જ્યાં ઐશ્વર્યાના નામે કોલેજ બનવાની હતી, ત્યાં તાંત્રિક વિધિ ચાલુ:4 પૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓ સાથે શિલાન્યાસ, 18 વર્ષ પછી પણ અમિતાભનું વચન અધૂરું

‘વાદે અક્સર તૂટ જાતે હૈ, લેકિન કોશિશે કામયાબ હોતી હૈ.’ ફિલ્મ ‘શરાબી’માં અમિતાભ બચ્ચનનો આ ડાયલોગ યાદ કરીને યુપીના દૌલતપુર ગામના લોકો તે વચનની કહાની સંભળાવે છે, જે 18 વર્ષ પછી પણ અધૂરો છે. 2008માં અમિતાભ દૌલતપુર ગામ આવ્યા અને ઐશ્વર્યા રાય કન્યા ડિગ્રી કોલેજનું ખાત મુહૂર્ત કર્યું હતું. આ હાઈ-પ્રોફાઈલ શિલાન્યાસ કાર્યક્રમમાં ઐશ્વર્યા, અભિષેક, જયા બચ્ચન સાથે પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મુલાયમ સિંહ યાદવ, અખિલેશ યાદવ અને અમર સિંહ પણ ઉપસ્થિત હતા. તેમની સાથે આંધ્ર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુ, હરિયાણાના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઓમપ્રકાશ ચૌટાલા અને જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લા પણ કાર્યક્રમમાં સામેલ થયા હતા. 10 બિઘા જમીન પર બચ્ચન પરિવારે પહેલા ભૂમિપૂજન કર્યું. વળી, હજારોની ભીડ વચ્ચે એલાન થયું કે 1 વર્ષની અંદર ગામમાં છોકરીઓ માટે ડિગ્રી કોલેજ શરૂ થશે. આજે પણ આ જમીન ખાલી પડી છે. એક છેડે પીપળાના ઝાડ નીચે 'બ્રહ્મચારી બાબા'નો ઓટલો બનાવી દેવામાં આવ્યો છે, જ્યાં તાંત્રિક વિધિ અને પૂજા-પાઠ થાય છે. દૌલતપુરના લોકો કહે છે કે તેમને સપનું દેખાડીને બચ્ચન પરિવાર એવો ગાયબ થયો કે ફરી ગામમાં આવ્યો જ નહીં. કોલેજની શરૂઆત કેમ ન થઈ શકી, કામ ક્યાં અટક્યું છે, ગામની કેટલી જમીન આજે પણ અમિતાભ બચ્ચનના નામે છે? આ સવાલોના જવાબ જાણવા અમે બારાબંકી જિલ્લાના દૌલતપુર ગામ પહોંચ્યા. 18 વર્ષ: જમીન પર કબજો, મંચ ગાયબ, કોલેજનો શિલાલેખ ઉખાડી નાખ્યો લખનઉથી 70 કિલોમીટર દૂર બારાબંકી જિલ્લાની ફતેહપુર તહસીલમાં દૌલતપુર ગામ આવેલું છે. અહીં લગભગ 3 હજાર લોકો રહે છે. ગામની વચ્ચોવચ્ચ એક મોટું ખાલી મેદાન છે, જેને ગામવાળા 'બચ્ચનની જમીન' પણ કહે છે. આ જ મેદાનમાં 27 જાન્યુઆરી 2008ના રોજ ઐશ્વર્યા રાય કન્યા ડિગ્રી કોલેજના શિલાન્યાસનો ભવ્ય કાર્યક્રમ થયો હતો. અંદર ન કોઈ સાઈન બોર્ડ છે, ન તો કોઈ શિલાલેખ છે. અહીંના વડીલો અને મહિલાઓ બચ્ચન પરિવારથી નારાજ દેખાય છે. શિલાન્યાસનો દિવસ યાદ કરતા 57 વર્ષના રાકેશ કુમાર મિશ્રા કહે છે, ‘દૌલતપુર તે દિવસે એટલી ભીડ હતી કે અહીં 1 કિમી સુધી પગ મૂકવાની જગ્યા નહોતી. ગામની ઉપર 4-4 હેલિકોપ્ટર ઉડવા લાગ્યા. સેંકડો પોલીસવાળા ભેગા થઈ ગયા. અમિતાભ બચ્ચનનો પરિવાર અને ઐશ્વર્યા હેલિકોપ્ટરથી ઉતર્યા. તેમની સાથે આવેલા પંડિતે કોલેજનું ભૂમિપૂજન કરાવ્યું હતું.’ ‘અમિતાભ બચ્ચનને જે લોકોએ કોલેજ માટે ખેતરો આપ્યા, કામ ન થવા પર તેમણે જ કેસ પણ કરી દીધા. આનાથી કોલેજનો પ્રસ્તાવ અને કામ અટકતા ગયા. આજે એ હાલત છે કે ભૂમિપૂજન થઈ ગયું છે, પરંતુ એક પણ ઈંટ મૂકી શકાઈ નથી.’ દૌલતપુરના લોકોના જણાવ્યા મુજબ, અહીં શિલાન્યાસ કાર્યક્રમમાં પાકી ઈંટોનો મોટો સ્ટેજ બનાવવામાં આવ્યો હતો. કોલેજના નામનો શિલાલેખ પણ લગાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ હવે બંને ચીજો ત્યાં નથી. લક્ષ્મી દેવીના પરિવારની બે દીકરીઓ ગ્રેજ્યુએશન કરી રહી છે. ગામમાં ડિગ્રી કોલેજ નથી, તેથી રોજ દૌલતપુરથી બારાબંકી જિલ્લા મુખ્યાલય જાય છે. લક્ષ્મી ગામમાં કોલેજ ન બની શકવા પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા કહે છે, ‘ફતેહપુરમાં ધોરણ 12મું ભણીને છોકરીઓ બહાર જાય છે. દૌલતપુર, ફતેહપુર અને મુહમ્મદપુરમાં દરરોજ 500થી વધુ દીકરીઓ સાયકલથી 20 કિલોમીટર દૂર બારાબંકી ભણવા જાય છે. જો ગામમાં કોલેજ બની જાત તો તેમને આ મુશ્કેલી ન ઉઠાવવી પડત.’ દૌલતપુરમાં અમિતાભ બચ્ચનની ઘણી જમીનો, પરંતુ વિવાદિત દૌલતપુર ગામમાં એવી ઘણી જમીનો છે, જેની માલિકી આજે પણ અમિતાભ બચ્ચનના નામે છે. કોલેજના શિલાન્યાસ પહેલા અમિતાભ પર આરોપ લાગ્યો કે તેમણે અહીંની સરકારી જમીનો યુપીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મુલાયમ સિંહ યાદવની મદદથી પોતાના નામે કરી લીધી. તે સમયે યુપીના CM માયાવતી હતાં. તેમણે બારાબંકી જિલ્લા વહીવટીતંત્રને જમીનોની તપાસના આદેશ પણ આપ્યા. આ પછી બિગ-બી પર છેતરપિંડીનો કેસ ચાલ્યો, પરંતુ બાદમાં તેમને હાઈકોર્ટમાંથી ક્લીનચીટ મળી ગઈ. દૌલતપુરમાં અમિતાભ બચ્ચન અને તેમના પરિવારના લોકોના નામ સાથે જોડાયેલી કેટલી જમીનો છે? તે જાણવા માટે, અમે ફતેહપુર તાલુકામાં ગયા અને એકાઉન્ટન્ટ સુધીર વર્માની મદદથી, બચ્ચન પરિવારના જમીનના રેકોર્ડ મેળવ્યા. અમિતાભ બચ્ચનનું નામ હજુ પણ પ્લોટ નંબર 711 અને 793 પર સીધું નોંધાયેલું છે, અને ઐશ્વર્યા રાય ગર્લ્સ કોલેજનું નામ પ્લોટ નંબર 1083, 1086 અને 1088 પર નોંધાયેલું છે. આ મિલકતો કરોડોની છે. ઐશ્વર્યા રાય કન્યા ડિગ્રી કોલેજ અને અમિતાભની જમીનો સાથે જોડાયેલા વિવાદો જાણવા માટે અમે પૂર્વ પ્રધાન રાજકુમારી સિંહના ઘરે ગયા. ત્યાં તેમના પુત્ર અમ્રિન્દર સિંહ મળ્યા. તે કહે છે, ‘અમે પણ કોલેજ માટે જમીન આપી હતી, પરંતુ જ્યારે વર્ષો સુધી કોઈ નિર્માણ ન થયું, તો અમે એના વિરુદ્ધ કોર્ટમાં જતા રહ્યા. બાદમાં કેટલીક જમીનો અમિતાભ બચ્ચને ગામવાળાને દાન કરી દીધી. બાકી એક-બે પ્લોટ ગામના છેડે છે અને સીતાપુર-બારાબંકી બોર્ડર પર છે. આના પર બંને તરફના લોકો પોતાનો હક જતાવે છે, જે વિવાદનું કારણ બન્યું છે.’ દૌલતપુરમાં ઐશ્વર્યાએ કહ્યું હતું- હેરાન છું કોલેજ માટે મારું નામ પસંદ કરવામાં આવ્યું લગ્નના માંડ 9 મહિના પછી બચ્ચન પરિવાર સાથે અભિનેત્રી ઐશ્વર્યા રાય પણ દૌલતપુર ગામ આવ્યા હતા. પહેલીવાર પોતાના નામ પર કોઈ ડિગ્રી કોલેજની શરૂઆત થતા જોઈને ઐશ્વર્યા હેરાન હતા. તેમણે શિલાન્યાસ કાર્યક્રમના મંચ પર આવીને કહ્યું કે મને ખૂબ સંકોચ થઈ રહ્યો છે કે આના માટે મારું નામ પસંદ કરવામાં આવ્યું. કારણ કે પરિવારમાં દાદાજી (હરિવંશ રાય બચ્ચન), દાદી (તેજી બચ્ચન), પિતા-માતાજી (અમિતાભ-જયા) છે. જો કોલેજ માટે તમારું નામ પસંદ કરવામાં આવત, તો વધારે સાચું હોત. જ્યારે પરિવારના લોકોએ મને સમજાવ્યું તો લાગ્યું કે આ કોલેજ તેમના જ આશીર્વાદ છે. મારી ભગવાનથી પ્રાર્થના છે કે હું આ સપનું સાકાર કરી શકું. દૌલતપુર ગામમાં જે જમીન પર કોલેજ બનવાની હતી, હવે ત્યાં ‘બ્રહ્મચારી બાબા’નો ઓટલો છે. અહીં ગામવાળા તાંત્રિક વિધિ, હવન અને ધાર્મિક અનુષ્ઠાન કરાવવા આવે છે. શનિવારના દિવસે વધારે ભીડ હોય છે. મુખ્ય પૂજારી બુદ્ધિમાન બાબાને અમે પૂછ્યું કે શું તમે અહીં નિર્માણ કરાવતા પહેલા પ્રશાસનથી મંજૂરી લીધી હતી? તેમણે ‘ના’માં માથું હલાવતા કહ્યું, ‘કોલેજની જાહેરાત પહેલા જ આ ઝાડની પૂજા થઈ રહી હતી. જ્યારે કંઈ ન બન્યું, તો લોકોના સહયોગથી ઓટલો બનાવી દેવામાં આવ્યો.’ અમિતાભનો કોલેજ માટે ના 'હા'... ના 'ના'માં જવાબ દૌલતપુરમાં ઐશ્વર્યા રાય કન્યા ડિગ્રી કોલેજ બનાવવાની અને તેની દેખરેખની જવાબદારી અમિતાભ બચ્ચન સેવા સંસ્થાન ABSS અને નિષ્ઠા ફાઉન્ડેશનને મળી હતી. જયા પ્રદા આના અધ્યક્ષ છે. અમે ABSSના સેક્રેટરી અમિત સિંહ સાથે વાત કરી. અમિત કહે છે, ‘દૌલતપુરમાં કોલેજ બનવાની જાહેરાતથી લોકો ખૂબ ખુશ હતા. કોલેજ શરૂ કરાવવા માટે કન્યા મહાવિદ્યાલયની સંસ્થા પણ બનાવવામાં આવી, જેમાં પૂર્વ IAS અધિકારીથી લઈને કેટલાક ગામવાળા અને બહારના 7-8 લોકો સામેલ હતા. પહેલા નિર્માણનું કામ નિષ્ઠા ફાઉન્ડ ફિલ્ડને મળ્યું, પરંતુ અનેક વર્ષો સુધી તેની શરૂઆત થઈ શકી નહીં. પછી તેની જવાબદારી ABSSને આપવામાં આવી.’ ‘અમિતાભે કોલેજ માટે વચ્ચે 5 લાખ રૂપિયાની મદદ પણ કરી. જોકે આના પછી અમારી તેમની સાથે અને તેમના મુખ્તાર-એ-આમ (આર્થિક મામલાઓમાં સલાહકાર) રાજેશ ઋષિકેશ સાથે વાત થઈ શકી નહીં અને કામ અટકી ગયું. કોલેજ બનાવવાની આજ પણ કોશિશ ચાલુ છે. નિર્માણમાં કરોડો ખર્ચ થવાના છે, તેથી કામ ક્યારે શરૂ થઈ શકશે, એ સ્પષ્ટ નથી.’ આ મામલામાં ભાસ્કરે નિષ્ઠા ફાઉન્ડેશન અને અમિતાભ બચ્ચન સેવા સંસ્થાન સાથે જોડાયેલા હોદ્દેદારોનો સંપર્ક કરવાની કોશિશ કરી, પરંતુ કોઈ જવાબ મળ્યો નહીં. KBCમાં અમિતાભના 'લાઇબ્રેરી' વાળા એપિસોડ પછી દૌલતપુરની આશાઓ જાગી કોલેજના શિલાન્યાસથી બે વર્ષ પહેલા જયા બચ્ચને પ્રતાપગઢમાં અમિતાભના પૈતૃક ગામ બાબુપટ્ટીમાં એક લાઈબ્રેરીનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ હરિવંશ રાય બચ્ચનના નામે બની છે. જોકે 20 વર્ષ પછી પણ લાઈબ્રેરી શરૂ થઈ શકી નથી. કૌન બનેગા કરોડપતિ (KBC) શોમાં અમિતાભે આને લઈને માફી માગી અને કહ્યું- ’તમે લોકો ઘબરાશો નહીં, જલ્દી જ લાઈબ્રેરી શરૂ થશે.’ KBCના આ એપિસોડ પછી દૌલતપુરના લોકોની પણ આશાઓ જાગી છે. તેમનું કહેવું છે કે જ્યારે બિગ-બી પ્રતાપગઢમાં લાઈબ્રેરી ફરી શરૂ કરી શકે છે. તો તેમણે ડિગ્રી કોલેજ પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. લોકોને તેમની પાસેથી ખૂબ અપેક્ષાઓ છે.