ઇમરાન ખાનની જેમ આલિયા-કેટરીના પણ ભારતીય નથી!:અક્ષય કુમાર, અદનાન સામીની નાગરિકતા પર પણ થયો વિવાદ, જાણો શું છે નિયમો

ભારતીય નાગરિકતા ન હોવા છતાં વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ થવા બદલ એક્ટર ઇમરાન ખાન વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાઈ છે. મુંબઈ પોલીસે તેની સામે કાર્યવાહી કરતાં તેને 28 ઑક્ટોબર સુધીમાં દેશ છોડવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ પ્રકારનો આ એકમાત્ર મામલો નથી. આ પહેલાં અક્ષય કુમાર, અદનાન સામી, દિલજીત દોસાંઝ જેવા અનેક સેલેબ્સની નાગરિકતા પણ વિવાદોમાં રહી છે. કેટલાકે વિદેશી નાગરિકતા લીધા બાદ ભારતીય નાગરિકતા મેળવી, તો કેટલાકે ભારતીય નાગરિકતા છોડી દીધી. આ ઉપરાંત આલિયા ભટ્ટ, કેટરિના કૈફ જેવા કેટલાક સેલેબ્સ એવા પણ છે, જેઓ વર્ષોથી ભારતમાં કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની પાસે ભારતીય નાગરિકતા નથી. ઇમરાન ખાનના તાજેતરના વિવાદ વચ્ચે જાણો સિટિઝનશિપ સાથે જોડાયેલા સેલેબ્સના વિવાદોની કહાની- સૌપ્રથમ ઇમરાન ખાનને ભારતમાંથી હાંકી કાઢવાનું સાચું કારણ સમજીએ- ઇમરાન ખાન જેવા આ 3 કલાકારોને પણ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ દેશ છોડવાનો આદેશ મળ્યો- 1. એક્ટર ચેતન કુમાર અહિંસા- દેશવિરોધી નિવેદન આપવા બદલ કાર્યવાહી થઈ કન્નડ એક્ટર અને સામાજિક કાર્યકર ચેતન કુમાર અહિંસા, જેઓ ચેતન કુમાર તરીકે પણ ઓળખાય છે, વર્ષ 2023માં પોતાના OCI કાર્ડને લઈને વિવાદોમાં આવ્યા હતા. ચેતન અમેરિકન નાગરિક છે અને OCI કાર્ડની મદદથી લાંબા સમયથી કર્ણાટકમાં રહીને ફિલ્મો તથા સામાજિક મુદ્દાઓ પર કામ કરી રહ્યા હતા. ચેતને 2023માં સોશિયલ મીડિયા પર ભારત વિરોધી નિવેદનો આપ્યા હતા, જેના પછી તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવામાં આવી. માર્ચ 2023માં કેન્દ્ર સરકારે તેમની OCI સુવિધા રદ કરવાનો નિર્ણય સંભળાવ્યો. એટલે કે તેમને ભારતમાં રહેવા અને કામ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. તેમણે આ નિર્ણયને પડકાર્યો અને એપ્રિલ 2023માં કર્ણાટક હાઈકોર્ટે તેમનું OCI કાર્ડ રદ કરવાના આદેશ પર રોક લગાવી દીધી. 2. બાંગ્લાદેશી એક્ટર ફિરદૌસ અહમદ - ચૂંટણી પ્રચાર કરવા બદલ દેશ છોડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો બાંગ્લાદેશી એક્ટર ફિરદૌસ અહમદ એપ્રિલ 2019માં પશ્ચિમ બંગાળમાં લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) માટે પ્રચાર કર્યા બાદ વિવાદોમાં આવી ગયા હતા. તેઓ બંગાળી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કામ કરતા હતા અને તે સમયે ભારતમાં બિઝનેસ વિઝા પર હાજર હતા. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ફિરદૌસ અહમદને રાયગંજ લોકસભા બેઠક પરથી TMC ઉમેદવાર કન્હૈયા લાલ અગ્રવાલના સમર્થનમાં રોડ શો અને ચૂંટણી પ્રચાર કરતા જોવા મળ્યા હતા. આ અંગે ભાજપે ચૂંટણી પંચને ફરિયાદ કરી અને વિદેશી નાગરિકના ચૂંટણી પ્રચારમાં સામેલ થવા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. ત્યારબાદ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે તેમનો બિઝનેસ વિઝા રદ કરી દીધો અને તેમને ભારત છોડવાની નોટિસ આપી. અધિકારીઓએ તેમની સામે વિઝા નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ કાર્યવાહી કરી. અહેવાલો અનુસાર, તેમને બ્લેકલિસ્ટ પણ કરવામાં આવ્યા હતા. ફિરદૌસ અહમદે બાદમાં ભારત છોડી દીધું અને પોતાના ચૂંટણી પ્રચારમાં સામેલ થવાની ઘટનાને અજાણતાં થયેલી ભૂલ ગણાવીને બિનશરતી માફી માંગી હતી. 3. ગાઝી અબ્દુલ નૂર- વિઝા સમાપ્ત થઈ ગયા હોવા છતાં ભારતમાં રહીને ચૂંટણી પ્રચારનો ભાગ બન્યા બાંગ્લાદેશી એક્ટર ગાઝી અબ્દુલ નૂર, જેમનું નામ ગાઝી અબ્દુન નૂર તરીકે પણ લખવામાં આવે છે, એપ્રિલ 2019માં પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી પ્રચાર સાથે જોડાયેલા વિવાદમાં ફસાઈ ગયા હતા. તેઓ બંગાળી ટીવી શો ‘રાણી રાશમોની’માં પોતાના અભિનય માટે જાણીતા હતા. નૂરને દમદમ લોકસભા બેઠક પરથી તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર સૌગત રોયના સમર્થનમાં યોજાયેલી એક રેલીમાં પ્રચાર કરતા જોવા મળ્યા હતા. ભાજપે આ મામલો ચૂંટણી પંચ સમક્ષ ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારબાદ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે તેમને ભારત છોડવાની નોટિસ આપી હતી. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, તેમનો વિઝા 6 જુલાઈ 2018ના રોજ સમાપ્ત થઈ ગયો હતો, પરંતુ ત્યારબાદ પણ તેઓ લગભગ નવ મહિના સુધી ભારતમાં રહ્યા હતા. અધિકારીઓએ તેને વિઝા નિયમોના ઉલ્લંઘન તરીકે જોયું અને તેમને બાંગ્લાદેશ પરત જઈને નવા વિઝા માટે અરજી કરવાનું કહ્યું હતું. નાગરિકતા સાથે જોડાયેલા સેલેબ્સના આ 3 મોટા વિવાદો પણ વાંચો- 1. દિલજીત દોસાંઝે ભારતીય નાગરિકતા છોડી, હવે અમેરિકન નાગરિક છે 'અમર સિંહ ચમકીલા', 'ગુડ ન્યૂઝ' અને 'બોર્ડર 2' જેવા પ્રોજેક્ટ્સ સાથે જોડાયેલા દિલજીત પાસે 2018 સુધી ભારતીય નાગરિકતા હતી. જોકે 2022માં તેણે અમેરિકન નાગરિકતા લઈ લીધી. ત્યારથી અત્યાર સુધી તે અમેરિકન પાસપોર્ટ ધારક છે. ભારતમાં દ્વિ-નાગરિકતાની જોગવાઈ નથી, તેથી તે હવે ભારતમાં આવવા માટે ઈ-વિઝાનો ઉપયોગ કરે છે અને તેની પાસે ઓસીઆઈ (OCI) કાર્ડ પણ નથી. 2. અક્ષય કુમાર પાસે કેનેડિયન નાગરિકતા હતી, વિવાદો વચ્ચે ભારતીય નાગરિકતા મેળવી અક્ષય કુમારની નાગરિકતાનો વિવાદ 2019ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન મોટો મુદ્દો બન્યો હતો. હકીકતમાં, અમૃતસરમાં જન્મેલા અક્ષય કુમારે કારકિર્દીના શરૂઆતના તબક્કામાં કેનેડાની નાગરિકતા મેળવી હતી. તેને ભારતમાં સારું કામ મળી રહ્યું ન હતું, તેથી તે કેનેડાનો નાગરિક બનીને ત્યાં જ કામ કરવા લાગ્યો. બાદમાં ભારતમાં તેની ફિલ્મી કારકિર્દી ફરી ચાલવા લાગી, પરંતુ તેણે કેનેડાની નાગરિકતા જાળવી રાખી અને દસ્તાવેજીકરણ કરાવ્યું નહીં. તે સતત કેનેડાના પાસપોર્ટથી જ મુસાફરી કરતો હતો. વિવાદ પર અક્ષયનો જવાબ હતો કે, તેણે ક્યારેય કેનેડાનો પાસપોર્ટ રાખવાની વાત છુપાવી નહોતી. તેણે એમ પણ કહ્યું કે ભારતીય હોવા અંગે વારંવાર સ્પષ્ટતા આપવી તેને દુઃખ પહોંચાડે છે. વિવાદો વચ્ચે અક્ષય કુમારે ભારતીય નાગરિકતા મેળવવા માટે અરજી કરી. 15 ઑગસ્ટ 2023ના રોજ તેણે ભારતીય નાગરિકતા મળ્યાની પુષ્ટિ કરી. તેણે કેનેડાની નાગરિકતા છોડી દીધી. 3. અદનાન સામીનો જન્મ લંડનમાં થયો, પાકિસ્તાની નાગરિકતા લીધી, પછી ભારતીય નાગરિક બન્યા અદનાન સામીનો જન્મ લંડનમાં થયો હતો અને તે પાકિસ્તાની નાગરિક રહ્યા હતા. બાદમાં તેમણે ભારતીય નાગરિકતા મેળવી. હકીકતમાં, 2001માં અદનાન સામી પાકિસ્તાનથી ભારત આવ્યા હતા. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના તણાવપૂર્ણ સંબંધોને કારણે પાકિસ્તાની નાગરિકતા સાથે ભારતમાં રહીને કામ કરવું તેમના માટે વિવાદાસ્પદ રહ્યું હતું. 2015માં જ્યારે તેમના પાકિસ્તાની પાસપોર્ટની માન્યતા પૂરી થઈ ગઈ, ત્યારે તેમણે ભારતમાં રહેવા અને ભારતીય નાગરિકતા મેળવવાની પ્રક્રિયા આગળ વધારી. 1 જાન્યુઆરી 2016ના રોજ તેમને ભારતીય નાગરિકતા મળી ગઈ. ત્યારબાદ તેઓ સત્તાવાર રીતે ભારતીય નાગરિક બની ગયા. ભારતમાં બેવડી નાગરિકતા અંગે શું નિયમ છે? ભારતમાં નાગરિકતા અંગે એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની વ્યવસ્થા છે. ભારતીય બંધારણ અને નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955 હેઠળ ભારત અને અન્ય કોઈ દેશની નાગરિકતા એકસાથે રાખવાની સામાન્ય મંજૂરી નથી, જ્યારે અન્ય કેટલાક દેશોમાં બેવડી નાગરિકતા રાખી શકાય છે. જો કોઈ ભારતીય નાગરિક સ્વેચ્છાએ અન્ય કોઈ દેશની નાગરિકતા પ્રાપ્ત કરે છે, તો નાગરિકતા અધિનિયમની કલમ 9 હેઠળ તેની ભારતીય નાગરિકતા સમાપ્ત થઈ જાય છે. ભારતીય નાગરિકતા નથી, તો ભારતમાં સેલેબ્સ કેવી રીતે કામ કરે છે? 3 પોઈન્ટ્સમાં જાણીએ- 1. OCI કાર્ડથી ભારતમાં રહેવાની સુવિધા મળે છે આલિયા ભટ્ટ, કેટરીના કૈફ અને ઇમરાન ખાન જેવા ભારતીય મૂળના કેટલાક કલાકારો પાસે વિદેશી નાગરિકતા છે. પાત્ર વિદેશી નાગરિકો OCI (Overseas Citizen of India) કાર્ડ દ્વારા ભારતમાં રહેવા અને અનેક પ્રકારની આર્થિક, શૈક્ષણિક તેમજ અન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાની સુવિધા મેળવી શકે છે. જોકે, OCI ભારતીય નાગરિકતા નથી અને તેની સાથે રાજકીય અધિકારો મળતા નથી. 2. ફિલ્મોમાં કામ કરવા માટે શું જરૂરી છે? વિદેશી નાગરિકો માટે ભારતમાં કામ કરવાની પરવાનગી તેમની નાગરિકતા, ઇમિગ્રેશન સ્ટેટસ અને લાગુ નિયમો પર આધારિત હોય છે. OCI કાર્ડધારકોને ભારતમાં આર્થિક, શૈક્ષણિક અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ માટે સામાન્ય વિદેશી નાગરિકોની તુલનામાં અલગ સુવિધાઓ મળે છે. જ્યારે અન્ય વિદેશી કલાકારોએ પોતાના કામ અને ભારતમાં રહેવાની સ્થિતિ અનુસાર લાગુ વીઝા અને પરવાનગી સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે. 3. વિદેશી નાગરિકતાનો અર્થ ભારતમાં તમામ અધિકારો મળવા એવો નથી વિદેશી પાસપોર્ટ ધરાવતા કલાકારો ભારતમાં ફિલ્મોમાં કામ કરી શકે છે, પરંતુ તેમને ભારતીય નાગરિકો સમાન તમામ અધિકારો મળતા નથી. તેઓ માત્ર વિદેશી નાગરિકતા અથવા OCI કાર્ડના આધારે ભારતમાં મતદાન કરી શકતા નથી અને ન તો ચૂંટણી લડી શકે છે. રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગીદારી અંગે લાગુ નિયમોનું પાલન કરવું પણ જરૂરી છે. શું કેટરિના અને આલિયાને ભારતીય નાગરિકો સાથે લગ્ન કરવા પર છૂટ મળે છે? ના, કેટરિના કૈફે ભારતીય નાગરિકતા ધરાવતા વિકી કૌશલ સાથે અને આલિયાએ રણબીર કપૂર સાથે લગ્ન કર્યા છે. જોકે, આના કારણે તેમને કોઈ ખાસ છૂટ મળતી નથી. નાગરિકતા અધિનિયમની કલમ 5(1)(c) હેઠળ, તેઓ 7 વર્ષ સુધી સામાન્ય નિવાસની શરતો પૂર્ણ કર્યા પછી જ નાગરિકતા માટે અરજી કરી શકે છે.