'રામાયણ પાર્ટ-1'માં રણબીરની મર્યાદા ને યશનું રૌદ્ર સ્વરૂપ છવાયું:VFXમાં ભવ્યતા પણ સંગીત અને ડાયલોગ થોડા ફીકા પડ્યા, જાણો કેવી છે ₹4000 કરોડની ફિલ્મ

ફિલ્મ: 'રામાયણ પાર્ટ 1' રેટિંગ: 3.5 / 5 અવધિ: 3 કલાક 15 મિનિટ એક તરફ અયોધ્યાના રાજકુમાર રામ છે, જેમના માટે મર્યાદા સૌથી મોટો ધર્મ છે. બીજી તરફ લંકાનો રાજા રાવણ છે, જેની પાસે જ્ઞાન પણ છે, શક્તિ પણ છે અને ત્રણેય લોક પર રાજ કરવાનો અહંકાર પણ છે. આ બંનેના સામસામે આવતાં પહેલાંની વાર્તાને લગભગ 4000 કરોડ રૂપિયાના વિશાળ સિનેમાઈ કેનવાસ પર રજૂ કરવી સરળ વાત નથી. ખાસ કરીને ત્યારે, જ્યારે વાર્તા માત્ર મનોરંજન પૂરતી સીમિત ન હોય, પરંતુ કરોડો લોકોની આસ્થા સાથે પણ જોડાયેલી હોય. નિતેશ તિવારીની 'રામાયણ પાર્ટ વન' આ જવાબદારી સાથે પડદા પર આવે છે. રણબીર કપૂર રામના રૂપમાં ગંભીર અને ગૌરવપૂર્ણ દેખાય છે, તો યશનો રાવણ અવતાર પોતાના દબદબાથી આગવી ઓળખ બનાવે છે. ફિલ્મમાં અયોધ્યાની ભવ્યતા છે, લંકાનું વૈભવ છે અને એવા યુદ્ધની તૈયારીઓ છે, જેની દરેક દર્શક આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો છે. પરંતુ આ મહાગાથાનો પહેલો અધ્યાય આખરે કેટલી અસર છોડી જાય છે? ચાલો, તેની વાર્તામાં આગળ વધીએ. વાર્તા: રાવણના દસ મસ્તકોથી શરૂ થાય છે સત્તા અને અહંકારની દાસ્તાન રસપ્રદ વાત એ છે કે, ફિલ્મની શરૂઆત રામથી નહીં, પરંતુ રાવણથી થાય છે. વાર્તા પહેલા લંકાના એ રાજાની દુનિયામાં લઈ જાય છે, જેના પાસે અપાર શક્તિ અને જ્ઞાન છે, તેમજ પોતાની તપસ્યાથી પ્રાપ્ત કરેલા વરદાનોનું ગૌરવ પણ છે. રાવણ (યશ) કઠોર તપસ્યા કરીને ભગવાન બ્રહ્માને પ્રસન્ન કરે છે અને વરદાન પ્રાપ્ત કરે છે. ત્યાર બાદ તેની મહત્ત્વાકાંક્ષા વધતી જાય છે. તે ઇન્દ્રને પરાજિત કરે છે અને પોતાના સાવકા ભાઈ કુબેર પાસેથી લંકાનું અધિકાર મેળવી લે છે. ફિલ્મ રાવણના ઉદય સાથે તેના વ્યક્તિત્વનાં વિવિધ પાસાં પણ રજૂ કરે છે. રાવણને દશાનન કેમ કહેવામાં આવે છે અને તેના દસ મસ્તકોની પૌરાણિક ઓળખ શું છે, આ પાસાને પણ વાર્તામાં સ્થાન મળે છે. અહીં રાવણ માત્ર એક શક્તિશાળી રાજા નથી, પરંતુ જ્ઞાન, તપસ્યા અને અહંકારનો એવો સંગમ છે, જેની મહત્ત્વાકાંક્ષાની કોઈ સીમા નથી. આ પછી વાર્તા અયોધ્યા તરફ વળે છે. ભગવાન વિષ્ણુના અવતાર રામ (રણબીર કપૂર)નો જન્મ રાજા દશરથના ઘરે થાય છે. તેમનું બાળપણ, ઋષિ વિશ્વામિત્ર સાથેની યાત્રા, મિથિલામાં સીતા (સાઈ પલ્લવી)ના સ્વયંવરમાં શિવધનુષ તોડવું અને વિવાહ જેવા પ્રસંગો દર્શાવવામાં આવે છે. બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હોય છે, પરંતુ રાજમહેલની રાજનીતિ વાર્તાની દિશા બદલી નાખે છે. કૈકેયી (લારા દત્તા) પોતાના બે વરદાન માંગે છે અને રામને 14 વર્ષનો વનવાસ મળે છે. રામ સાથે સીતા અને લક્ષ્મણ (રવિ દુબે) પણ વનમાં જવા નીકળી પડે છે. વનવાસ દરમિયાન શૂર્પણખા (રકુલ પ્રીત સિંહ)નો પ્રસંગ આવે છે. ત્યારબાદ મારીચનું સુવર્ણ મૃગવાળું માયાજાળ વાર્તાને એવા વળાંક પર લઈ જાય છે, જ્યાં રામ અને લક્ષ્મણ આશ્રમથી દૂર જતા રહે છે. સાધુના વેશમાં આવેલો રાવણ સીતાનું હરણ કરી લે છે. સીતાને બચાવવા માટે જટાયુ રાવણ સાથે યુદ્ધ કરે છે. ઘાયલ જટાયુ રામને સીતાના અપહરણની જાણકારી આપે છે અને અંતિમ શ્વાસ લે છે. અહીં જ ફિલ્મનો પહેલો ભાગ એક મોટા ભાવનાત્મક વળાંક પર પહોંચે છે. ફિલ્મનું પોસ્ટ-ક્રેડિટ સીન પણ ખાસ છે. તેમાં હનુમાનજી (સની દેઓલ)ની ઝલક બતાવવામાં આવે છે. તેમને પાછળથી અને બાજુથી ઊડતા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ દરમિયાન ‘જય શ્રી રામ’નો નાદ સંભળાય છે, પરંતુ તેમનો ચહેરો દેખાડવામાં આવતો નથી. આ નાનો સીન આગળ આવનારી વાર્તાની એક ઝલક આપે છે. પહેલા ભાગમાં રાવણનો ઉદય, રામનો વનવાસ અને સીતાહરણ સુધીની વાર્તા દર્શાવવામાં આવી છે. હવે હનુમાનજીની લંકાયાત્રા, અશોકવાટિકા, રામસેતુ અને લંકાયુદ્ધ જેવા મોટા પ્રસંગો માટે બીજા ભાગની રાહ જોવી પડશે. એક્ટિંગ: રણબીરની ગંભીરતા અને યશનું રૌદ્ર સ્વરૂપ ભગવાન રામનું પાત્ર ભજવવું કોઈપણ એક્ટર માટે મોટી જવાબદારી છે. રણબીર કપૂર આ ભૂમિકામાં સંયમ અને ગંભીરતા લાવે છે. તેના ચહેરા પર શાલીનતા અને વર્તનમાં મર્યાદા દેખાય છે. તે શ્રીરામને જરૂર કરતાં વધુ નાટકીય બનાવવાને બદલે સહજ અને ગૌરવપૂર્ણ રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે. સાઈ પલ્લવી (સીતા) પોતાની સ્વાભાવિક અદાકારી અને ભાવપૂર્ણ અભિવ્યક્તિથી પાત્રમાં સહજતા લાવે છે. રવિ દુબે (લક્ષ્મણ)ના અભિનયમાં ભાઈ પ્રત્યેનું સમર્પણ અને રક્ષકની ભાવના દેખાય છે. યશ (રાવણ)ની વાત કરીએ તો તેનો અંદાજ સાવ અલગ છે. રુઆબદાર વ્યક્તિત્વ, દમદાર અવાજ, આંખોમાં અહંકાર અને પડદા પર તેમની હાજરી રાવણના પાત્રને પ્રભાવશાળી બનાવે છે. તેની એન્ટ્રી અને મોટા દૃશ્યોમાં તેનો અંદાજ ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે. તે રાવણના રાજવી ઠાઠ, શક્તિ અને ક્રોધને પોતાના અભિનયથી સામે લાવે છે. અરુણ ગોવિલ (દશરથ), લારા દત્તા (કૈકેયી), શિબા ચઢ્ઢા (મંથરા) અને રકુલ પ્રીત સિંહ (શૂર્પણખા) પણ પોતાની ભૂમિકાઓમાં નજરે પડે છે. બીજી તરફ, હનુમાનજીના રૂપમાં સની દેઓલની ઝલક આગામી ભાગને લઈને ઉત્સુકતા વધારે છે. ડિરેક્શન: નિતેશ તિવારીની સૌથી મોટી સિનેમાઈ પરીક્ષા 'દંગલ' અને 'છિછોરે' જેવી ફિલ્મોથી પોતાની ઓળખ બનાવનારા નિતેશ તિવારી માટે 'રામાયણ' તદ્દન અલગ પ્રકારનો પડકાર છે. અહીં કથા સાથે કરોડો લોકોની આસ્થા જોડાયેલી છે અને દર્શકોની અપેક્ષાઓ પણ ઘણી મોટી છે. ફિલ્મની શરૂઆત રાવણના ઉદયથી કરવી ડિરેક્ટરનો રસપ્રદ નિર્ણય છે. તેનાથી રામ અને રાવણની દુનિયાને અલગ-અલગ રીતે સ્થાપિત કરવાની તક મળે છે. અયોધ્યાથી લઈને લંકા સુધીનો વિસ્તાર અને પૌરાણિક દુનિયાને પડદા પર સર્જવાનો પ્રયાસ તેમના મોટા વિઝનને દર્શાવે છે. જોકે, કેટલીક જગ્યાએ વાર્તાની લાગણીઓને વધુ ઠહેરાવ આપી શકાયો હોત. કેટલાક સંવાદ એવા છે, જ્યાં પાત્રોની વિશાળતાની સરખામણીએ શબ્દોમાં એટલું વજન અનુભવાતું નથી. રામાયણનાં પાત્રોમાંથી નીકળતા સંવાદો માત્ર માહિતી આપતા નથી, પરંતુ યાદ પણ રહી જાય છે. આ મામલે ફિલ્મ વધુ અસરકારક બની શકી હોત. સ્ક્રીનપ્લે: પહેલો અધ્યાય, મોટી વાર્તાની ભૂમિકા રામાયણની ઘટનાઓ દર્શકોને પહેલેથી જ ખબર છે, પરંતુ તેને કયા ક્રમમાં અને કઈ રીતે રજૂ કરવામાં આવે છે, એ જ સ્ક્રીનપ્લેનો ખરો પડકાર છે. ફિલ્મ રાવણની પૃષ્ઠભૂમિથી શરૂઆત કરીને રામના જન્મ, લગ્ન, વનવાસ અને સીતાના હરણ સુધી પહોંચે છે. આ દરમિયાન બંને સંસારને જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. વાર્તાનો વ્યાપ પહેલા ભાગમાં મર્યાદિત રાખવામાં આવ્યો છે, જેથી આગળ થનારા સંઘર્ષ માટે પાયો તૈયાર થઈ શકે. 3 કલાક 15 મિનિટની લંબાઈ હોવા છતાં કેટલાક ભાગોમાં વાર્તાની ગતિ ધીમી પડી જાય છે. કેટલીક ઘટનાઓને વધુ કસાવટ સાથે રજૂ કરી શકાય હતી. ફિલ્મનો અંત પણ કોઈ પરંપરાગત વિજયી ક્લાઇમૅક્સ જેવો નથી, પરંતુ આગળ થનારી મોટી લડાઈની શરૂઆતના સંકેત સાથે થાય છે. VFX અને ટેક્નિકલ પાસાં: લંકાની ભવ્યતાથી લઈને યુદ્ધની દુનિયા સુધી અહીં ફિલ્મ પોતાના સૌથી મજબૂત પક્ષ પર નજર આવે છે. અયોધ્યાનું રાજસી વૈભવ, લંકાનું વિશાળ સામ્રાજ્ય, મહેલો, કુદરતી દૃશ્યો અને પૌરાણિક દુનિયાને જે પાયે તૈયાર કરવામાં આવી છે, તે પ્રભાવિત કરે છે. VFXનો ઉપયોગ અનેક દૃશ્યોમાં શાનદાર છે. ફિલ્મનું વિઝ્યુઅલ સ્કેલ ભારતીય સિનેમાની તકનીકી મહત્ત્વાકાંક્ષાને દર્શાવે છે. પ્રોડક્શન ડિઝાઇન, કોસ્ચ્યુમ, સિનેમેટોગ્રાફી અને એક્શન કોરિયોગ્રાફી પણ આ વિશાળ દુનિયાને વિશ્વસનીય બનાવવામાં યોગદાન આપે છે. જોકે, કેટલાક રાક્ષસો અને માયાવી પ્રાણીઓને દર્શાવતા દૃશ્યોમાં VFX થોડું નબળું પડે છે. તેમના લુક અને મૂવમેન્ટમાં ક્યાંક-ક્યાંક કૃત્રિમતા અનુભવાય છે. પરંતુ આ માત્ર કેટલાક ભાગો સુધી મર્યાદિત છે. ઓવરઓલ ફિલ્મનું વિઝ્યુઅલ ટ્રીટમેન્ટ શાનદાર છે અને મોટા પડદા પર તેનો અનુભવ વિશેષ બની જાય છે. સંગીત અને બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર: રહમાન અને ઝિમર પાસેથી એવી ધૂનની અપેક્ષા હતી જે યાદ રહી જાય એ. આર. રહેમાન અને હાન્સ ઝિમર જેવા દિગ્ગજ સંગીતકારોનું એકસાથે આવવું પોતાનામાં જ મોટી ખબર હતી. એવા સમયે આશા હતી કે રામાયણને એવું સંગીત મળશે, જે માત્ર દૃશ્યોને સાથ નહીં આપે, પરંતુ પોતે પણ વાર્તાનો એક ભાગ બની જશે. રામના પ્રવેશ વખતે એવી કોઈ ધૂન સંભળાય, જે તેમના પાત્રની ગરિમા અને દિવ્યતાનો અહેસાસ કરાવે. રાવણના આગમન સાથે જ બેકગ્રાઉન્ડમાં એવું સંગીત વાગે, જે તેના રૌદ્ર વ્યક્તિત્વને વધુ વિશાળ બનાવી દે. પરંતુ ફિલ્મમાં એવું કોઈ યાદગાર થીમ મ્યુઝિક સંભળાતું નથી, જે થિયેટરની બહાર નીકળ્યા પછી પણ મનમાં વસેલું રહે. કેટલાક દૃશ્યોમાં બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર પોતાની હાજરી નોંધાવે છે, પરંતુ એકંદરે સંગીત તે જાદુ સર્જી શકતું નથી, જેની આ મહાગાથા પાસેથી અપેક્ષા હતી. આટલા મોટા નામો સાથે એ આશા રાખવી પણ ખોટી નહોતી કે ફિલ્મનું સંગીત પણ તેના VFX જેટલું જ ભવ્ય અને યાદગાર હશે. આ મોરચે થોડી નિરાશા હાથ લાગે છે. અંતિમ ચુકાદો: ભવ્યતાનો નવો માપદંડ, પરંતુ દરેક જગ્યાએ જાદુ જગાવી શક્યો નહીં 'રામાયણ પાર્ટ વન' ભારતીય સિનેમાનો એક મોટો અને મહત્વાકાંક્ષી પ્રયત્ન છે. રણબીર કપૂર રામની ભૂમિકામાં ગંભીરતા અને મર્યાદા લઈને આવે છે, જ્યારે યશ પોતાના રાવણ અવતારથી ખાસ છાપ છોડે છે. શાનદાર VFX, વિશાળ પ્રોડક્શન ડિઝાઇન અને પૌરાણિક વિશ્વની ભવ્યતા ફિલ્મની સૌથી મોટી તાકાત છે. કેટલાક ભાગોમાં વાર્તાની ધીમી ગતિ, સંવાદોનો અપેક્ષિત પ્રભાવ ન પાડી શકવો અને યાદગાર થીમ મ્યુઝિકનો અભાવ તેના અનુભવને થોડો ઓછો કરે છે. રાક્ષસોના VFXમાં પણ કેટલીક જગ્યાએ સુધારાની શક્યતા છે. તેમ છતાં ફિલ્મમાં મોટા પડદા પર જોવા લાયક ઘણું બધું છે. ખાસ કરીને યશનો રાવણ અને ફિલ્મનું વિશાળ દૃશ્યાત્મક વિશ્વ. પહેલો અધ્યાય પૂરો થતાં-થતાં દર્શકો સામે સૌથી મોટો પ્રશ્ન છોડી જાય છે કે હવે રામ અને રાવણ વચ્ચે થનાર મહાયુદ્ધ પડદા પર કેટલું ભવ્ય હશે.