PM મોદી સ્લોવાકિયા પહોંચ્યા, બ્રેડ-નીમકથી સ્વાગત થયું:અહીં પ્રથમ વખત ભારતીય વડાપ્રધાનની મુલાકાત; આજે રાષ્ટ્રપતિ-વડાપ્રધાનને મળશે

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમના બે દેશોના પ્રવાસના બીજા તબક્કામાં રવિવારે રાત્રે 2:18 વાગ્યે સ્લોવાકિયા પહોંચ્યા. તેઓ અહીં 16 જૂન સુધી રહેશે. રાજધાની બ્રાતિસ્લાવામાં વિદેશ અને યુરોપિયન બાબતોના મંત્રી જુરાય બ્લાનાર દ્વારા તેમનું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું. બ્લાનારે મોદીને પરંપરાગત સ્લોવાક રીત-રિવાજ મુજબ બ્રેડ અને મીઠું ભેટ કર્યું, જેને અહીં આતિથ્ય, સન્માન અને સદ્ભાવનાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. મોદીએ એરપોર્ટ પર સ્લોવાકિયામાં હાજર ભારતીયો સાથે પણ મુલાકાત કરી. સ્લોવાકિયા 1993માં આઝાદ થયું હતું. તેના 33 વર્ષના ઇતિહાસમાં કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાનની આ પ્રથમ મુલાકાત છે. મોદી આજે સ્લોવાકિયાના રાષ્ટ્રપતિ પીટર પેલેગ્રિની અને વડાપ્રધાન રોબર્ટ ફિકો સાથે મુલાકાત કરશે. મોદી ફ્રાન્સના નીસ શહેરથી સ્લોવાકિયા પહોંચ્યા છે. આ પહેલા રવિવારે તેમણે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથે દ્વિપક્ષીય વાર્તા કરી હતી અને ભારત ઇનોવેટ્સ કાર્યક્રમના ઉદ્ઘાટનમાં પણ ભાગ લીધો હતો. ખરેખર, મોદી 13 જૂનથી ફ્રાન્સ-સ્લોવાકિયાના 6 દિવસના પ્રવાસે છે. તેઓ 17 જૂને ફ્રાન્સના એવિયન ખાતે G7 સમિટમાં ભાગ લેશે. આ દરમિયાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને મળશે. બ્રાતિસ્લાવામાં મોદીના સ્વાગતની 3 તસવીરો… સ્લોવાકિયામાં 9 હજારથી વધુ ભારતીયો સ્લોવાકિયામાં 9,200થી વધુ ભારતીયો રહે છે. સ્લોવાકિયામાં ભારતીયો IT સેવાઓ, ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર્સ અને ટેકનિકલ ક્ષેત્રોમાં કામ કરી રહ્યા છે. સ્લોવાકિયા શેંગેન (યુરોપિયન દેશોનો સમૂહ જ્યાં એક જ વિઝાથી પ્રવેશ મળે છે) દેશ હોવાને કારણે ભારતીયોને એક જ વિઝા પર 26 દેશો ફરવાની સુવિધા મળે છે. 2025માં ભારત-સ્લોવાકિયા વચ્ચે ₹17 હજાર કરોડનો વેપાર મોદી-મેક્રોંની દ્વિપક્ષીય બેઠક, 13 મોટા કરારો થયા રવિવારે ફ્રાન્સના નીસ શહેરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ફ્રેન્ચ રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોં સાથે રવિવારે દ્વિપક્ષીય બેઠક કરી. આમાં વડાપ્રધાન સાથે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજીત ડોભાલ, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર, વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરી પણ સામેલ રહ્યા. આ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે 13 મોટા કરારો થયા. વિદેશ મંત્રાલય અનુસાર, બેઠકમાં સંરક્ષણ, વેપાર, ટેકનોલોજી, અવકાશ અને શિક્ષણ પર ચર્ચા થઈ. બંને દેશોએ આગામી 5 વર્ષમાં આપસી વેપારને બમણો કરવા માટે એક હાઈ-લેવલ સિસ્ટમ અને ઇકોનોમિક સિક્યોરિટી ડાયલોગની શરૂઆત કરી છે. આ પહેલા બંને નેતાઓએ ‘ભારત ઇનોવેટ્સ 2026’ કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન કર્યું, જેમાં ભારત, ફ્રાન્સ અને અન્ય દેશોના સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વેન્ચર કેપિટલ ફંડ્સે ભાગ લીધો. કાર્યક્રમ પછી રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોન વડાપ્રધાન મોદીને નીસ નજીક આવેલા વિલા કેરીલોસ જોવા લઈ ગયા. આ ફ્રાન્સના પ્રખ્યાત ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાઓમાંથી એક છે. મેક્રોને અહીં પીએમ સાથે સેલ્ફી લીધી અને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શેર કરી. ઇનોવેશન પ્રોગ્રામમાં PM બોલ્યા- બંને દેશોનું વિઝન એક, 5 મોટી વાતો મેક્રોં બોલ્યા- દુનિયા ભારત સાથે ઇનોવેશન કરવા માંગે છે, 5 મોટી વાતો ફ્રાન્સથી 114 રાફેલ વિમાનોની ડીલ પર ચર્ચા ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે રાફેલ લડાકુ વિમાનને લઈને વાતચીત ઘણી આગળ વધી ચૂકી છે. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ રવિવારે જણાવ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન વચ્ચે થયેલી બેઠકમાં રાફેલના મુદ્દે ખાસ ચર્ચા થઈ છે. તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાન મોદીનું સંપૂર્ણ ધ્યાન 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ને પ્રોત્સાહન આપવા પર છે. ભારત ઈચ્છે છે કે ડિફેન્સ પ્રોજેક્ટ્સમાં ડિઝાઇનિંગથી લઈને વિમાન બનાવવા સુધીનું બધું કામ બંને દેશો મળીને કરે. આમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાયુસેના માટે 114 રાફેલનો સોદો છે. લગભગ સવા 3 લાખ કરોડ રૂપિયાના આ સોદામાં ભારત વિમાનોના સંયુક્ત વિકાસ અને ઉત્પાદન ઉપરાંત ટેકનોલોજીનું સંપૂર્ણ ટ્રાન્સફર ઇચ્છે છે. જરૂરિયાત મુજબ આ વિમાનો પર મિસાઈલો અને અન્ય હથિયારો લગાવવા માટે સોર્સ કોડને લઈને પણ ભારત પોતાનો દૃષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ કરશે. મોદી કેબિનેટની સુરક્ષા બાબતોની સમિતિ (CCS) એ હજુ સુધી આ ડીલને મંજૂરી આપી નથી. ભારત અને ફ્રાન્સ AIનું ઓપન સોર્સ મોડેલ બનાવી શકે છે હાલમાં દુનિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના બે મોટા મોડેલ છે. પહેલું - અમેરિકી, જે સંપૂર્ણપણે ખાનગી કોર્પોરેટ્સના નફા પર આધારિત છે અને બીજું - ચીની, જે સરકારી નિયંત્રણ પર આધારિત છે. પરંતુ, ભારત અને ફ્રાન્સ દુનિયાને ત્રીજો એટલે કે ઓપન સોર્સ મોડેલ આપવાની તૈયારીમાં છે. મોદીએ કહ્યું કે એક દાયકા પહેલા સુધી ભારતને દુનિયા એક 'ટેકનોલોજી એડોપ્ટર' માનતી હતી, પરંતુ આજે ભારત 'ટેકનોલોજી પ્રોવાઈડર' (ઉકેલ આપનાર) બની ચૂક્યું છે. વળી, રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોને ભારતને જણાવતા કહ્યું કે 1.4 અબજની વસ્તી ધરાવતો આ દેશ દર વર્ષે 10 લાખથી વધુ એન્જિનિયરો તૈયાર કરે છે, જે સમગ્ર યુરોપ અને અમેરિકાને ભેગા કરીને બરાબર છે. PM નો ફ્રાન્સ પ્રવાસ, 5 તસવીરો… G7 શું છે, તેમાં કયા કયા દેશો છે? G7 એટલે 'ગ્રુપ ઓફ સેવન', દુનિયાના તે 7 દેશોનો સમૂહ છે, જેમને દુનિયાના 'મોડર્ન ઇકોનોમી' વાળા દેશો કહેવાય છે. તેમાં અમેરિકા, ફ્રાન્સ, બ્રિટન, જાપાન, ઇટાલી, કેનેડા અને જર્મનીનો સમાવેશ થાય છે. તેની શરૂઆત 1975માં G6 તરીકે થઈ હતી. 1976માં કેનેડાના જોડાણ પછી તે G7 બન્યું. 1998માં રશિયાને સામેલ કરીને તેનું નામ G8 કરવામાં આવ્યું, પરંતુ 2014માં યુક્રેનના ક્રિમિયા ક્ષેત્ર પર રશિયાના કબજા પછી તેને સમૂહમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ તે ફરીથી G7 કહેવાવા લાગ્યું. ભારત G7માં ગેસ્ટ નેશન, PM 7મી વખત સામેલ થશે ભારત G7નું સભ્ય નથી, પરંતુ વિશ્વની મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા અને મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક ભૂમિકાને કારણે તેને અવારનવાર વિશેષ આમંત્રિત દેશ (ગેસ્ટ નેશન) તરીકે બોલાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે ભારતના વડાપ્રધાનને સમિટનું આમંત્રણ મળે છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહે 2005 થી 2013 દરમિયાન પાંચ વખત G7 (પહેલા G8) સમિટમાં ભાગ લીધો હતો. PM મોદીને પ્રથમ વખત 2019માં ફ્રાન્સના બિયારિટ્ઝમાં આયોજિત G7 સમિટમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. 2020માં અમેરિકાને યજમાની કરવાની હતી, પરંતુ તેણે ત્યારે સમિટ રદ કરી દીધી. ત્યારબાદ 2021માં બ્રિટનની યજમાનીમાં આયોજિત સંમેલનમાં PM મોદી વર્ચ્યુઅલી સામેલ થયા. આ ઉપરાંત મોદી 2022માં જર્મની, 2023માં જાપાન, 2024માં ઇટાલી અને 2025માં કેનેડામાં આયોજિત G7 સમિટમાં સામેલ થયા. ભારતના ટોપ-2 હથિયાર સપ્લાયર્સમાં સામેલ ફ્રાન્સ વર્ષ 2025માં ફ્રેન્ચ અખબાર લા મોન્ડના સમાચાર મુજબ ફ્રાન્સ એવા સમયે પણ ભારતનો સાથ આપતું આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા સહિત દુનિયાની તમામ મોટી શક્તિઓએ ભારતનો સાથ છોડી દીધો હતો. પોખરણમાં પરમાણુ પરીક્ષણ પછી અમેરિકા, જાપાન, જર્મની અને બ્રિટન જેવા દેશોએ ભારત પર ઘણા પ્રતિબંધો લગાવ્યા, પરંતુ ફ્રાન્સે ભારતનું સમર્થન કર્યું. ફ્રાન્સે અમેરિકી પ્રતિબંધોની અવગણના કરીને ભારતને હથિયારો વેચવાનું શરૂ કર્યું અને હવે તે રશિયા પછી ભારતનો બીજો સૌથી મોટો સંરક્ષણ હથિયાર સપ્લાયર બની ગયો છે. ભારતને ફ્રાન્સ પાસેથી મિરાજ 2000 ફાઈટર જેટ, રાફેલ ફાઈટર જેટ અને સ્કોર્પિન સબમરીન મળી ચૂકી છે. ફ્રાન્સે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર હંમેશા ભારતને સમર્થન આપ્યું છે સપ્ટેમ્બર 2023માં યોજાયેલી G20 સમિટ દરમિયાન PM મોદીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડનને 2024ના ગણતંત્ર દિવસ સમારોહમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, પરંતુ ડિસેમ્બરમાં તેમણે ભારત આવવાનો ઇનકાર કરી દીધો. આવા સમયે ભારતે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનને ગણતંત્ર દિવસમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ મોકલ્યું. તેમણે તરત જ તેનો સ્વીકાર પણ કરી લીધો. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ફ્રાન્સે ભારતને હંમેશા સમર્થન આપ્યું છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને સપ્ટેમ્બર 2024માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતને સુરક્ષા પરિષદનું કાયમી સભ્ય બનાવવાની માંગ કરી હતી. આ ઉપરાંત, ફ્રાન્સ ન્યુક્લિયર સપ્લાય ગ્રુપ (NSG) માં પણ ભારતને સભ્ય બનાવવાની તરફેણમાં છે. G7 સમિટ શું છે, આ વખતે તેના એજન્ડાની ખાસ વાત શું છે? એક નિર્ધારિત એજન્ડા પર વાતચીત કરવા માટે દર વર્ષે G7 સમિટ યોજાય છે, જેનું આયોજન G7નો અધ્યક્ષ દેશ કરે છે. ખરેખરમાં, G7ના તમામ 7 દેશો વારાફરતી તેની અધ્યક્ષતા કરે છે. આ વર્ષે ફ્રાન્સ અધ્યક્ષતા કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં G7 સમિટ ફ્રાન્સના એવિયાં શહેરમાં યોજાશે. આ સમિટના એજન્ડામાં ભૌગોલિક રાજકીય સંકટ (યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન-ઈઝરાયેલ તણાવ, ગાઝા, લેબનાન અને હોર્મુઝ રૂટની સ્થિતિ, મધ્ય પૂર્વના સુરક્ષા પડકારો), વૈશ્વિક આર્થિક સહયોગ અને અસંતુલન અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI)ના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, G7ના સભ્ય દેશોના નેતાઓ અને અધિકારીઓ વર્ષમાં ઘણી બેઠકો કરે છે, જેમાં અનેક કરારો થાય છે અને વિશ્વની મોટી ઘટનાઓ પર સત્તાવાર નિવેદનો બહાર પાડવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં G7નો એજન્ડા આર્થિક પડકારો અને ક્લાઇમેટ ચેન્જ જેવા મુદ્દાઓનો ઉકેલ લાવવાનો હતો. પાછળથી રાજકીય અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ તેમાં સામેલ થયા. વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર G7ના નિર્ણયોની અસર સમગ્ર વિશ્વ પર પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, G7 એ 2002માં મેલેરિયા અને એઇડ્સ સામે લડવા માટે ગ્લોબલ ફંડ બનાવ્યું. 1998માં નાણાકીય સંકટ દરમિયાન ઇન્ડોનેશિયા અને થાઇલેન્ડ જેવા દેશોને આર્થિક મદદ કરી. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન રશિયા પર કડક પ્રતિબંધો લાદવા અને યુક્રેનને મદદ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. G20 થી G7 કેવી રીતે અલગ છે G7 ની કોઈ કાયમી ઓફિસ નથી અને તેના સભ્ય દેશો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો પસાર કરી શકતા નથી. G20 માં સૌથી મોટો મુદ્દો વર્લ્ડ ઇકોનોમી હોય છે, જ્યારે G7 માટે રાજકીય મુદ્દાઓ પણ મહત્વના હોય છે. 1999 માં બનેલા G20 માં G7 ના દેશો ઉપરાંત BRICS ના દેશો પણ સામેલ છે. આ દેશોમાં ભારત ઉપરાંત આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, ચીન, ઇન્ડોનેશિયા, મેક્સિકો, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, દક્ષિણ કોરિયા, તુર્કીયે અને યુરોપિયન યુનિયન સામેલ છે. રાજન કુમારના મતે G20 માં નવા અને વિકસતા અર્થતંત્રવાળા દેશોને પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. ભલે G7 અને G20 નો એજન્ડા એક સરખો હોય, પરંતુ આ સમયે G20 વધુ પ્રભાવી જૂથ છે. 2020 માં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પણ G7 ને ખૂબ જ જૂનું જૂથ કહ્યું હતું.