અસાઈનમેન્ટ આગામી સાત દિવસ માટે, આ લેખમાં ચર્ચા કરાયેલી પાંચ રીતોમાંથી દરેકમાંથી એક એક્શન (પગલું) અમલમાં મૂકવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો. અઠવાડિયાના અંતે, તમારી જાતને પૂછો: "શું મેં ગ્રાહકોને મારા વ્યવસાય વિશે વાત કરવાનું કોઈ કારણ આપ્યું છે?" જો જવાબ હા છે, તો વર્ડ ઓફ માઉથ પબ્લિસિટી પહેલેથી જ શરૂ થઈ ગઈ છે. નિષ્કર્ષ ઘણા વ્યવસાયો માને છે કે પબ્લિસિટી જાહેરાતોમાંથી આવે છે. વાસ્તવિકતા અલગ છે. સૌથી મજબૂત પબ્લિસિટી લોકોમાંથી આવે છે. ગ્રાહકો એવા વ્યવસાયો વિશે વાત કરે છે જેઓ ઇનોવેટિવ છે. તેઓ એવા વ્યવસાયો વિશે વાત કરે છે જે યાદગાર અનુભવો બનાવે છે. તેઓ એવા વ્યવસાયો વિશે વાત કરે છે જે સતત પરિણામો આપે છે. તેઓ એવા વ્યવસાયો વિશે વાત કરે છે જેના પર તેઓ વિશ્વાસ કરે છે. અને તેઓ એવા વ્યવસાયો વિશે વાત કરે છે જે તેમને શીખવામાં અને વિકાસ કરવામાં મદદ કરે છે. બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ અને 25થી વધુ વ્યૂહરચના પુસ્તકોના લેખક હિરવ શાહ માને છે કે દરેક વ્યવસાયમાં પહેલેથી જ એક સંભવિત માર્કેટિંગ ટીમ અંદર રાહ જોઈને બેઠી છે: તેના ગ્રાહકો. પડકાર વધુ ગ્રાહકો શોધવાનો નથી. પડકાર હાલના ગ્રાહકોને તમારા વિશે વાત કરવા માટે પૂરતા કારણો આપવાનો છે. જ્યારે આ પાંચ તત્વો એકસાથે આવે છે, ત્યારે ગ્રાહકો માત્ર ગ્રાહક રહેતા નથી. તેઓ તમારા પ્રમોટર્સ, તમારા બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર્સ અને તમારી પબ્લિસિટીનો સૌથી શક્તિશાળી સ્ત્રોત બની જાય છે. અને પેઇડ એડવર્ટાઇઝિંગ (પૈસા આપીને કરાતી જાહેરાત) થી વિપરીત, તેમની ભલામણો ઝુંબેશ પૂરી થઈ ગયા પછી પણ લાંબા સમય સુધી કામ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. લેખક વિશે (About the Writer) આ લેખ હિરવ શાહ દ્વારા લખવામાં આવ્યો છે, જેઓ મનોરંજન, રમતગમત અને વ્યવસાયમાં વૈશ્વિક સ્તરે આદરણીય બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ અને 'ગેમ ચેન્જર' છે. તેઓ વિશ્વના પ્રથમ 'બિઝનેસ ડિસીઝન વેલિડેશન હબ' અને 'ધ રેસ્ક્યૂ હબ' ના સ્થાપક છે, અને 25 થી વધુ વ્યૂહરચના પુસ્તકોના લેખક છે. તેમના 6+3+2 ફ્રેમવર્ક અને એસ્ટ્રો સ્ટ્રેટેજી અભિગમ દ્વારા, હિરવ શાહે સાહસિકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, કોર્પોરેટ્સ, રમતવીરો અને મનોરંજનકારોને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોને વેલિડેટ (પ્રમાણિત) કરવા, જોખમો ઘટાડવા અને પ્રગતિશીલ પરિણામો પ્રાપ્ત કરવા માટે માર્ગદર્શન આપ્યું છે—ખાસ કરીને ઉચ્ચ દબાણ અને પરિવર્તનકારી તબક્કાઓ દરમિયાન. Business@hiravshah.com https://hiravshah.com